Τα ΕλληνοΤουρκικά μεταξύ τυρού και αχλαδιού και οι μετα-ΝΑΤΟϊκές ισορροπίες

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Στο δείπνο των ηγετών των «27» θα συζητηθούν, μας λένε, τα προβλήματα στις σχέσεις της ΕΕ με την Τουρκία.  Πάλι με δίδυμη λογική, από την μια η συζήτηση για τις κυρώσεις όπως είχε παραπεμφθεί από τον Οκτώβριο, από την άλλη οι σχεδιασμοί/προσδοκίες για θετικές Ευρωτουρκικές εξελίξεις. (Μάλιστα στο δείπνο το ζήτημα αυτό θα έρθει μετά την «συζήτηση προσανατολισμού» για τις προοπτικές της ΕΕ με την νέα Αμερικανική Διοίκηση/την εποχή Μπάιντεν).

Ήδη οι διαρροές για το σχέδιο συμπερασμάτων της Κορυφής το έδειξαν: περιορισμένες οι πιθανότητες να αποφασισθούν, ή έστω να περιγράφουν κυρώσεις που θα άλλαζαν αισθητά την στάση της Άγκυρας. Αν μάλιστα υπάρξει τελικά παραπομπή για επανασυζήτηση στην Κορυφή της 25-26 Μαρτίου 2021, και συνυπολογίσει κανείς ότι την Γερμανική Προεδρία διαδέχεται η (συμπαθέστατη, πλην σαφώς μικρότερης διεθνούς εμβέλειας) Πορτογαλική, όλη η προσδοκία για «Ευρωπαϊκή συνδρομή» στις σταθερά επιδεινούμενες σχέσεις Αθηνών/Άγκυρας θα έχει εξαχνωθεί. Αφήνοντας πίσω ένα δυσοίωνο κεκτημένο διεκδικήσεων της Τουρκίας επί του πεδίου με φραστικές μόνο εναντιώσεις του διεθνούς συστήματος και «εσωτερική επικοινωνία» στην Ελλάδα.

Όσοι παρακολουθούν τις Ευρωπαϊκές διαδικασίες (και την σχέση τους με την εκάστοτε ουσία) γνωρίζουν ότι στο δείπνο της Κορυφής είναι που γίνονται οι πιο σημαντικές τοποθετήσεις, ακριβώς επειδή εκεί δεν αναμένονται αποφάσεις. Καθώς, λοιπόν, στο ζήτημα ΕΕ «27» – Τουρκίας γίνεται πλέον φανερό ότι διαμορφώνονται δυο μπλοκ απόψεων – Ελλάδα/Κύπρος με Γαλλία, Αυστρία, αλλά και Βαλτικές. Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία, Μάλτα, Πολωνία -, μπορεί να ξαφνιάσει αλλ’ ίσως μεγαλύτερη σημασία στην Ευρωπαϊκή συζήτηση να αποκτήσει, «φιλοξενούμενη», μια άλλη, ΝΑΤΟϊκή προβληματική. Εξηγούμαστε:

Πριν λίγες μέρες, ο (απερχόμενος) Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάικ Πομπέο αναφέρθηκε στην Τουρκία ως παράγοντα διάβρωσης του ίδιου του ΝΑΤΟ καθώς «εναντιώνεται στις αρχές και την λειτουργία της Συμμαχίας» και υπονομεύει ως εκ τούτου την συνοχή της. Αν πάει κανείς λίγο πιο πίσω, θα συναντήσει τον Πρόεδρο Μακρόν να καταθέτει την άποψη ότι το ΝΑΤΟ καταλήγει πλέον να είναι «εγκεφαλικά νεκρό»: τότε, η τοποθέτηση αυτή βρήκε ευρεία καίτοι απορημένη φιλοξενία στα Αμερικανικά μήντια.

Ας έλθουμε τώρα, για λίγο, στην δικιά μας γειτονιά και τις – σχεδόν απεγνωσμένες, μπροστά στην Ευρωπαϊκή αβελτηρία – κινήσεις δημιουργίας περιφερειακών συμμαχιών. Μην μείνετε στις γνώριμες πια τριγωνικές Ελλάδας-Κύπρου-Αιγύπτου, Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, με σαφή την εμπλοκή /συμμετοχή των ΗΠΑ. Προστέθηκε εδώ και καιρό η – διαφορετική – Γαλλική παρουσία, με όλο και πιο σαφή την αμυντική διάσταση (μην ξεχαστεί ολότελα η, λιγάκι περιθωριοποιήμενη βέβαια, ΕλληνοΓαλλική συμφωνία με διάσταση αμοιβαίας συνδρομής). Ήδη, δε, έχουμε και την εντελώς πρόσφατη προσέλευση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων σε συμφωνία με την Ελλάδα: κι αυτή είχε διάσταση αμοιβαίας συνδρομής, που μπορεί να προξενήσει χαμόγελα – αν δεν θυμηθεί κανείς ότι τα ΗΑΕ, με Αμερικανική επίνευση, ήρθαν σε πρόσφατη/ιστορική συμφωνία και με το Ισραήλ.  Και αν δεν συνδυάσει με την σχέση ΗΑΕ- Αιγύπτου στην αντιπαράθεση στην Λιβύη, και αν δεν θυμηθεί το χρηματοδοτικό-και-όχι-μόνο ρόλο του Κατάρ στην Τουρκία…

Ευλόγως ο αναγνώστης εδώ θα διερωτηθεί, τι σχέση έχουν όλα αυτά με μια  Σύνοδο Κορυφής των «27» και τα ΕλληνοΤουρκικά. Ας κρατήσει στον ορίζοντά του το πώς/πόσο η «Ευρώπη» στην εδώ γεωπολιτική σκακιέρα έχει επιλέξει για τον εαυτό της την λογική του opt-out. το πώς ο μη-ισλαμιστικός/δυτικότροπος Αραβικός κόσμος (πίσω από τα ΗΑΕ, δείτε το Ριαντ…) κινητοποιείται πλέον. Και, ίσως, θα την διακρίνει αυτή την σχέση, ενώ θα διϋλίζουμε τα Συμπεράσματα της Κορυφής για τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας…