Οικονομική Επιθεώρηση, Νοέμβριος 2021, τ.1012

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΆ του Νίκου Σακελλαρίου

Προς μικρομεσαία και νεοφυή επιχειρηματικότητα

 

Μεγάλες ευκαιρίες για μικρο-μεσαίες επιχειρήσεις ανοίγουν τα πολλαπλά προγράμματα χρηματοδοτήσεων από την Ε.Ε.  Μέσω των ελληνικών τραπεζών θα διατεθούν πάνω από € 6 δισ. μέσα στην επόμενη πενταετία σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Οι χρηματοδοτήσεις θα γίνουν μέσα από πολλές διόδους που θα έχουν κεντρικό άξονα το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Πρόκειται για την μεγαλύτερη επιχειρηματική χρηματοδότηση των τελευταίων 30 ετών στην Ελλάδα ειδικά για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Οι διαθέσιμοι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας –το οποίο συστάθηκε για να οδηγήσει τις ευρωπαϊκές οικονομίες στην επόμενη μέρα μετά την πανδημία της COVID-19- ανέρχονται σε € 31 δισ. για την Ελλάδα. Αν σε αυτά προστεθεί και ο τραπεζικός δανεισμός, η χρηματοδότηση της οικονομία μπορεί να ξεπεράσει τα € 50 δισ.  Η διαφοροποίηση σε σχέση με παλαιότερα προγράμματα είναι ότι καλύπτουν ένα ευρύτατο φάσμα της ελληνικής επιχειρηματικότητας από τις πολύ μικρές επιχειρήσεις μέχρι τους πολυεθνικούς ομίλους.

Η αξιοποίηση των πόρων θα πραγματοποιηθεί μέσα από τρεις άξονες:

  • μέσω της ένταξης σε προγράμματα επιδοτήσεων για την ίδια την επιχείρηση
  • μέσω δανείων προς χρηματοδότηση επιλέξιμων δαπανών για τα επενδυτικά της σχέδια
  • μέσα από τη συμμετοχή της επιχείρησης στην υλοποίηση είτε δημόσιων είτε ιδιωτικών έργων με χρηματοδότηση του Ταμείου, ως ανάδοχος, υπεργολάβος ή και προμηθευτής.

Οι πόροι του Ταμείου θα διοχετευθούν προς τις επιχειρήσεις μέσω της παροχής επιδοτήσεων και δανείων στη βάση των εξής προτεραιοτήτων:

  • πράσινη μετάβαση
  • ψηφιακός μετασχηματισμός
  • καινοτομία, έρευνα και ανάπτυξη
  • εξωστρέφεια
  • αύξηση μεγέθους μέσω εξαγορών και συγχωνεύσεων.

Επιλέξιμοι είναι όλοι οι κλάδοι της οικονομίας και όλες οι επιχειρήσεις, οι οποίες σχεδιάζουν να επενδύσουν σε έργα που προωθούν τους στόχους και τις προτεραιότητες του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Χρηματοδότηση μέσω τραπεζών

Ήδη από το β’ εξάμηνο 2020 και μέχρι το τέλος του 2021, οι ελληνικές τράπεζες κάνοντας διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων προχωρούν σε χρηματοδοτήσεις μικρών και μεσαίων υγιών επιχειρήσεων με δύο βασικούς στόχους:

  • να αντιμετωπίσουν προβλήματα που δημιούργησε η πανδημία
  • να διαμορφώσουν τις προοπτικές για μελλοντική ανάπτυξη στην ‘μετά covid 19’ εποχή

Οι επιλέξιμες δαπάνες εστιάζουν κυρίως σε χρηματοδότηση κεφαλαίου κίνησης, χρηματοδότηση αναγκών που προκύπτουν από τις λειτουργικές δραστηριότητες της επιχείρησης. Ταυτόχρονα προχωρούν σε χρηματοδότηση επενδυτικών σχεδίων που αφορούν ανανέωση εξοπλισμού, επενδύσεις σε επαγγελματική στέγη (αγορά υπό όρους, κατασκευή, αποπεράτωση), δημιουργία δικτύων διανομής (ακόμη και σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ), δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη, για τη μεταβίβαση εταιρείας (υπό προϋποθέσεις), για την απόκτηση αδειών/ διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας (εφόσον είναι αναγκαία για την τεχνική υλοποίηση της επένδυσης) και χρηματοοικονομικά κόστη που προκύπτουν κατά τη διάρκεια κατασκευής ενός παγίου.

Μικροχρηματοδοτήσεις

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τιςμικρο-χρηματοδοτήσεις παγίων μέχρι € 25.000, καθώς έτσι επιτυγχάνουν την κάλυψη αναγκών χωρίς να αυξήσουν πολύ την έκθεσή τους σε δανεισμό.Σύμφωνα με τραπεζικές πηγές, μεγάλη ζήτηση δανείων ύψους € 10.000- € 25.000 καταγράφηκε για δραστηριότητες που προωθούσαν το ηλεκτρονικό εμπόριο (e-shops),αγορά ηλεκτρονικών υπολογιστών και λογισμικού, μηχανημάτων καθώς και για κάλυψη λειτουργικών εξόδων που προέκυψαν από το άνοιγμα της επιχειρηματικής δραστηριότητας.Οι κλάδοι με την μεγαλύτερη ζήτηση -σύμφωνα πάντα με πληροφορίες από τραπεζικές πηγές- προέρχονταν κυρίως από εταιρείες παροχής υπηρεσιών (λογιστικά γραφεία κυρίως), εταιρείες εστίασης, μικρές εταιρείες πώλησης συμβολαίων ενέργειας, μικρές ξενοδοχειακές μονάδες και ενοικιαζόμενα δωμάτια (το καλοκαίρι 2021)  και μεσιτικά γραφεία.

Οι μικρο-χρηματοδοτήσεις διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: τις επιχειρηματικές και τις προσωπικές. Οι χρηματοδοτήσεις των πολύ μικρών επιχειρήσεων μέσω των τραπεζών αναμένεται να δώσει τόνωση στην μικρή επιχειρηματική παρουσία που υπέφερε από τα lockdownsκαι την διακοπή της δραστηριότητας. Τα δάνεια αυτά δίνονται χωρίς την υποχρέωση εμπράγματων εξασφαλίσεων από πλευράς δανειοληπτών.

Οι επιχειρηματικές χρηματοδοτήσεις μπορεί να έχουν τα εξής χαρακτηριστικά:

  • όλες οι μορφές πιστώσεων έως 25.000 ευρώ που χορηγούνται είτε για την κάλυψηεπενδυτικών αναγκών είτε ως κεφάλαιο κίνησης
  • προϊόντα χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing) έως 25.000 ευρώ για την απόκτησηεξοπλισμού
  • αυτοτελείς εγγυήσεις έως 25.000 ευρώ, οι οποίες δεν μπορεί να χρησιμοποιηθούν για τη λήψη δανείων από άλλα χρηματοδοτικά ιδρύματα

Το ευρύ φάσμα των καλυπτόμενων δραστηριοτήτων περιλαμβάνει τόσο μικροεπαγγελματίες που αδυνατούν να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους χωρίς νέα χρηματοδότηση, ο θεσμός των μικρο-χρηματοδοτήσεων αναμένεται ότι θα συνοδευτεί από την παροχή φορολογικών κινήτρων στους δικαιούχους (έκπτωση τόκων, απαλλαγή από χαρτόσημα).

Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων

Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ)  εμφανίζεται ικανοποιημένη με τη συμμετοχή-ρεκόρ για το 2020, η οποία έφτασε τα € 2,8 δισ. και περιλάμβανε τις μεγαλύτερες εγκρίσεις που έγιναν ποτέ στη χώρα, γεγονός που επιτεύχθηκε παρά την πανδημία. Το 2021 ήταν εξίσου σημαντική χρονιά ως προς την υποστήριξη της ΕΤΕπ στην Ελλάδα. Ορισμένα από τα έργα που έχουν ήδη συμφωνηθεί περιλαμβάνουν μια συμφωνία ορόσημο που υπεγράφη τον Απρίλιο για τη διαχείριση από την ΕΤΕπ έως και € 6 δισ. από το πακέτο RRF της Ελλάδας στο πλαίσιο της εφαρμογής του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, γνωστό ως «Ελλάδα 2.0». Η ΕΤΕπ θα συμβάλει στον εντοπισμό επενδυτικών σχεδίων υψηλού αντικτύπου με έμφαση στα σχέδια δράσης για το κλίμα, την ενεργειακή μετάβαση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, τα οποία θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στον εκσυγχρονισμό της χώρας.

Ως τράπεζα της Ε.Ε με ενδιαφέρον για το κλίμα, η ΕΤΕπ δεσμεύεται να υποστηρίξει την ενεργειακή μετάβαση και να αυξήσει την παραγωγή καθαρής ενέργειας στην Ελλάδα και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η τράπεζα με μεγάλη ικανοποίηση υποστήριξε πρόσφατα την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ελλάδα με κομβικούς τοπικούς εταίρους και χρηματοδοτεί έργα που συμβάλλουν στη μείωση των εκπομπών CO2.

Ήδη οι τράπεζες που θέλουν να τηρήσουν κάποια τυπικά στοιχεία για να προχωρήσουν τις χρηματοδοτήσεις,  έχουν διαμορφώσει βασικά χαρακτηριστικά για τις επιχειρήσεις που θέλουν να χρηματοδοτηθούν μέσα από τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης.  Ουσιαστικά χρησιμοποιούν αλγόριθμους και χρηματοπιστωτικούς δείκτες που συσχετίζουν τους τζίρους με τον αριθμό εργαζομένων, τα κέρδη σε σειρά ετών, τις υποχρεώσεις προς την τράπεζα που εξυπηρετούνται , τις φορολογικές υποχρεώσεις και τον μέσο όρο συναλλαγών με την τράπεζα. Επιλέξιμες για χρηματοδότηση είναι Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις και απασχολούν λιγότερους από  250 εργαζομένους, υπολογιζόμενους σε Ετήσιες Μονάδες Εργασίας (Ε.Μ.Ε.). Επίσης Επιχειρήσεις Μεσαίας Κεφαλαιοποίησης (MidCaps) που απασχολούν από 250 έως 3.000 εργαζόμενους.

Η επιλεξιμότητα των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων, καθορίζεται σύμφωνα με τους κωδικούς οικονομικής δραστηριότητας  στην ΕΕ. Χρηματοδοτούνται για  το σύνολο των νέων επιλέξιμων δαπανών κεφαλαίου κίνησης μέχρι  € 12,5 εκατ., για την κάλυψη των λειτουργικών αναγκών της επιχείρησης όπως ενδεικτικά π.χ. αποθεμάτων (πρώτων υλών, ημιτελών προϊόντων και εμπορευμάτων) και απαιτήσεων, τα οποία είναι στο σύνολό τους επιλέξιμα για χρηματοδότηση από την ΕΤΕπ.Επιλέξιμες δαπάνες αποτελούν επίσης το κόστος μισθοδοσίας,  οι πληρωμές φόρου (συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ και δασμών, δηλαδή φόρος ή δασμός που πρέπει να καταβληθεί σε σχέση με εισαγωγές ή εξαγωγές), κοινωνικές εισφορές, διοικητικές δαπάνες καθώς και άλλα λειτουργικά έξοδα.Η διάρκεια του δανείου είναι από 2 έως 12 χρόνια και το κόστος χρηματοδότησης είναι στο  Euribor 3μήνου + περιθώριο επιτοκίου (καθορίζεται κατόπιν αξιολόγησης της επιχείρησης).

Περιβάλλον, κοινωνική υπευθυνότητα, εταιρική διακυβέρνηση

Μέσα στα προγράμματα μπορούν να ενταχθούν πρόσθετα χρηματοδοτικά πλεονεκτήματα. Ενδεικτικά στις επιχειρήσεις που πληρούν τα κριτήρια υπαγωγής στην πρωτοβουλία της ΕΤΕπ «Δεξιότητες και θέσεις απασχόλησης – Επενδύσεις για τους νέους» (Jobs for Youth Initiative) και προάγουν την απασχόληση των νέων, προσφέρονται πρόσθετα χρηματοδοτικά πλεονεκτήματα.Είναι προγράμματα που δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στα προγράμματα ESG (περιβάλλον, κοινωνική υπευθυνότητα, εταιρική διακυβέρνηση) που αποτελεί την μελλοντική επιδίωξη.

Οι επιχειρήσεις που χρηματοδοτούνται μέσω των Sustainability Linked Loans,  έχουν το κίνητρο να πληρούν κριτήρια ESG προκειμένου να επωφεληθούν από ανταγωνιστικούς όρους, όπως χαμηλότερη τιμολόγηση κατά τη χορήγηση του δανείου, αναλαμβάνοντας την υποχρέωση να τηρούν τα κριτήρια για να απολαμβάνουν τα προνόμια σε όλη τη διάρκεια του δανείου. Τα κριτήρια αυτά μπορεί να αφορούν την βελτιστοποίηση της ενεργειακής τους αποδοτικότητας, τη μείωση της εκπομπής αερίων του θερμοκηπίου και κατανάλωσης νερού, τη μείωση των απορριμμάτων της παραγωγικής τους διαδικασίας, την αύξηση της χρήσης ανακυκλωμένων πρώτων υλών κ.α.

Το περιβαλλοντικό όφελος που αναμένεται να επιτευχθεί τα επόμενα έτη από την ενεργή σύμπραξη των επιχειρήσεων και της Τράπεζας εκτιμάται ότι θα συμβάλει στην μείωση των εκπομπών αερίου του θερμοκηπίου, στην ορθολογική χρήση πρώτων υλών, καθώς και γενικότερα στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.

 

 Αναπτυξιακή Τράπεζα και ΤΕΠΙΧ ΙΙ

Ο τελευταίος  κύκλος χρηματοδοτήσεων από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, είχε ξεκινήσει τον Μάιο 2021 και ο νέος κύκλος θα συνεχιστεί από το 2022.  Πρόκειται για δάνεια Επενδυτικού σκοπού μέσω του Ταμείου Επιχειρηματικότητας ΙΙ που επρόκειτο να δοθούν σε συνεργασία με 10 εμπορικές τράπεζες και με χρηματοδότηση από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα, Καινοτομία» του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων.

Η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, μέσω του Ταμείου Επιχειρηματικότητας ΙΙ ενεργοποιεί την διαδικασία χορήγησης αυτών των νέων δανείων επενδυτικού σκοπού για πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Το ύψος των επενδυτικών δανείων κυμαινόταν από 25.000 ευρώ  έως και 1.500.000 ευρώ , με την διάρκεια αποπληρωμής τους να κυμαίνεται από 5 έως 10 χρόνια. Τα δάνεια θα χορηγούνται από τις 10 συνεργαζόμενες τράπεζες, με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους προς τις επιχειρήσεις αφού η συνεργασία με την Hellenic Development Bank προσφέρει δυνατότητα περιόδου χάριτος έως και 2 έτη ενώ και το επιτόκιο κάθε δανείου είναι σημαντικά μειωμένο σε σχέση με αντίστοιχες χρηματοδοτήσεις των τραπεζών.

 

 Χρηματοδοτήσεις start-ups από το Elevate Greece

Η δράση στήριξης των νεοφυών επιχειρήσεων του “Elevate Greece”  εντάσσεται στη δράση “Στήριξη Νεοφυών Επιχειρήσεων Εθνικού Μητρώου “Elevate Greece” για την αντιμετώπιση της πανδημίας Covid-19″. Η δράση στοχεύει στην ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και της ρευστότητας των νεοφυών/καινοτόμων μικρομεσαίων επιχειρήσεων  του Εθνικού Μητρώου Νεοφυών Επιχειρήσεων “Elevate Greece”, υπό τις αντίξοες συνθήκες της κρίσης του COVID-19, η οποία επιδεινώθηκε λόγω της παρατεταμένης επίπτωσης του ιού στους ΚΑΔ που έχουν πληγεί. H ενίσχυση πραγματοποιείται με τη μορφή μη επιστρεπτέας ενίσχυσης (κεφάλαιο κίνησης), ώστε οι επιχειρήσεις να παραμείνουν βιώσιμες και να μη χαθούν θέσεις εργασίας. Η Δράση συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από εθνικούς πόρους.

H δημόσια χρηματοδότηση καλύπτει Κεφάλαιο Κίνησης έως 80% των εξόδων της επιχείρησης για το έτος αναφοράς (2019 ή 2020) με ελάχιστο ποσό επιχορήγησης τα 5.000 ευρώ και μέγιστο τα 100.000 ευρώ. Οι ωφελούμενοι επιλέγουν το έτος που πραγματοποίησαν τις υψηλότερες δαπάνες Κεφαλαίου Κίνησης, συγκεκριμένα το 2019 ή το 2020 επί των οποίων θα υπολογιστεί το αιτούμενο ποσό επιχορήγησης.Η επιδότηση των ωφελούμενων επιχειρήσεων με έξοδα ίσα ή άνω του ποσού των 125.000 ευρώ ανέρχεται σε 100.000 ευρώ. Δεν επιδοτούνται επιχειρήσεις σε περίπτωση που το αποτέλεσμα του ελέγχου αποδεικνύει άθροισμα εξόδων μικρότερο των 6.250 ευρώ.