Quo vadis, Τουρκία;

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Σε δυο πτυχές της – όλο και πιο ταραγμένης – πορείας της Τουρκικής πολιτικής και οικονομικής σκηνής πολώθηκε το μηντιακό ενδιαφέρον στην Ελλάδα των ημερών. Στην νέα φάση κραδασμών στην Τουρκική οικονομία, που κινδυνεύει να βρεθεί με capital controls μετά την (νέα) κατάρρευση της Τουρκικής λίρας, πάλι σε ιστορικό χαμηλόμ που ακολούθησε την αντικατάσταση του Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας Νάτζι Αμπάλ και εν συνεχεία τον υποδιοικητή Μουράτ Τσετίνκαγια, που είχαν ταυτισθεί με αυξήσεις επιτοκίων με τις οποίες συγκρατήθηκε η προηγούμενη κατρακύλα (ο νέος Διοικητής Σαχάπ Καφτσίογλου έσπευσε να διαψεύσει τις προθέσεις για ριζική αλλαγή πολιτικής, χωρίς ωστόσο να ανακοπεί η τωρινή κρίση). Και στις φήμες που δρομολογήθηκαν μετά από αρθρογραφία της εθνικιστικής/αντικυβερνητικής/λαϊκιστικής φιλοκυβερνητικής εφημερίδας Σοστζού, ότι στον – επίσης φημολογούμενο – ανασχηματισμό της Κυβέρνησης Ερντογάν, επιφυλάσσεται ρόλος ΥΠΕΞ στην γνώριμή μας από την νύχτα των Ιμίων Τανσού Τσιλλέρ, ως κίνηση προσέγγισης προς την όλο-και-ψυχρότερη προς τονΕρντογάν Κυβέρνηση Μπάϊντεν στις ΗΠΑ.

Η κάλυψη των δυο αυτών εξελίξεων στην – ούτως ή άλλως ευρισκόμενη σε περιδίνηση – Τουρκία γίνεται με αρκετά παράξενο, πάντως αποσπασματικό τρόπο. Όσον αφορά την οικονομική καταιγίδα που περνάει η Τουρκία, και που πηγαίνει πολύ πιο πέρα από τον κλονισμό της λίρας καθώς μεγάλα τμήματα του πληθυσμού περνούν σε κατάσταση αληθινής πενίας (παραγωγή ειδικού φτηνού ψωμιού, διανομές λαχανικών) αλλά και η έκκληση Ερντογάν στην μεσαία τάξη να καταθέσει στις τράπεζες χρυσό και συνάλλαγμα ως εθνικό καθήκον, η «εύκολη» προβολή είναι ότι η Τουρκία βουλιάζει. Μαζυ και ο Ερντογάν, πάντως η επιθετικότητά του (συνεχίζει το επιχείρημα). Καθώς, δε, στις ΗΠΑ η ψυχρότητα προς την Άγκυρα φθάνει μέχρι σχεδιασμούς κυρώσεων – ουσιαστικών, όχι του τύπου των Ευρωπαϊκών «απειλών» –, οι δε εκροές επενδυτικών κεφαλαίων από την Τουρκία εντείνονται, το επιχείρημα ολοκληρώνεται…

Εκείνο που παραλείπεται να καταγραφεί, είναι η ικανότητα που έδειξε η Τουρκική οικονομία στο άμεσο παρελθόν να αναπηδά. πάντως να ξαναβρίσκει κάποιον βηματισμό. Παρά την αναταραχή, οι προβλέψεις για ρυθμούς ανάπτυξης του Τουρκικού ΑΕΠ για το 2021 δεν είχαν πέσει κάτω από ένα 5%. Το δε 2020 έκλεισε για την Τουρκία – παρά την δίδυμη κρίση, συναλλαγματική και κορωνοϊού – με ρυθμό ανάπτυξης στην γειτονιά του 6% (δεύτερος μετά την Κίνα). Ασφαλώς αυτό πρέπει να προσεγγίζεται με δεδομένη μια ρισκαδόρικη πολιτική στήριξης της κατανάλωσης (για αυτό και ο Ερντογάν αλλάζει Διοικητές σαν τα πουκάμισα). όμως, και πάλι, όταν πέρσι το φθινόπωρο η λίρα «διόρθωσε», σε λίγες μέρες η ισοτιμία της είχε κερδίσει ένα 15% έναντι του δολλαρίου.

Όσο για τις αναφορές στην Τανσού Τσιλλέρ, πέρα από τον ρόλο της στο «No men, no ships, no flags» στην δραματική νύχτα με Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ και Θόδωρο Πάγκαλο, και πέρα από το όποιο κύρος της – στην ηλικία των 75 ετών, βέβαια … – στο μεταΚεμαλικών μνημών Τουρκικό κατεστημένο του Κόμματος δικαιοσύνης/ Ορθού Δρόμου ως «παιδιού» του Σουλεϊμαν Ντεμιρέλ, χρήσιμο είναι να μην λησμονείται και η εμπλοκή της στο πελώριο σκάνδαλο του Σουσουρλούκ. Σκάνδαλο οικονομικό και πολιτικό, με πλοκάμια από το οργανωμένο έγκλημα μέχρι και τους «Γκρίζους Λύκους». Η λογική της υποτιθέμενης Αμερικανικής εύνοιας προς Τσιλλέρ, περισσότερο ανάγεται στις σπουδές της στις ΗΠΑ (μετά το Robert College/Βόσπορο, στο Connecticut U. και το Yale), παρά σε κάποια ενεργή παρουσία ή/και αποδοχή.

Ενδιάμεσο συμπέρασμα: οι εύκολες προβολές, σύμφωνα με τις οποίες η Ερντογανική Τουρκία βρίσκεται στην γωνία/ηττήθηκε, καλό θα ήταν να περιμένουν λίγο ακόμη. Η υψηλού προφίλ μετάβαση της Ευρωπαϊκής ηγεσίας – Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής – στην Άγκυρα, στις αρχές της επόμενης εβδομάδας, προτού καλά-καλά στεγνώσει το μελάνι των Συμπερασμάτων («Δήλωσης των μελών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου») της 25ης Μαρτίου για τις ΕυρωΤουρκικές σχέσεις και προτού κατασταλάξουν οι ερμηνείες των δελφικών χρησμών που διατυπώθηκαν, ας συνεκτιμηθεί για το «πού το πάει η Ευρώπη με την Τουρκία».

Όσο για το πού το πάει η ίδια η Τουρκία, πιο σημαντική θα είναι η άλλη ενδεχόμενη επιλογή ΥΠΕΞ στην θέση του Μελβούτ Τσαβούσογλου: εκείνη του Ιμπραήλ Καλίν, «φαιάς εξοχότητας» του Προέδρου Ερντογάν.

Αν βρεθούμε εκεί, η Ελλάδα του 2021 θα έχει νέες αναζητήσεις να κάνει.