Πασχάλης Αποστολίδης, πρόεδρος και γενικός διευθυντής της AbbVie

Οικονομική Επιθεώρηση, Νοέμβριος 2022, τ.1024

ΥΓΕIΑ

συνέντευξη στον Χάρη Γ. Σαββίδη

Επικεφαλής του ελληνικού τμήματος του φαρμακευτικού κολοσσού AbbVie, με διαδρομή σε κορυφαίες θέσεις του ομίλου σε Ευρώπη και ΗΠΑ, ο Πασχάλης Αποστολίδης είναι ο συντονιστής της ομάδας εργασίας «Υγεία» του φετινού “The Greeks are back”. Ενόψει της διάσκεψης, που θα πραγματοποιηθεί τέλη Νοεμβρίου με συμμετοχή περισσότερων από 50 Ελλήνων-ανώτερων στελεχών σε εταιρείες του εξωτερικού, βρήκαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε μαζί του για τα κίνητρα που απαιτεί το «brain gain» αλλά και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η φαρμακευτική βιομηχανία μετά την πανδημία.

Τι σας έκανε να συμμετάσχετε στη διάσκεψη “The Greeks are back”;

Η συγκεκριμένη διάσκεψη αποτελεί μια ενδιαφέρουσα πρωτοβουλία, καθώς συγκεντρώνει γύρω από ένα τραπέζι Έλληνες του εξωτερικού, ανώτατα στελέχη σε μεγάλες εταιρείες, που επιθυμούν να θέσουν τις γνώσεις και τις εμπειρίες τους στη διαμόρφωση προτάσεων προς την πολιτεία.

Στο πλαίσιο της συζήτησης θα διατυπωθούν και θα κατατεθούν συγκεκριμένες προτάσεις για την ανάδειξη και ενίσχυση της χώρας μας ως ελκυστικού επενδυτικού προορισμού. Είμαι βέβαιος ότι το βήμα διαλόγου που προσφέρει το “The Greeks are back” θα συμβάλει στη διαμόρφωση ενός στρατηγικού χάρτη για τη βελτίωση της εικόνας της χώρας μας στο εξωτερικό και την προώθηση συγκεκριμένων μεταρρυθμίσεων για την προσέλκυση επενδύσεων.

 

Στο πλαίσιο της διάσκεψης συντονίζετε την ομάδα εργασίας για τη «Υγεία». Μπορείτε να μας πείτε περισσότερα για τη στόχευση της συγκεκριμένης ομάδας εργασίας;

Πριν από μερικές ημέρες συμμετείχα σε μια διαδικτυακή συνάντηση γνωριμίας της ομάδας εργασίας για την «Υγεία», την οποία θα έχω την τιμή να συντονίζω. Ομολογώ ότι εντυπωσιάστηκα από τους συνομιλητές μου, καθώς στην ομάδα συμμετέχουν ανώτατα στελέχη πολυεθνικών εταιρειών που έχουν μεγάλη εμπειρία και τεχνογνωσία στα θέματα της υγείας. Διέκρινα τη διάθεσή τους να προσφέρουν τις γνώσεις τους και την εμπειρία τους για τη διατύπωση συγκεκριμένων προτάσεων που θα μπορέσουν να συμβάλουν στη διόρθωση παθογενειών του παρελθόντος, αλλά και στην ανάπτυξη του κλάδου. Ενδιαφέρον βρήκα επίσης ότι ήδη από την πρώτη μας συζήτηση διατυπώθηκαν αναπτυξιακές προτάσεις που θα δημιουργήσουν υπεραξία για το σύστημα υγείας και θα επιλύσουν σημαντικά προβλήματα.

Περιμένω με ανυπομονησία τη διάσκεψη στις 23 Νοεμβρίου για να συζητήσουμε από κοντά τις ιδέες αυτές και να καταλήξουμε σε ένα κείμενο με συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής.

 

Η πανδημία έθεσε στο επίκεντρο τη φαρμακευτική καινοτομία και τη συμβολή της φαρμακευτικής βιομηχανίας. Ποια πιστεύετε ότι είναι τα πλεονεκτήματα του κλάδου που επέτρεψαν την άμεση αντίδραση και τα γρήγορα αποτελέσματα;

Μπροστά στην παγκόσμια υγειονομική κρίση, ο φαρμακευτικός κλάδος επέδειξε γρήγορα αντανακλαστικά. Σε λιγότερο από έναν χρόνο καταφέραμε να έχουμε στη διάθεσή μας περισσότερα από ένα καινοτόμα, αποτελεσματικά και ασφαλή εμβόλια, και σε λιγότερο από δύο χρόνια στοχευμένες θεραπείες κατά της Covid-19. Πώς έγινε αυτό;

Πρωτίστως πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι τα επιστημονικά άλματα που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια στην εξέλιξη καινοτόμων θεραπειών και φαρμακευτικών σκευασμάτων είναι πρωτοφανή. Παράλληλα, πρέπει να υπογραμμιστεί η αξία της συνεργασίας μεταξύ φαρμακευτικού κλάδου, επιστημόνων, διεθνών οργανισμών, ερευνητικής κοινότητας, κυβερνήσεων, ρυθμιστικών αρχών και ακαδημαϊκών φορέων. Χωρίς τη συνεργασία όλων, δεν θα ήταν δυνατή η ανακάλυψη και ταχύτατη διάθεση των εμβολίων στον γενικό πληθυσμό.

Τέλος, εξαιρετικά σημαντικό είναι ότι –ακριβώς λόγω της κρισιμότητας της κατάστασης– υπήρχε επαρκής χρηματοδότηση της φαρμακευτικής καινοτομίας, κάτι που δυστυχώς δεν συμβαίνει υπό «κανονικές» συνθήκες στους εθνικούς προϋπολογισμούς υγείας. Ιδιαίτερα στη χώρα μας, η φαρμακευτική καινοτομία αντί να υποστηρίζεται υποχρηματοδοτείται και «τιμωρείται» με υπέρογκες υποχρεωτικές επιστροφές. Μάλιστα, πρόσφατα μέτρα του υπουργείου Υγείας καθιστούν την κατάσταση για τα καινοτόμα φάρμακα στην Ελλάδα ακόμα δυσκολότερη, ενώ απειλούν ακόμα και την οικονομική βιωσιμότητα των εταιρειών που διαθέτουν καινοτόμες θεραπείες, καθώς 2 στα 3 καινοτόμα φάρμακα δίνονται δωρεάν από τις εταιρείες.

 

Η AbbVie προέκυψε από την Abbott Laboratories με στόχο να εστιάσει στο ερευνητικό κομμάτι της φαρμακευτικής παραγωγής. Μία δεκαετία αργότερα, πώς αποτιμάτε την επιλογή αυτή;

Πολύ σωστά τα λέτε. Η AbbVie ιδρύθηκε το 2013, όταν διαχωριστήκαμε από την Abbott, με την οποία συνεχίσαμε να μοιραζόμαστε μια κοινή κληρονομιά και ευνοϊκές προοπτικές για το μέλλον. Η AbbVie, ως ανεξάρτητη εταιρεία, αποτελεί μια βιοφαρμακευτική εταιρεία παγκόσμιας εμβέλειας, που συνδυάζει τη σταθερότητα, τους πόρους και τις εμπορικές δυνατότητες μιας φαρμακευτικής εταιρείας με την εστίαση και την κουλτούρα μιας εταιρείας βιοτεχνολογίας.

Σήμερα, μία δεκαετία αργότερα, το αποτέλεσμα μας δικαιώνει απόλυτα. Η AbbVie είναι παγκόσμιος ηγέτης στην ανοσολογία, ενώ κατέχει μια πολύ ισχυρή και ταχέως αναπτυσσόμενη παρουσία στον τομέα της αιματολογίας, της νευρολογίας, της οφθαλμολογίας και της αισθητικής ιατρικής.

 

Προκειμένου να αναπτυχθούν τα εμβόλια κατά του κορονοϊού χρειάστηκε η (μικρή) BioNTech να ενώσει δυνάμεις με τη (μεγάλη) Pfizer και η (μεγάλη) ΑstraZeneca με το (μικρό) ερευνητικό ινστιτούτο της Οξφόρδης Jenner. Η έρευνα επωφελείται από την ευελιξία που προσφέρουν οι μικρότεροι οργανισμοί και η παραγωγή των οικονομιών κλίμακας που επιτυγχάνουν οι μεγαλύτεροι;

Η επιστημονική έρευνα χρειάζεται και προϋποθέτει συνεργασίες και συνέργειες για να προχωρήσει. Η παγκόσμια ανταλλαγή γνώσης και η διάδραση των επιστημόνων, ανεξάρτητα εάν αυτοί αποτελούν μέρος ενός «μεγάλου» ή ενός «μικρού» οργανισμού, είναι απαραίτητη για την επιστημονική πρόοδο. Αντίστοιχα, απαραίτητες είναι και οι μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες, που έχουν τεράστιες οικονομικές και παραγωγικές δυνατότητες, ειδικά όταν χρειάζεται να παραχθεί σε τόσο μεγάλη κλίμακα ένα καινοτόμο σκεύασμα, όπως το εμβόλιο κατά της Covid-19.

Πάντως, η συνεργασία ερευνητικών φορέων και εταιρειών δεν είναι από μόνη της αρκετή. Ειδικά στην περίπτωση του εμβολίου αποδείχτηκε ότι χρειάζεται στενή συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων (των φαρμακευτικών εταιρειών, των ακαδημαϊκών, των ερευνητών, των κανονιστικών και πολλών άλλων οργανισμών) για την εξέλιξή του σε χρόνο ρεκόρ και την ταχύτατη διάθεσή του στον παγκόσμιο πληθυσμό.

 

Την επόμενη μέρα της πανδημίας, ποια είναι η σημαντικότερη πρόκληση που αντιμετωπίζει η φαρμακευτική αγορά; Προς ποια κατεύθυνση πιστεύετε ότι θα κινηθεί τα επόμενα χρόνια;

Σήμερα –και παρά την πρωτοφανή ενεργειακή κρίση– οι περισσότερες χώρες της Ευρώπης αναθεωρούν και ενισχύουν τις πολιτικές υγείας για να ανταποκριθούν στις σύγχρονες υγειονομικές προκλήσεις και τις αυξανόμενες ανάγκες των ασθενών. Θωρακίζουν τα συστήματα υγείας απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις και αναγνωρίζουν τη σημασία εξασφάλισης ενός σταθερού πλαισίου για το φάρμακο και τη φαρμακευτική καινοτομία. Κοινό πρόβλημα της ευρωπαϊκής φαρμακευτικής αγοράς για τα επόμενα χρόνια αποτελεί η αυξημένη ανάγκη χρηματοδότησης των συστημάτων υγείας, αλλά και η ανάγκη να στηριχθεί αποτελεσματικά η φαρμακευτική καινοτομία που προσφέρει επαναστατικές θεραπευτικές λύσεις για σοβαρά και χρόνια νοσήματα.

 

Ειδικότερα στην Ελλάδα, ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζει ο φαρμακευτικός κλάδος;

Δυστυχώς, η Ελλάδα επιμένει στη συνταγή της υποχρηματοδότησης του φαρμάκου και επικεντρώνεται στον λογιστικό περιορισμό της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης, αντιμετωπίζοντας τα φάρμακα ως πηγή κόστους και όχι ως μια απαραίτητη προϋπόθεση εξασφάλισης της δημόσιας υγείας και ευημερίας και ως έναν κινητήριο μοχλό ανάπτυξης.

Και θα ήθελα να εστιάσω στην αναπτυξιακή δυναμική του φαρμακευτικού κλάδου, η οποία μπορεί να έρθει μέσα από συγκεκριμένες εφαρμόσιμες προτάσεις, όπως είναι η ανάπτυξη των κλινικών μελετών, η αξιοποίηση των δεδομένων της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης προς όφελος της επιστήμης και των ασθενών, η δημιουργία Ταμείου Φαρμακευτικής Καινοτομίας ή η ψηφιοποίηση του συστήματος υγείας.

Να, λοιπόν, πώς μπορούμε να μετατρέψουμε τις προκλήσεις σε ευκαιρίες, προκειμένου να δημιουργήσουμε πλούτο για το εθνικό σύστημα υγείας, νέες θέσεις εργασίας και οικονομική ευημερία.

 

Είναι εφικτή η επιστροφή των επιστημόνων που διαπρέπουν στο εξωτερικό; Πώς θα πετύχει το “The Greeks are back” στον χώρο της υγείας;

Πιστεύω πως ναι, είναι εφικτό να επιστρέψουν οι Έλληνες επιστήμονες που διαπρέπουν στο εξωτερικό, χωρίς όμως αυτό να πρέπει να μας γίνει αυτοσκοπός. Αυτό που μπορούμε να πετύχουμε είναι να δημιουργήσουμε στη χώρα μας αντίστοιχες συνθήκες με αυτές που απολαμβάνουν οι συμπατριώτες μας στο εξωτερικό, ώστε να έχουν την επιλογή να γυρίζουν. Γιατί μόνο έτσι θα μπορέσουμε να κρατήσουμε τα καλύτερα ταλέντα στη χώρα μας και να δώσουμε την ευκαιρία σε όσους θέλουν να γυρίσουν πίσω, κάτι που φυσικά ισχύει και για τον χώρο της υγείας και του φαρμάκου.

Σε κάθε περίπτωση πάντως, κύριε Σαββίδη, ήδη η τεχνολογία πλέον μας προσφέρει άλλες δυνατότητες, ώστε μπορούμε να έχουμε στελέχη που εργάζονται από την Ελλάδα για το εξωτερικό και το αντίστροφο.