Οικονομική Επιθεώρηση, Φεβρουάριος 2021, τ. 1003

ΕΛΛΑΔΑ 1821-2021

Οι προτάσεις του ΣΕΒ για τη Θράκη της εξωστρέφειας και της καινοτομίας

Ειδική μελέτη για τους τρόπους στήριξης της επιχειρηματικότητας στην Περιφέρεια της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης εκπόνησε ο ΣΕΒ, καταθέτοντας στοχευμένες προτάσεις σε τομείς όπως οι επενδύσεις, η εξωστρέφεια και η καινοτομία.

Για την επενδυτική κινητοποίηση προτείνονται τα εξής:

¬ Πρόσβαση ΜμΕ σε μη παραδοσιακά χρηματοδοτικά εργαλεία προσαρμοσμένα σε εστιασμένες ανάγκες χρηματοδότησης επενδυτικών σχεδίων εισαγωγής καινοτομίας
¬ Προτάσεις στήριξης της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης για παραγωγή νέων βελτιωμένων προϊόντων, δημιουργία spin-off, εισαγωγή σε διεθνείς αλυσίδες αξίας κ.λπ.
¬ Επιβράβευση μέσω επιδοτήσεων/φοροαπαλλαγών των επιχειρήσεων που εφαρμόζουν πράσινη πολιτική και κυκλική οικονομία στην Περιφέρεια, στοχεύοντας στην προσέλκυση καινοτόμων επενδύσεων
¬ Επιβράβευση μέσω επιδοτήσεων/φοροαπαλλαγών των επιχειρήσεων που υιοθετούν σύγχρονες οργανωτικές δομές
¬ Θεσμοθέτηση κινήτρων για την κατασκευή νέων παραγωγικών μονάδων, φιλικότερων
προς το περιβάλλον, με τη χρήση εναλλακτικών πηγών ενέργειας
¬ Εξυγίανση υφιστάμενων οργανωμένων υποδοχέων και άτυπων βιομηχανικών συγκεντρώσεων. Η αναδιοργάνωση αυτή θα βελτιώσει την ποιότητα πρόσβασης των επιχειρήσεων σε υποδομές και υπηρεσίες, θα συμβάλει στη δημιουργία clusters και μπορεί να διευκολύνει ουσιαστικά τη μετάβαση προς την 4η βιομηχανική επανάσταση.
Να τονίσουμε πως στην Αν. Μακεδονία και Θράκη σημειώνεται περιορισμένη επενδυτική κινητοποίηση, με λίγες επιχειρήσεις να υλοποιούν μεγάλες επενδύσεις, και χαμηλό ποσοστό δαπανών για τη διεύρυνση της παραγωγής. Το 2018 το 48,3% των επιχειρήσεων δήλωσε μηδενικές δαπάνες για επενδύσεις, ενώ μόλις το 11,2% των επιχειρηματικών δαπανών προορίζεται για τη διεύρυνση της παραγωγικής δυναμικότητάς τους και την παραγωγή νέων προϊόντων.

Για την τόνωση της εξωστρέφειας προτείνονται τα εξής:

¬ Διασύνδεση των περιφερειακών δομών υποστήριξης εξωστρέφειας με πιο έμπειρες εθνικές δομές. Διευκόλυνση πρόσβασης ΜμΕ σε ποιοτική υποστήριξη μέσα από τη στενότερη συνεργασία περιφερειακών και κεντρικών υπηρεσιών, με στόχο την αύξηση της συμμετοχής περιφερειακών επιχειρήσεων σε δράσεις με εξαγωγικό προσανατολισμό (π.χ. εξαγωγικές πιστώσεις ΟΑΕΠ, δράσεις Enterprise Greece, επιχειρηματικές αποστολές φορέων εγνωσμένου κύρους, κ.λπ.)
¬ Μεγαλύτερη στήριξη συμμετοχής εξαγωγικών επιχειρήσεων σε επιχειρηματικές αποστολές, διεθνείς εκθέσεις και δράσεις του Enterprise Greece ή συλλογικών συνδέσμων εγνωσμένου κύρους, με στόχο τη διαφοροποίηση των εξαγωγικών προορισμών: τα 2/3 των περιφερειακών εξαγωγών κατευθύνονται σε μόλις 10 χώρες, οι μισές εκ των οποίων έχουν σημαντικά χαμηλότερο εισόδημα απ’ ό,τι η Ελλάδα.
Να σημειωθεί πως διαχρονικά το 5,6% των εξαγωγών της χώρας προέρχεται από την Περιφέρεια Αν. Μακεδονίας και Θράκης, παρά την κομβική γεωγραφική της θέση. Ενδεικτικά, το μερίδιο της Θράκης στο σύνολο των ελληνικών εξαγωγών ανήλθε το 2018 σε μόλις 1,1%. Οι εξαγωγικές επιδόσεις των περιφερειακών ενοτήτων δεν είναι ομοιογενείς και υπάρχουν χαρακτηριστικές ενδοπεριφερειακές διαφορές. Ενδεικτικά, η Περιφερειακή Ενότητα Ξάνθης με εξαγωγές 200,7 εκατ. ευρώ είχε το 2018 κατά 82,3% περισσότερες εξαγωγές από την Περιφερειακή Ενότητα Ροδόπης και κατά 159,6% περισσότερες εξαγωγές από την Περιφερειακή Ενότητα Έβρου. Αν και παρατηρείται αυξητική τάση στις περιφερειακές εξαγωγές, χρειάζεται διαρκής στήριξη ώστε να βελτιωθούν τόσο τα ποσοτικά όσο και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά τους: το 28,5% των πωλήσεων της Περιφέρειας είναι στη διεθνή αγορά, όμως μόνο 9% των επιχειρήσεων συμμετέχει σε διεθνείς αλυσίδες αξίες (δεύτερο χαμηλότερο στην επικράτεια).

Για την ενσωμάτωση της καινοτομίας προτείνονται τα εξής

¬ Συστηματικοποίηση και εντατικοποίηση του διαλόγου μεταξύ των συμμετεχόντων στο περιφερειακό σύστημα καινοτομίας για τη βελτίωση συνάφειας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης γνώσης, με έμφαση στην εφαρμοσμένη έρευνα
¬ Κίνητρα Ευρεσιτεχνίας για αφορολόγητο αποθεματικό (Φ.Ν. 4172/2013, άρθρο71Α).
1. Είναι απαραίτητη η επίσπευση των διαδικασιών έγκρισης για τη δυνατότητα χρήσης του καθεστώτος 71Α από τον Οργανισμό Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας (ΟΒΙ). Η κατάθεση του φακέλου γίνεται στο τέλος κάθε έτους και είναι απαραίτητο να έχει λάβει η εταιρεία τις αποφάσεις έγκρισης από το Υπουργείο Ανάπτυξης πριν από την κατάθεση της φορολογικής δήλωσης, που είναι στις 30/06 του επόμενου έτους.
2. Συζήτηση νέου φορολογικού πλαισίου κινήτρων χρησιμοποίησης του αφορολόγητου αποθεματικού κατά τη διανομή ή κεφαλαιοποίηση του αποθεματικού αυτού, αφού με την υφιστάμενη φορολογική νομοθεσία η χρησιμοποίηση του αποθεματικού φορολογείται με τον ισχύοντα φορολογικό συντελεστή νομικών προσώπων (24%).
¬ Υπερέκπτωση δαπανών Έρευνας και Ανάπτυξης. Η αύξηση του ποσοστού από 30% σε 100% το καθιστά αντίστοιχο με το κίνητρο που δίνεται στις πρώτες σε κατάταξη χώρες της ΕΕ για δαπάνες Έρευνας και Ανάπτυξης, απαιτούνται όμως επιπλέον βήματα:
1. Επιτάχυνση των ελέγχων δαπανών τεχνολογίας και R&D για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην περιοχή, οι οποίοι γίνονται με καθυστέρηση τριετίας αντί του προβλεπόμενου 6μήνου
2. Χειρισμός αποσβέσεων ερευνητικού εξοπλισμού συγχρηματοδοτούμενων έργων

¬ Επέκταση του καθεστώτος αναστολής καταβολής ΦΠΑ ΚΥΑ Π. 2869/87 σε μηχανολογικό εξοπλισμό και κτηριακές δομές έρευνας και ανάπτυξης. Στο πλαίσιο εφαρμογής του υφιστάμενου καθεστώτος αναστολής καταβολής ΦΠΑ σε μηχανολογικό εξοπλισμό που αφορά την παραγωγική διαδικασία, προτείνουμε την επέκταση του συγκεκριμένου καθεστώτος και στον μηχανολογικό εξοπλισμό και τις κτηριακές δομές που αφορούν την έρευνα και την ανάπτυξη.

¬ Υιοθέτηση ευνοϊκών νομοθετικών διατάξεων που αφορούν διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Απλοποίηση και εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας σε θέματα πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας με τις ευνοϊκότερες σε ισχύ διατάξεις άλλων ευρωπαϊκών χωρών, όπως η κατάργηση του άρθρου 17 παρ. 6 Ν. 1733/1987, άλλως τουλάχιστον η τροποποίησή του σύμφωνα με τη γραμματική διατύπωση του άρθρου 34 παρ. 1, 2 και 3 της Συμφωνίας TRIPs, των περιπτώσεων (α) και (β) της παρ. 1 του εν λόγω άρθρου εφαρμοστέων σωρευτικώς, κατά την εκδοχή που φαίνεται να προκρίνει η εν λόγω Συμφωνία και ακολουθούν ήδη η Ιταλία και η Γαλλία.

¬ Παροχή κουπονιών καινοτομίας για την ανάδειξη της ζήτησης γι’ αυτήν

¬ Πολλαπλασιασμός δράσεων ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης του παραγωγικού ιστού για ευκαιρίες από την εφαρμογή τεχνολογικής και μη τεχνολογικής καινοτομίας σε παραδοσιακούς για την περιοχή κλάδους (πρωτογενής τομέας, τουρισμός), ώστε να δημιουργηθούν προϋποθέσεις διάχυσης της καινοτομίας και ενίσχυσης της ζήτησης γι’ αυτήν. Ενδεικτικά:
1. Ανάπτυξη μικρής κλίμακας επιδεικτικών έργων σε συνδυασμό με έντονες προωθητικές ενέργειες
2. Δημιουργία ενιαίου περιφερειακού μηχανισμού υποστήριξης μεταφοράς τεχνολογίας ως σημείο αναφοράς των επιχειρήσεων για τη διαθέσιμη γνώση, τα ώριμα ερευνητικά αποτελέσματα, την παροχή υπηρεσιών και την πρόσβαση σε ερευνητικές ή εργαστηριακές υποδομές
3. Ενεργητική μεταφορά τεχνολογίας με βάση τις ανάγκες των μεγαλύτερων επιχειρήσεων της Περιφέρειας στους αναδυόμενους κλάδους και στον πυρήνα εξειδίκευσης της Περιφέρειας

¬ Αναβάθμιση της θεσμικής ικανότητας του περιφερειακού συστήματος καινοτομίας να αναγνωρίζει έγκαιρα ευκαιρίες σε επίπεδο τεχνολογίας και αγορών, όπως και να σχεδιάζει και να εφαρμόζει συνεκτική περιφερειακή στρατηγική και δράσεις

¬ Προσέλκυση ταλαντούχων φοιτητών, ερευνητών και διδασκόντων στα ακαδημαϊκά και ερευνητικά κέντρα της Περιφέρειας Αν. Μακεδονίας και Θράκης, με την υποστήριξη ανάπτυξης δικτύων επιστημονικής και ερευνητικής αριστείας, μέσα από υποτροφίες, επώνυμες έδρες, διαθεματικά και δι-ιδρυματικά εργαστήρια, κ.ά.

¬ Διευκόλυνση κοινής χρήσης ερευνητικών υποδομών ερευνητικού, ακαδημαϊκού και παραγωγικού τομέα (π.χ. υπολογιστικός κόμβος GRID του ΤΕΙ ΑΜ-Θ)

¬ Διευκόλυνση και απλοποίηση αξιοποίησης αναπτυξιακών εργαλείων ως προς τις επιχειρηματικές δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη (μεταφορά τεχνολογίας, πιλοτικά έργα, εισόδημα ΑΕΙ/ΤΕΙ/ΙΕΚ από συμβάσεις εκχώρησης δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας ανά έτος, κ.ά.)

Να σημειωθεί πως παρά τις αξιόλογες επιδόσεις έρευνας και ανάπτυξης από την περιφερειακή κοινότητα γνώσης λιγότερες από το 25% των επιχειρήσεων της Περιφέρειας Αν. Μακεδονίας και Θράκης έχουν εισαγάγει καινοτομίες που αφορούν την παραγωγή, ενώ το 50% δεν συνεργάζεται με πανεπιστήμια ή ερευνητικά κέντρα. Οι διαθέσιμες περιφερειακές ψηφιακές ικανότητες παραμένουν κάτω του εθνικού μ.ό.