«Πρέπει να αρχίσουμε να λέμε αλήθειες». Αντέχεται, όμως;

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Μέχρι τις Βρυξέλλες, που λέτε, έφθασε η ενημέρωση για την δίδυμη δημόσια συζήτηση που είχε οργανωθεί – προχθές – στην Αθήνα, για τις προοπτικές αναζήτησης λύσεων, «λύσεων» ή πάντως προσεγγίσεων, στην περιοχή μας του κόσμου.

Αναφερόμαστε στην συζήτηση του ΕΛΙΑΜΕΠ που έφερε μαζί Ντόρα Μπακογιάννη, Γιώργο Παπανδρέου, Γιώργο Κατρούγκαλο (παρέμβαση με χρήση τεχνολογικών μέσων, καθώς βρίσκεται σε περίθαλψη μετά από δυσάρεστο κάταγμα) και Χρήστο Ροζάκη, στο αμφιθέατρο του Ωδείου Αθηνών που σταθερά προτιμά το ΕΛΙΑΜΕΠ. Ο τίτλος-καθοδήγηση της συζήτησης: «Μας συμφέρει η Χάγη;» Πάντως το ΕΛΙΑΜΕΠ συνειδητά εντάσσει την συζήτηση αυτή σε έναν ευρύτερο κύκλο, που θα επιδιώξει να εμβαθύνει τον διάλογο για τα ΕλληνοΤουρκικά: αν στην πρώτη αυτή διοργάνωση προέκυψε (και ήταν περίπου δεδομένο ότι θα προκύψει) σύγκλιση απόψεων, στην συνέχεια θα επιδιωχθεί και αντιπαράθεση απόψεων/τοποθετήσεων.

Η δεύτερη, πρωτοβουλία του «Δικτύου» της Άννας Διαμαντοπούλου – αυτή στην Μεγάλη Βρετανία στην αίθουσα των Κατόπτρων – έφερε σε κοινή συζήτηση τους πρέσβεις ΗΠΑ, Τουρκίας και Ισραήλ, μαζί και  με Έλληνες συζητητές (τον Κυριάκο Λουκάκη, Πολιτικό Διευθυντή του ΥΠΕΞ, τον με καίριες ευθύνες στην άμυνα/διαχρονικό Βαγγέλη Αποστολάκη, τον βετεράνο διπλωμάτη Παύλο Αποστολίδη και τον υπό εκτόξευση μη-μόνο-πανεπιστημιακό Δημήτρη Καιρίδη) σε μια αναζήτηση «Προϋποθέσεων για την Ειρήνη και την σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο».

Το ενδιαφέρον, για μας, είναι ότι ενώ στην Αθήνα οι δυο αυτές συζητήσεις καλύφθηκαν περισσότερο περιγραφικά, στις Βρυξέλλες – και, νομιμοποιείται κανείς να υποθέσει, σε αιχμηρότερες πρωτεύουσες όπως η Ουάσιγκτον – καλωσορίστηκαν περισσότερο με μια ανακούφιση ότι «στην Ελλάδα αρχίζει να υπάρχει κινητικότητα». Δεν θα το λέγαμε μπροστά σε ξένους, αλλά αυτό που αισθάνονται όσοι έχουν να κάνουν με την Ελλάδα σήμερα είναι ένα μεγάλο «ουφ!» που προσπερνιέται η παραδοσιακή Ελλαδική  στάση. Είτε πάγωμα και επανάπαυση και εναπόθεση της ευθύνης στον χρόνο που περνάει – η γνωστή και ως «γραμμή Μολυβιάτη» – είτε πάλι αγχωμένη υπερκινητικότητα με εκκλήσεις για βοήθεια κλπ. – όπως είδαμε μετά την Τούρκο-Λιβυκή συμφωνία, «προσέγγιση Δένδια» σ’ αυτό το γύρισμα των πραγμάτων. Με άλλα λόγια, καταγράφεται ως ωρίμανση το ότι επιχειρείται να ανοίξει η συζήτηση και να δοθούν βάσεις προβληματισμού στην Ελληνική κοινή γνώμη, καθώς χωρίς στήριξη της κοινής γνώμης η έξοδος απο την αδράνεια είναι/έχει αποδειχθεί ανέφικτη. (Γι αυτό, άλλωστε, επικρατούσε παγίως και στο Μακεδονικό και στο Κυπριακό η «γραμμή Μολυβιάτη»).

Στην μεν συζήτηση ΕΛΙΑΜΕΠ, το αιχμηρότερο στοιχείο φάνηκε η προσέλευση ΓΑΠ στον ενδεχόμενο ορισμό από την Ελλάδα συντεταγμένων, την ίδια στιγμή που αποτρέπει από «φοβική στάση έναντι πιθανής προσφυγής στην Χάγη». Όμως κάλεσε σε προσεκτική αποτίμηση των επομένων βημάτων… Και τούτο, με τον Χρήστο Ροζάκη να θυμίζει ότι η αρχή της μέσης γραμμής για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών «δεδομένων των συνθηκών» θάπρεπε να οδηγήσει σε προσοχή ως προς μονομερείς κινήσεις. Η επισήμανση πάλι από πλευράς Ντόρας ότι τα «γεωστρατηγικά δεδομένα έχουν αλλάξει,  [….] όπως άλλωστε έχει αλλάξει και η Τουρκία» και η διασύνδεση με τις κινήσεις που διαγράφονται στον ορίζοντα για Κυπριακό σε λίγους μήνες, επανέφερε το δύσκολο λάιτ-μοτίβ: «Πρέπει να αρχίσουμε να λέμε αλήθειες». Στο Κυπριακό, αυτό μεταφράζεται στο ότι κάθε πρόταση λύσης είναι χειρότερη απο την προηγούμενη. Στα ΕλληνοΤουρκικά, την βλέπουμε – ή δεν την βλέπουμε; – την αντίστοιχη ολίσθηση;

Στην συνάντηση του «Δικτύου» με τους πρέσβεις, εκείνο που προείχε ήταν ασφαλώς το ότι Πάϊατ, Αμράν και Οζουγκεργκίν βρέθηκαν – και εκφράστηκαν, σοβαρά και με ανοιχτά χαρτιά – στον ίδιο χώρο. Και μπορεί οι διαφωνίες να υπήρξαν πρόδηλες, καθώς για τον Τζέφρι Πάιατ ο EastMed αποδεικνύει ακριβώς το στρατηγικό ρόλο της Ανατ. Μεσογείου, και για τον Γιόσι Αμράνι η ενεργειακή διάσταση θα λειτουργήσει ως συγκολλητική ουσία ενώ για τον Μπουράκ Οζουγκεργκίν «ξεροκεφαλιά επικρατεί» στην περιοχή και η ανακάλυψη των υδρογονανράκων (αν δεν βγουν λάθος οι υπολογισμοί των επιστημόνων: σημειώστε το αυτό:) σε περιοχές που δεν έχουν οριοθετηθεί, καθιστούν αναγκαία περισσότερη συνεργασία. Ο Τζ. Πάιατ δεν απέφυγε να πει/αποκαλύψει ότι η χώρα του προσέχει από κοντά τις ευκαιρίες και προκλήσεις, ενώ συνέστησε και στην Τουρκία να συμμετάσχει στον EastMed, παρά την απόκρουση Οζουγκεργκίν.

Η Άννα Διαμαντοπούλου «έγραψε» όταν αναφέρθηκε στον φόβο για τον διπλανό ως τον χειρότερο σύμβουλο, με την επισήμανση ότι οι  πολιτικοί «όταν μιλούν για να ακουστούν μέσα, ανάβουν φωτιές έξω» (μεγάλο πράγμα η μη-συμμετοχή στην κυρίως πολιτική σκηνή)! Κατά της ακινησίας – αλλά και της πατριδοκαπηλίας – τάχθηκε ο Δημήτρης Καιρίδης, αναγνωρίζοντας ότι η Τουρκία ως παράκτιο κράτος έχει δικαιώματα στην περιοχή «αν και όχι εκείνα που νομίζονται», ενώ ο Παύλος Αποστολίδης στήριξε μια ιδέα της Άννας Διαμαντοπούλου: να δημιουργηθεί μια διαδικασία πολυμερούς συνεργασίας στην Ανατ. Μεσόγειο (τύπου ΕΚΑΧ), πέρα απο τον EastMed Gas Forum.

Όντως σημαντικό και ενδιαφέρον το να συζητούνται τα πράγματα. Αντέχονται όμως οι αλήθειες;