Προεδρική εκλογή ΗΠΑ: «τα ύστερα του κόσμου», ή επαναφορά σε διαχειρίσιμη κατάσταση;

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Ακόμη κι αφού λειτούργησε προπαρασκευαστικά η αδιανόητη προεκλογική καμπάνια και οι εβδομάδες αμφισβήτησης του εκλογικού αποτελέσματος για την προεδρική εκλογή 2020 στις ΗΠΑ – «πρώτη σύγχρονη δημοκρατία», κοιτίδα της θεσμικής ανάγνωσης της πολιτικής (απέναντι σε μια ταραχώδη Ευρώπη κι έναν με ροπή στον αυταρχισμό Τρίτο Κόσμο, για να μην αγγίξουμε καν τις μνήμες υπαρκτού σοσιαλισμού) κοκ – αδιανόητες ήταν οι εικόνες εισβολής Τραμπιστών στο Καπιτώλιο. Την ώρα που, σε κοινή σύνοδο, τα δύο σώματα του Κογκρέσσου – Γερουσία και Βουλή των Αντιπροσώπων – επικύρωναν με τυπική διαδικασία την εκλογική νίκη Τζο Μπάιντεν/Κάμαλα Χάρρις εικόνες χάους κυριολεκτικά σόκαραν την υφήλιο. Τηλεοπτικοί σταθμοί ανά τον κόσμο, Αμερικανοί πολιτικοί (και των δυο κομμάτων), αναλυτές κοκ επαναλάμβαναν το «χωρίς προηγούμενο» αδυνατώντας – επί ώρες! – να περιγράψουν τι συνέβαινε. Ο ίδιος ο, για 13 ακόμη ημέρες, Πρόεδρος Τραμπ, αφού προκάλεσε με έκκλησή του την εισβολή οπαδών του στο Καπιτώλιο, ύστερα ζήτησε «ειρηνική» συμπεριφορά τους, για να καταλήξει (με πολλές ώρες καθυστέρηση) να τους ζητήσει να αποσυρθούν, συμβόλισε το επικίνδυνο αδιέξοδο στο οποίο περιήλθαν οι ΗΠΑ.

Έστω και μετά από εικόνες εισβολής όχλου – αλλά στις ΗΠΑ κυκλοφορούν και όπλα –  στο περιστύλιο του Καπιτωλίου αλλά και στις αίθουσές του, με τις δυνάμεις ασφαλείας αμήχανες αλλά και με πυροβολισμούς από ένα σημείο και πέρα, η διαδικασία επικύρωσης του εκλογικού αποτελέσματος συνεχίσθηκε. Αφού, πρώτα, γερουσιαστές και βουλευτές χρειάστηκε να φυγαδευτούν, να κρυφτούν/οχυρωθούν στα γραφεία τους ή κάτω από τα έδρανα. Ενώ σημαντικό μέρος των Ρεπουμπλικανικής ηγεσίας «περνούσε» επιτέλους εναντίον του Ντόναλντ Τραμπ, ενώ γίνονταν σκέψεις και για fast-track διαδικασίες δίωξης/impeachment κατά Τραμπ ή/και κήρυξής του ανίκανου να κυβερνήσει (ώστε να μην μπορέσει να  ξαναχτίσει την πολιτική του καριέρα στο μέλλον), το αληθινό πλήγμα ήρθε όταν Twitter, Facebook και Instagram μπλόκαραν τους λογαριασμούς του, κόβοντας στην ουσία την επικοινωνία του.

Όμως, η κλιμάκωση των γεγονότων φωτίζει πληρέστερα το τι συνέβη:

  • Στην καθαρά τυπική διαδικασία της επικύρωσης του εκλογικού αποτελέσματος από το Κογκρέσο, όπου απλώς τα δεδομένα του κολλεγίου των εκλεκτόρων (14 Δεκεμβρίου) επικυρώνονται ενόψει της ορκωμοσίας του Προέδρου στις 20 Ιανουαρίου, (συμβολικά πολύτιμη η αναγγελθείσα παρουσία στην ορκωμοσία του πρώην Προέδρου, παραδοσιακού Ρεπουμπλικάνου, Τζορτζ Μπους) μια ντουζίνα Ρεπουμπλικάνων γερουσιαστών και σχεδόν 100 βουλευτές είχαν προαναγγείλει ότι θα εγείρουν αντιρρήσεις, όταν εκφωνείται, Πολιτεία-Πολιτεία το αποτέλεσμα. Πώς λύνεται η «αμφιβολία»; Με ψηφοφορία. Αλλά, κάθε φορά, η συζήτηση θα έχει αφήσει πίσω σκιές. Στην διαδικασία προέδρευσε ο Αντιπρόεδρος: τον Μάικ Πενς, και τον συμβολικό του ρόλο, επεχείρησε να καθοδηγήσει ο Πρόεδρος – για λιγότερο από 2 βδομάδες ακόμη – Τραμπ. Δεν το κατόρθωσε, αλλά… έφερε τους διαδηλωτές «του» να εισβάλουν στο Καπιτώλιο.
  • Οι 10 – δέκα! , κάθε πολιτικής ένταξης – πρώην υπουργοί Άμυνας των ΗΠΑ είχαν προηγουμένως κρίνει απαραίτητο (με πρωτοβουλία του Ντικ Τσένεϋ, ανεπίληπτου συντηρητισμού) να υπογράψουν κοινή επιστολή προς την τωρινή ηγεσία, απευθύνοντας έκκληση για «ειρηνική μεταβίβαση της εξουσίας». Κυρίως όμως, προειδοποιούσαν ότι αν τυχόν οι Ένοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ εμπλέκονταν στην εκλογική διαμάχη «θα μας οδηγήσουν σε επικίνδυνο, παράνομο και αντισυνταγματικό έδαφος». Ξαναδιαβάστε το, αυτό! Ξαναδείτε, μ’ αυτήν την βάση, τις χθεσινές εικόνες. Και μεταφερθείτε στην καθ’ ημάς πολιτική εμπειρία… (Ο Μάικλ Φλυνν πρώην σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του Τραμπ είχε προτείνει τον Δεκέμβριο επανάληψη των αμφισβητούμενων – από τον Τραμπ – εκλογών σε αμφίρροπες Πολιτείες υπό… στρατιωτικό νόμο).
  • Εκεί που το πράγμα ασχήμυνε αισθητά, ήταν η κλιμακούμενη έκκληση Τραμπ προς υποστηρικτές του να διαδηλώσουν – την ημέρα ακριβώς της οριστικοποίησης του εκλογικού αποτελέσματος (6 Ιανουαρίου) – στην Ουάσιγκτον. Μέχρι και από την είσοδο του Καπιτωλίου τους απηύθυνε φλογερά μηνύματα. Λεπτομέρεια: η Εθνοφυλακή, το στρατιωτικοποιημένο σώμα τήρησης της τάξης στις ΗΠΑ, που στις προ μηνών ταραχές είχε κινητοποιηθεί (π.χ. στις διαδηλώσεις του #blacklivesmatter), ανακοινώθηκε ότι θα ήταν άοπλη («σε ρόλο τροχονόμου» σύμφωνα με το περιβάλλον της δημάρχου της Ουάσιγκτον) και μόνον. υποβοηθητική προς την Αστυνομία. Η Εθνοφυλακή, ειδικά στην Washington D.C., που δεν αποτελεί Πολιτεία και δεν διαθέτει Κυβερνήτη, βρίσκεται αμεσότερα υπό την επιρροή του Προέδρου. Έτσι όπως κινήθηκαν τα γεγονότα, όμως, χρειάστηκε η μετάκληση δυνάμεων της Εθνοφυλακής από Βιρτζίνια και Μαίρυλαντ (γειτονεύουν με την πρωτεύουσα) για να κρατηθεί η κατάσταση.
  • Μια ακόμη λεπτομέρεια: με πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση, όλοι οι ένστολοι – Αστυνομία FBI , Εθνοφυλακή κοκ. που θα βρίσκονταν στους δρόμους, όφειλαν να φέρουν εμφανώς στην στολή τους το όνομα και το σώμα όπου ανήκουν. Τα παρατράγουδα των περασμένων μηνών, με μυστικές δυνάμεις να δραστηριοποιούνται, οδήγησαν σε έκτακτη νομοθέτηση. Συγκρίνετε, κι εδώ, αυτή την ρύθμιση με τις εικόνες εισβολής στο Καπιτώλιο για να δείτε την ζαλιστική μετάπτωση…

Ο τρόπος με τον οποίο φθάνει στην τελική ευθεία της η προεδρική εκλογή στις ΗΠΑ (θυμίζουμε: οι κάλπες ήταν στις 3/4 Νοεμβρίου) αληθινά άφησαν μιαν εντύπωση ότι «τα ύστερα του κόσμου» πλησιάζουν στην Αμερικανική δημοκρατία. Θα  επανέλθουν τώρα τα πράγματα σε μιαν κάποια διαχειρίσιμη κατάσταση; Πάντως, σε όποια απάντηση κι αν κλίνει κανείς, δύσκολα θα πει ότι δεν είχε φανεί η καταιγίδα να έρχεται, με το άλλο – εκπληκτικό για τις ΗΠΑ – επεισόδιο των τελευταίων ημερών. Με αφορμή την ψήφιση στο Κογκρέσο των ρυθμίσεων για ενίσχυση λόγω πανδημίας Covid, βανδαλίστηκαν προ ημερών (με συνθήματα και μικροκαταστροφές) τα σπίτια της Προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων, Δημοκρατικής Νάνσυ Πελόσι ( στην Καλιφόρνια) και των επικεφαλής των Ρεπουμπλικανών στην Γερουσία Μιτς ΜανΚόνελλ (στο Κέντακυ). Η ιδέα και μόνο του βανδαλισμού σπιτιών πολιτικών ήταν κάτι «εκτός» Αμερικανικής πολιτικής κουλτούρα. Αυτά τα αντανακλαστικά, είναι που απογειώθηκαν με την εισβολή στο Κογκρέσο.

Και… επειδή στην Ελλάδα ζούμε: σήμερα μάθαμε – μετά από δισταγμούς περί την αποκάλυψη/παραδοχή – για επεισόδιο στα Ίμια, μεταξύ Τουρκικής ακταιωρού και Ελληνικού σκάφους της Ακτοφυλακής. Θυμίζει κάτι;