Τα απόνερα της δίκης της Χρυσής Αυγής

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Η απόφαση του Α’ Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων για αναγνώριση του χαρακτήρα της Χρυσής Αυγής ως εγκληματικής οργάνωσης – στις ημέρες που ζούμε, ημέρες ιντερνετικής πραγματικότητας, δεν είναι χωρίς σημασία ότι μέσα σε λίγες ώρες το σχετικό λήμμα στην Wikipedia γράφει «Είναι εγκληματική οργάνωση, η οποία παρουσιαζόταν ως ακροδεξιό, ναζιστικό πολιτικό κόμμα» στην Ελληνική εκδοχή, έναντι «Is a far-right criminal organization and a political party in Greece, commonly described as neo-Nazi kai fascist” της αγγλικής: η τελευταία εκδοχή συνεχίζει αναφερόμενη στην άρνηση αυτών των χαρακτηρισμών από τους ίδιους, όμως καταγράφει τον θαυμασμό τους στις Ελληνικές δικτατορίες Μεταξά/21ης Απριλίου και την χρήση Ναζιστικών συμβόλων – χαιρετίστηκε ως σημαντικός σταθμός στην πολιτική διαδρομή της Μεταπολίτευσης, αλλά και στην κοινωνική αυτοσυνειδησία. Όντως, η δικαστική απόφαση ήρθε ως επιστέγασμα στην έκλειψη της Χρυσής Αυγής από την Βουλή των Ελλήνων με την λαϊκή ψήφο (βουλευτικές εκλογές του 2019 με 2,93%, αν και στις Ευρωεκλογές της ίδιας χρονιάς, με 4,88% είχε παραμείνει στο Ευρωκοινοβούλιο). Πλην όμως, η  συνέχεια της δημόσιας συζήτησης προτού καλά-καλά αναγνωσθεί η επιμέτρηση των ποινών δημιουργεί – ή θάπρεπε να δημιουργεί … – ανησυχία. Πάντως θλίψη.

Πράγματι, το Δικαστήριο έκανε όχι μόνον το βήμα της αναγνώρισης – από το συνολικό αποδεικτικό υλικό και την παρακολούθηση της βίαιης διαδρομής μιας δεκαετίας – της ιδιότητας εγκληματικής οργάνωσης πίσω από το πέπλο πολιτικού κόμματος, αλλά και εκείνο της σοβαρής διαφοροποίησης μεταξύ διεύθυνσης της οργάνωσης και ένταξης/συμμετοχής σε αυτήν. Και σε επίπεδο ποινών, και σε εκείνο ήδη της αναγνώρισης ελαφρυντικών, η εν λόγω διάκριση είναι καίρια. Ο τρόπος όμως με τον οποίο , πάνω σ’ αυτήν την τόσο βαριά απόφαση και προτού καλά-καλά ολοκληρωθεί ξανάρχισε η πολιτική αντιπαράθεση – από ποια παράταξη του πολιτικού φάσματος προήλθε η Χ.Α.; ποιοι ανέχθηκαν και ποιοι αποφάσισαν να «ξηλώσουν» (και πότε) το μόρφωμα αυτό; ποιοι συνέπραξαν; τι σήμαιναν επιμέρους στάσεις; Αντιπαράθεση που επεκτάθηκε σε γενική επίθεση κατά του νεόκοπου/αναθεωρημένο Ποινικού Κώδικα και για το ύψος των ποινών και για την λογική της (μη) στέρησης των πολιτικών δικαιωμάτων.

Δεν μπορεί να περιμένει κανείς – ακόμη περισσότερο: να ελπίσει! – ότι αυτή η αντιπαράθεση θα επιτρέψει, τουλάχιστον, να αντιμετωπισθεί το βαρύτατο ζήτημα της μελλοντικής συμμετοχής στην εκλογική διαδικασία όχι απλώς της Χ.Α. ή των όποιων φτιασιδωμένων διαδόχων σχημάτων, αλλά αντίστοιχων πολιτικών μορφωμάτων που η ιδεολογία ΚΑΙ η πρακτική τους θα προσδοκούσε κανείς ότι δεν θα επέτρεπε την ανακήρυξη συνδυασμών τους από τον Άρειο Πάγο. Είναι ήδη μεγάλη, ανηφορική δουλειά ο συνδυασμός της (αυριανής) εκλογικής νομοθεσίας με το (ισχύον: αυτό έχουμε, μ’ αυτό πορευόμαστε) Σύνταγμα προκειμένου να τεθούν κάποια εμπόδια σε αυριανές καταστάσεις άσκησης πολιτικής δια της βίας και του μίσους. Αν το σημερινό πολιτικό σύστημα περιοριστεί στο να σκοράρει πόντους, ο ένας κατά του άλλου, με αφορμή την απόφαση κατά της Χρυσής Αυγής, μια νομοθετική παρέμβαση προς την κατεύθυνση που μόλις αναφέραμε κινδυνεύει να μην νομιμοποιηθεί όσο χρειάζεται στην ευρύτερη κοινή γνώμη.

Ακόμη και τώρα, θα ήταν καλό να μην φύγει από την συλλογική συνείδηση το γεγονός ότι από λιγότερες των 20.000 ψήφων του 2009, η Χρυσή Αυγή βρέθηκε στον κορύφωση 440.000/426.000 στις δίδυμες εκλογές του 2012, με 6,97% και 6,92% των ψήφων (6ο και 5ο κόμμα στην Βουλή), και με 388.000 και 379.000 στις εκλογές του 2015, με 6,28% και 6,99% των ψήφων και με την Δίκη εν εξελίξει… (3ο κόμμα), ενώ μόνον το 2019 βρέθηκε με 2,93% εκτός Βουλής αν και με 165.000 ψήφους ακόμη. Επίσης, ας μην μας ξεφύγει ότι στην «χαλαρότερη» ψήφο του ΕυρωΚοινοβουλίου η Χ.Α. το 2014 έφθασε σε κορυφή ψήφων (537.000) και ποσοστών (9,39%) , ενώ και το 2019 κατόρθωσε να μείνει εντός (276.000 ψήφοι και 4,88%).

Δικαίως θα σκεφθεί ο αναγνώστης: «σε τι χρησιμεύουν τόσα νούμερα, αφού τώρα έχουμε την τελική έκβαση κοινοβουλευτικής περιθωριοποίησης ΚΑΙ ποινικής εξουδετέρωσης της Χρυσής Αυγής»; Δυστυχώς, το μέλλον είναι μπροστά μας. Στο μέλλον αυτό υπάρχει σαφής απειλή και οικονομικής πίεσης αυξημένης, αλλά και ανοίκειων προσβολών στην γεωπολιτική σκακιέρα/εθνικών θεμάτων. Τα διχαστικά αντανακλαστικά είναι επίσης εδώ, παρόντα, ζωηρά, ενεργά.

Οπότε, η εντελώς πρόσφατη έρευνα της Prorata για την έκβαση της Δίκης μπορεί να καταγράφει 83% ικανοποίηση (57% απόλυτη) από την απόφαση, έναντι 13% μη-ικανοποίησης, μπορεί και να αποδίδει τα εύσημα στην Δικαιοσύνη (κατά 78%) στην στάση της Μάγδας Φύσσα (κατά 66%) στα κόμματα (κατά 56%), στις αντιφασιστικές δράσεις πολιτών (κατά 54%)και στον Τύπο (κατά 50%). Όμως, την ίδια στιγμή, 76% των ερωτώμενων δηλώνουν ότι συνεχίζει να υπάρχει νεοναζιστική/φασιστική απειλή (το 39% μιλά για σοβαρή απειλή), ενώ 24% αρνείται τέτοιο κίνδυνο, με τους φόβους να είναι σαφώς ισχυρότεροι στα αριστερά του φάσματος και την επανάπαυση στα δεξιά. Ενώ οι απόψεις για το πού θα πορευθούν/καταλήξουν όσοι και σήμερα υποστηρίζουν την Χ.Α. «δίνουν» 23% στην Ελληνική Λύση, 21% στην Ν.Δ., 5% στον ΣΥΡΙΖΑ, 7% αποχή – ενώ 43% σε «άλλο μικρότερο κόμμα της Άκρας Δεξιάς».

Εκεί όμως που καλό θα ήταν κανείς να ανακαθίσει και να ξανασκεφθεί, είναι στο ότι, όταν τίθεται το ερώτημα κατά πόσον η Χρυσή Αυγή «αν δεν έκανε εγκληματικές πράξεις αλλά ήταν αποκλειστικά προσηλωμένη στις ιδέες και τις πολιτικές της προτάσεις» θα αποτελούσε «χρήσιμο για την κοινωνία κόμμα», ένα 21% δηλώνει ότι συμφωνεί (9% σίγουρα) ενώ 75% διαφωνεί (62% σίγουρα). Και εδώ, ο άξονας Αριστεράς/Δεξιάς καθοριστικός: ένα (βαρύτατο) 41% των δεξιότερων δηλώνει να συμφωνεί, με ένα 54% της ίδιας ομάδας να διαφωνεί. Το κυριότερο, όμως είναι το ηλικιακό εύρημα: 25% των ηλικιών 17-44 συμφωνεί με το περί ωφελιμότητας των ιδεών /προτάσεων Χ.Α. αν δεν είχε εγκληματικό χαρακτήρα (έναντι 18% των άνω των 45), ενώ 72% των ίδιων ηλικιών 17-44 διαφωνεί (έναντι 78% που διαφωνεί).