συνέντευξη με τον Γιάννη Ρέτσο, πρόεδρο του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων

στη Μαρίνα Πρωτονοταρίου

Οικονομική Επιθεώρηση, Απρίλιος 2021, τ. 1005, ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της φετινής χρονιάς σε σχέση με την περσινή. Γίνονται προκρατήσεις; Από ποιες αγορές;

Η εφαρμογή του ευρωπαϊκού ψηφιακού πράσινου πιστοποιητικού, θα αποτελέσει αναμφισβήτητα τη βάση για τη σύνταξη ενός σχεδίου εκκίνησης του τουρισμού, που θα καθορίσει τις εξελίξεις για τη φετινή σεζόν. Στην παρούσα χρονική στιγμή, δεν μπορούμε να μετρήσουμε αφίξεις, μετράμε μόνο τη ζήτηση και το ενδιαφέρον και αυτό είναι μεγάλο για την Ελλάδα, η οποία βρίσκεται σταθερά στις 2-3 πρώτες θέσεις των προορισμών της Μεσογείου, κεφαλαιοποιώντας και την πολύ καλή περυσινή εικόνα. Από την άλλη, κάποιες επιχειρήσεις- βαρόμετρα, μεγαλύτερου μεγέθους, όταν προκύπτει μία θετική είδηση, βλέπουν στα συστήματα κρατήσεων μία έντονη κινητικότητα, ακόμη και σε κρατήσεις. Πάντως, είναι η πρώτη φορά που εξαρτάται λιγότερο από εμάς η διαμόρφωση των συνθηκών και πολύ περισσότερο από τη συγκυρία, την εξέλιξη της πανδημίας εντός Ελλάδας αλλά και στα κράτη που είναι βασικές μας αγορές. Αξίζει να τονιστεί στην παρούσα φάση, το εξαιρετικά ευμετάβλητο, γεμάτο αρνητικές εκπλήξεις περιβάλλον, μετά την πρόθεση των Βρετανών να θέσουν αυστηρούς περιορισμούς και πρόστιμα για ταξίδια έως και τις 30 Ιουνίου στο εξωτερικό και τη σύσταση προς τους Γερμανούς της Καγκελαρίου της Γερμανίας, Άνγκελας Μέρκελ για αποφυγή περιττών ταξιδιών το επόμενο διάστημα. Στα θετικά, παραμένει το γεγονός ότι η χώρα μας βρίσκεται σταθερά στο τοπ 3 των προτιμήσεων των επισκεπτών από βασικές της ευρωπαϊκές αγορές, ενώ το «brand» Ελλάδα έχει ισχυροποιηθεί περαιτέρω και βρίσκεται στην 5η θέση διεθνώς.

Πώς περιμένετε να κινηθεί η τουριστική κίνηση φέτος; Από ποιους μήνες και μετά εκτιμάτε ότι θα υπάρξει επιστροφή στην κανονικότητα.

Επιστροφή στην κανονικότητα με την έννοια που τη γνωρίζαμε το 2019, είναι μάλλον απίθανο να τη δούμε και τη φετινή τουριστική σεζόν. Η όποια κίνηση αναμένεται στο δεύτερο εξάμηνο του έτους. Ουσιαστικά, έχοντας χάσει, το πρώτο τρίμηνο, που είναι το τρίμηνο των κρατήσεων, έχουμε τον Απρίλιο εκτός σεζόν, για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά και απ΄ ότι φαίνεται, παρότι τέθηκε μία ημερομηνία από την Κυβέρνηση για την έναρξη της σεζόν στις 14 Μαΐου, το μεγαλύτερο μέρος του Μαΐου -αν όχι ολόκληρος ο μήνας- θα είναι επίσης και αυτός εκτός σεζόν. Άρα ουσιαστικά, μιλάμε για το τι θα γίνει από τον Ιούνιο και μετά. Αν σκεφτούμε ότι πέρυσι ξεκινήσαμε Ιούλιο, είναι πάρα πολύ κρίσιμο να ξεκαθαριστούν τα πράγματα το συντομότερο δυνατόν. Γιατί αν και ο Ιούνιος βγει εκτός παιχνιδιού, τότε πλέον αντιλαμβανόμαστε όλοι ότι ο στόχος που έχουμε θέσει για έσοδα μεταξύ 40% και 50% του 2019, απομακρύνεται πάρα πολύ.

Τι έχει αλλάξει η πανδημία στις τάσεις και τις προτιμήσεις των τουριστών; Πώς έχετε προσαρμοστεί στη δύσκολη κατάσταση;

Πολλά από όσα γνωρίζαμε έχουν, πράγματι, αλλάξει. Ο τρόπος που επιλέγεται ένας προορισμός, η οργάνωση του ταξιδιού, οι προτεραιότητες των όσων ταξιδεύουν. Βραχυπρόθεσμα, αναμένεται να κυριαρχήσουν οι εγχώριες και περιφερειακές διακοπές, καθώς και τα ταξίδια στην ύπαιθρο. Οι ταξιδιώτες, πλέον, προτιμούν να ταξιδεύουν σε μικρότερες ομάδες, επιλέγοντας περισσότερο απομονωμένες περιοχές, μέσα στο περιβάλλον. H ασφάλεια του εκάστοτε προορισμού ή και του καταλύματος επηρεάζει σημαντικά τις αποφάσεις τους. Στη μετα-κορωνοϊό εποχή, αναμένεται ότι οι σύγχρονοι ταξιδιώτες θα απαιτούν ολοένα και περισσότερες επιλογές, έλεγχο και ευελιξία. Επίσης, οι ταξιδιώτες δείχνουν ευαισθητοποίηση για όλες αυτές τις παραμέτρους βιώσιμης σχέσης του τουρισμού με το περιβάλλον και την τοπική κοινωνία. Όλο και περισσότεροι είναι πρόθυμοι να πληρώσουν ακριβότερα για προϊόντα, τα οποία είναι πιο φιλικά προς το περιβάλλον και ιδιαίτερα για τοπικά προϊόντα, μία εξέλιξη που σημαίνει ότι ανοίγονται νέες τάσεις και ευκαιρίες για τις τοπικές κοινωνίες. Άρα, αντιμετωπίζουμε την κρίση ως ευκαιρία για να χτίσουμε ένα καλύτερο προϊόν, με αυθεντικότητα, μέτρο, και αισθητική. Για να γίνουν επενδύσεις σε δημόσιες υποδομές, οι οποίες συνδέονται άμεσα με το ζήτημα της διαχείριση προορισμών. Στο πλαίσιο αυτό, έμφαση πρέπει να δοθεί και στις νέες τεχνολογίες για τη βελτίωση της εμπειρίας των πελατών και την αύξηση της ανταγωνιστικότητας του τουριστικού προϊόντος.

Ποιες είναι οι επιπτώσεις της δύσκολης συγκυρίας στον τουριστικό κλάδο. Ποιοι επηρεάστηκαν περισσότερο και ποιοι λιγότερο, ποιοι ήταν περισσότερο ανθεκτικοί στην κρίση;

Ο τουριστικός τομέας σε αυτή την παγκόσμια υγειονομική κρίση, δέχθηκε το ισχυρότερο πλήγμα στην ιστορία του. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι, το 2020, χάθηκε για την Ελλάδα σχεδόν το 80% των τουριστικών εσόδων του 2019. Σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία, υπήρχαν κλάδοι που επλήγησαν περισσότερο, όπως της κρουαζιέρας και των επαγγελματικών ταξιδιών των συνεδρίων και των εκθέσεων.  Επιπλέον, η σημερινή πραγματικότητα δείχνει ότι οι επιπτώσεις στο επαγγελματικό ταξίδι, που λόγω της κατά κεφαλήν δαπάνης του και της διάχυσης του εισοδήματος είναι πολύ σημαντικό για τους προορισμούς, φαίνεται ότι έχει και μόνιμα χαρακτηριστικά. Επιχειρήσεις και οργανισμοί που ενσωματώνουν στην πολιτική τους την εξ’ αποστάσεως συνεργασία, δύσκολα θα την καταργήσουν εντελώς στο μέλλον, αν και η αναμφισβήτητη ανάγκη για προσωπική επαφή, σίγουρα θα επαναφέρει ένα μέρος του ταξιδιού στο μέλλον. Οι εταιρείες οργάνωσης συνεδρίων και συναντήσεων, προσαρμόστηκαν άμεσα και υιοθέτησαν ψηφιακές – υβριδικές λύσεις, οι οποίες θα είναι παρούσες συμπληρωματικά και όταν επιστρέψει η «φυσική» συνάντηση.