Οικονομική Επιθεώρηση, Φεβρουάριος 2021, τ. 1003

ΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΤΡΙΑ της Αλεξάνδρας Κ. Βοβολίνη

 

Αγαπητοί μου αναγνώστες,

Σαν τους σφουγγαράδες, που ανεβαίνουν ξανά στην επιφάνεια του νερού μέσα στον ειδικό θάλαμο αποσυμπίεσης, έτσι κι εμείς ανακτούμε πολύ αργά την ελευθερία των κινήσεών μας: δειλά, με προσοχή, βγαίνουμε από τους περιορισμούς της πανδημίας, όσοι βέβαια άντεξαν χωρίς να μείνουν στον βυθό ή χωρίς να μείνουν παράλυτοι – μετρώντας τις φοβερές απώλειες σε ανθρώπινες ζωές, παρατηρώντας τις μεγάλες αλλαγές στην καθημερινότητά μας, αλλά αναλογιζόμενοι και τις νίκες της επιστήμης και την προσαρμοστικότητα της ίδιας της φύσης μας.

Όπως συνήθως μετά από μεγάλες συμφορές, πνέουν δυναμικοί άνεμοι δημιουργικής ανανέωσης. Φυσικά, είναι πολύ νωρίς ακόμη για να σβήσουν από τον νου μας οι εικόνες φρίκης από ολόκληρη την υφήλιο. Όμως, η επόμενη μέρα με τις μεγάλες ανατροπές έχει αρχίσει ήδη να ξεπροβάλλει στον ορίζοντα σε όλα τα επίπεδα: σημαντική πρόοδος στην τεχνολογία και στις έρευνες για τους ιούς, με κατακόρυφη αύξηση της χρηματοδότησης από ιδιωτικά κεφάλαια σε αυτούς τους τομείς.

Μέσα σε αυτή τη φορτισμένη ατμόσφαιρα, η χώρα μας βρίσκεται για μία ακόμη φορά σε κρίσιμη καμπή της ιστορίας της. Ενώ ξεκινά ο επίσημος εορτασμός για τα 200 χρόνια από την έναρξη της Επανάστασης του 1821, που μας οδήγησε στη δημιουργία του σύγχρονου ελληνικού κράτους, με πολλαπλές δράσεις, προσαρμοσμένες πάντως στα υγειονομικά μέτρα, οι προσπάθειες για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις εντείνονται. Παράλληλα με τις δράσεις που έχουν υποβληθεί με το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (που βασίστηκε στις προτάσεις της Επιτροπής Πισσαρίδη και ήδη συζητείται στις Βρυξέλλες) για τη βιωσιμότητα της οικονομίας μας, η κυβέρνηση προσπαθεί να λύσει χρονίζοντα άλυτα θέματα. Αναφέρω εντελώς ενδεικτικά την ολοκλήρωση του κτηματολογίου, την ασφάλεια των πανεπιστημίων, την αήττητη γραφειοκρατία ή ακόμη και τη ρύθμιση των δημόσιων συναθροίσεων κατά τρόπο που να μην διαταράσσεται υπέρμετρα η λειτουργία της πόλης.

Όλα αυτά ενώ βρισκόμαστε στην ευαίσθητη φάση ενός ακόμη γύρου διερευνητικών επαφών με την άσπονδη φίλη Τουρκία, υπό την όχι-πάντα-ευγενική πίεση του διεθνούς παράγοντα. Ήδη, η διαφαινόμενη αντιπαράθεση για τη σκοπιμότητα των διερευνητικών στο εσωτερικό του ελληνικού πολιτικού συστήματος προβληματίζει.

Αυτή είναι η πυκνή επικαιρότητα, ενώ βρισκόμαστε με τα χέρια δεμένα από την παραλυτική για τα δημόσια έσοδα και τις επιχειρήσεις πανδημία.

Τη χρονιά που μόλις μπήκε, είδαμε κατά τον πρώτο μήνα την αλλαγή φρουράς –με δραματικό τρόπο– στον Λευκό Οίκο. Το Ηνωμένο Βασίλειο κάνει τα πρώτα του βήματα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς να γνωρίζει ακόμη τις επιπτώσεις της απόφασής του σε βάθος. Η γυναικοκρατούμενη Ευρωπαϊκή Ένωση, πάλι, δείχνει να ψάχνει μια νέα, διακριτή ταυτότητα με ενδυνάμωση του ρόλου της στο παγκόσμιο σκηνικό, παρά την απώλεια ενός ισχυρού μέλους της. Οι προσπάθειες για από κοινού διαχείριση της πανδημίας του κορονοϊού δίνουν ένα ενθαρρυντικό παράδειγμα. Η συμφωνία με την Κίνα για τις εμπορικές σχέσεις και τις επενδύσεις, ένα άλλο.

Η αμφισβήτηση και των σκληρών δημοσιονομικών κανόνων της προηγούμενης δεκαετίας, μάλιστα με τη στήριξη της Κριστίν Λαγκάρντ ως Προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, δείχνει την έκταση της αλλαγής κλίματος.

Για να επανέλθουμε λοιπόν στην ασταθή ζωή μας και ειδικά στην ασταθέστατη γειτονιά της Ανατολικής Μεσογείου, η δική μας εσωτερική κοινωνική συνοχή, με κατασταλαγμένο διαφανές πλαίσιο λειτουργίας της οικονομίας, χωρίς αέναες αλλαγές από κάθε περαστικό μέλος κάποιας κυβέρνησης, είναι πάλι σήμερα το ζητούμενο. Η πανδημία μάς έδωσε ένα αναπάντεχο δώρο: την επιστροφή χιλιάδων νέων Ελλήνων επιστημόνων στη χώρα χάρη στις δυνατότητες τηλεργασίας που τους παρέχονται. Είναι δύσκολο, αλλά όχι ακατόρθωτο, να τους κρατήσουμε εδώ. Να ένας σοβαρός λόγος αισιοδοξίας, που απαιτεί όμως συντονισμένες προσπάθειες και λιγότερο εγωισμό από την πολιτική και ακαδημαϊκή τάξη.

Με την προϋπόθεση, βέβαια, ότι θα βγούμε χωρίς μεγαλύτερες ανθρώπινες απώλειες από τον θάλαμο αποσυμπίεσης για να συνεχίσουμε τις ζωές μας.