Τα «έξυπνα» μέτρα, το σκληρότερο lockdown – και οι παγίδες τους

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Προϋπόθεση – απόλυτη όμως προϋπόθεση – για να λειτουργήσουν τα «έξυπνα» μέτρα που ήδη, κατά πρωθυπουργική προαναγγελία (και με το πρωθυπουργοκεντρικό μας σύστημα, εδώ και τρεις δεκαετίες και πλέον, πρωθυπουργική προαναγγελία ισοδυναμεί με ειλημμένη απόφαση και εκτέλεση κοκ) είναι να εξοριστούν για ένα διάστημα από το Μαξίμου οι μηχανισμοί δημοσκοπικής αξιολόγησης των αποφάσεων. Πρόκειται για δύσκολη προϋπόθεση, καθώς στην θητεία της η σημερινή Κυβέρνηση και ευτύχησε δημοσκοπικά όσο καμιά άλλη στην Μεταπολίτευση (άμα λάβει κανείς υπόψη τι συνάντησε μπροστά της), αλλά και έχει αξιοποιήσει στο έπακρο την πρακτική συνεχούς και αδιάλειπτης μελέτης των δημοσκοπικών ευρημάτων και ενσωμάτωσής τους στις αποφάσεις της και στην επικοινωνίας της.

Ε, λοιπόν, αυτή ακριβώς η επιτυχία, που οδήγησε στην πρακτική της αυτεπιβράβευσης, τα «έξυπνα» μέτρα τα απειλεί από τον σχεδιασμό τους, ήδη.

Η συζήτηση αυτή, για «έξυπνες λύσεις και μια νέα συμφωνία εμπιστοσύνης με τους πολίτες» (κατά Κυριάκο Μητσοτάκη), ήρθε στο προσκήνιο με την οδυνηρή διαπίστωση – κι αυτό δεν είναι επικοινωνιακό! – ότι οι έως τώρα προσεγγίσεις του δήθεν αυστηρού lock-down, π.χ. με τις μέχρις απλοϊκότητας απαγορεύσεις κυκλοφορίας από τις 6 το απόγευμα το Σαββατοκύριακο, δεν απέδωσαν. Και το κύμα που αυτήν την στιγμή περνάει πάνω από την Αττική δεν αφήνει περιθώρια επιχειρηματολογίας και ερμηνειών.

Οι περισσότερο αποδοτικές και λιγότερο κουραστικές για το κοινωνικό σώμα λύσεις, που τις έχει αναλύσει διεξοδικά εδώ και ημέρες ο Μανώλης Δερμιτζάκης (μεταφέροντας εμπειρία Ελβετίας, αλλά και Δυτικής Ευρώπης γενικότερα) τι σημαίνουν; Ότι το να ωθείς τους ανθρώπους να βρίσκονται στα σπίτια τους ανά παρέες και ομάδες χωρίς (φυσικά) τήρηση αποστάσεων ή μάσκες ή να κάθονται στον δρόμο ή στα παγκάκια μ’ έναν καφέ στο χέρι είναι καταστροφικό, αν σε ενδιαφέρει αληθινά η ανακοπή της μετάδοσης κι όχι η (επικίνδυνη έννοια!) πειθάρχηση της κοινωνίας. Η πρακτική των SMS που ζητούν άδεια για να κυκλοφορήσει κανείς , ή πάλι η διαδικασία των εργασιακών αδειών, έχει εδώ και καιρό παρακαμφθεί. όχι από μια φούχτα απείθαρχων, αλλά από εκατοντάδες χιλιάδες και εκατομμύρια πολιτών στην καθημερινότητά τους.

Αν γίνει σύγκριση με την εικόνα λειτουργίας των τόπων κοινωνικής συνάντησης ΜΕ τήρηση αποστάσεων και μέτρων προστασίας αληθινά σοκάρει: το καφέ ή εστιατόριο ΜΕ κανόνες σε σύγκριση με τις πλατείες ή τις παραλίες με τον ένα πάνω στον άλλο, ή με τα γεμάτα παρέες σπίτια.. Όπως, άλλωστε, ισχύει και με την υπόθεση των σχολείων  για τα οποία επιλέγεται λειτουργία υπό συνθήκες συνωστισμού και με πολύ περιορισμένα τεστ (σε μαθητές και διδάσκοντες) και μέτρια μέσα προστασίας ή αντιθέτως στην μη-λειτουργία ολωσδιόλου, και η λύση της εξ αποστάσεως διδασκαλίας. Αλλά και με την πραγματικότητα του συνεχιζόμενου – βελτιωμένου, πλην συνεχιζόμενου – συνωστισμού στα μέσα μαζικής μεταφοράς.

Όλη η συζήτηση περί «έξυπνων μέτρων», ωστόσο, πάγωσε με την επιδείνωση των επιδημιολογικών στοιχείων που για μιαν ακόμη φορά έδειξε να καταλαμβάνουν την Κυβέρνηση (και την κοινή γνώμη, ωστόσο η Κυβέρνηση είναι εκείνη που κυβερνά). εξ απίνης. Και, στα πλαίσια σχεδιασμού «έξυπνων μέτρων», αναδύθηκαν στην επιφάνεια οι πλέον χοντροκομμένες προσεγγίσεις: κοκκίνισμα όλης της επικράτειας, κατάργηση της δυνατότητας κίνησης από δήμο σε δήμο…

Με άλλα λόγια, διακρίνει κανείς διαχρονικά τρεις μεθόδους προσέγγισης: εκείνη της υπομονετικής και σταθερής προσπάθειας πειθούς όπως επιχειρήθηκε την εποχή Σωτήρη Τσιόδρα. εκείνη της διακήρυξης αυστηρών διοικητικών περιορισμών όπως συμβολίσθηκε με την παρουσία Νίκου Χαρδαλιά/Nick Hard( αμπέχωνο, βλοσυρό ύφος – θυμηθείτε και την ιδέα για αύξηση των προστίμων στα 500 ευρώ αντί των 300, που απεσύρθη άρον-άρον κι ας αναγγέλθηκε δια πρωθυπουργικών χειλέων στην Βουλή). εκείνης των «έξυπνων μέτρων» που εκφωνήθηκε από τον Πρωθυπουργό με δημόσια υπόδειξη/υπεράσπιση από Μανώλη Δερμιτζάκη (πριν ξαναβρεθεί στην Γενεύη, θυμίζουμε, είχε αναλάβει το 2019 την Προεδρία του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας και Τεχνολογίας, αλλά απελπίστηκε και έφυγε τρέχοντας).

Ε, ποια δείχνει να επικρατεί; Μέχρι τώρα η μέθοδος της απειλής σκληρών και σκληρότερων μέτρων, οριζόντιου/μη-έξυπνου χαρακτήρα, και τούτο επειδή δημοσκοπικά βοήθησαν. Αν όμως είναι κάτι να βελτιωθεί στην ουσία, θα χρειαστεί οι δημοσκοπήσεις να αφεθούν για λίγο έξω από την διαδικασία αποφάσεων: παγιδεύουν στην εύκολη-οριζόντια λύση, αλλ΄ από αποτέλεσμα…