Οικονομική Επιθεώρηση, Φεβρουάριος 2021, τ. 1003

ΕΛΛΑΔΑ 1821-2021

των Γιώργου Μανέττα και Μαρίνας Πρωτονοταρίου

Από ουραγός… πρωταγωνιστής στο διεθνές σύστημα μεταφοράς εμπορευμάτων και ενέργειας της Νοτιοανατολικής Ευρώπης μπορεί να εξελιχθεί η Θράκη. Παρά τα αμέτρητα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ακριτική περιοχή και στα οποία δεν δόθηκε ποτέ πειστική λύση, έχει όλα τα φόντα «να καταστεί ενεργειακός και διαμετακομιστικός κόμβος, προσδίδοντας στην τοπική και εθνική οικονομία οφέλη και υπεραξία». Και, το κυριότερο, να ξεκολλήσει από τον πάτο όσον αφορά το κατά κεφαλήν ΑΕΠ και να κλείσει μια για πάντα την ανοιχτή πληγή της ανεργίας, η οποία αγγίζει και συχνά ξεπερνάει το 30%. Μια μεταμόρφωση η οποία μπορεί να καταστεί εφικτή εφόσον αξιοποιηθεί κατάλληλα η γεωγραφική θέση της περιοχής και προχωρήσουν οι μεγάλες επενδύσεις για τη δημιουργία ανταγωνιστικών υποδομών. Μάλιστα, ο πρόεδρος Επιμελητηρίου Έβρου Χριστόδουλος Τοψίδης θεωρεί πως η περιοχή «μπορεί να δείχνει τον δρόμο» προς την ευημερία. Η γειτνίαση με δύο χώρες ταυτόχρονα ξεκλειδώνει αυτόματα την πόρτα μεγάλων αγορών, υπό την προϋπόθεση όμως ότι θα υπάρχει και η κατάλληλη υποδομή διακίνησης των εμπορευμάτων. Στο εγγύς μέλλον αναμένεται να λειτουργούν στην περιοχή και διεθνείς αγωγοί φυσικού αερίου, όπως ο ΤΑΡ και ο IGB, ενώ θα υπάρχει πλωτός σταθμός υγροποιημένου αερίου στην Αλεξανδρούπολη (ΑΣΦΑ).

Δυστυχώς, παρότι έχουν περάσει 100 χρόνια από την ενσωμάτωση στο ελληνικό κράτος, η Θράκη στερείται βασικών υποδομών. Όπως παρατηρεί η διευθύνουσα σύμβουλος των Μύλων Θράκης Κωνσταντίνα Ουζουνοπούλου ακόμη δεν έχουν ολοκληρωθεί οι κάθετοι άξονες της Εγνατίας οδού προς Βουλγαρία και η ηλεκτροκίνηση στον σιδηρόδρομο από τη Θεσσαλονίκη έως την Τουρκία (Πύθιο) και τη Βουλγαρία (Ορμένιο), ο μηχανολογικός εξοπλισμός στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης είναι ανύπαρκτος, ενώ απουσιάζει η σύνδεση του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης με την Εγνατία οδό! Επιπρόσθετα, οι ΒΙ.ΠΕ. είναι σε σπαργανώδη μορφή, ενώ ο υψηλός φορολογικός συντελεστής και το υψηλό εργασιακό κόστος σε σύγκριση με τις όμορες χώρες επηρεάζουν αρνητικά την ανταγωνιστικότητα των παραγόμενων τοπικών προϊόντων.

Μάστιγα αποτελεί και η απουσία καταρτισμένου ανθρώπινου δυναμικού – κάτι που υπονομεύει την παραγωγικότητα των επιχειρήσεων. Το πρόβλημα επιτείνει το brain drain, αφού πολλοί νέοι επιστήμονες έχουν μεταναστεύσει σε άλλα μέρη τόσο εντός όσο και εκτός συνόρων προς αναζήτηση καλύτερης τύχης.

Στον αντίποδα, το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης έχει καταφέρει να στρέψει πάνω του τον παγκόσμιο προβολέα (και δικαίως), αλλά αυτό από μόνο του δεν είναι αρκετό. Η αναβάθμιση των υποδομών που το πλαισιώνουν χαρακτηρίζεται ως επιτακτική ανάγκη. Σύμφωνα με τον δήμαρχο Αλεξανδρούπολης Γιάννη Ζαμπούκη, σημαντική ώθηση για την τοπική ανάπτυξη θα δώσει η αξιοποίηση του Αεροδρομίου της Αλεξανδρούπολης με την ένταξή του στο πρόγραμμα παραχώρησης χρήσης τεσσάρων περιφερειακών αεροδρομίων, που σύμφωνα με το ΤΑΪΠΕΔ έχουν εμπορικό ενδιαφέρον, ενώ μεγάλο στοίχημα για την οικονομική ανασυγκρότηση της περιοχής θεωρείται η αναβάθμιση και η ηλεκτροκίνηση της γραμμής Αλεξανδρούπολης-Μπουργκάς και η σιδηροδρομική διασύνδεση της Αλεξανδρούπολης με τις χώρες του βορρά. Αποτελεί κοινή πεποίθηση πως η Θράκη μπορεί να μειώσει την απόσταση που τη χωρίζει από την υπόλοιπη επικράτεια αλλά και τις ευρωπαϊκές περιφέρειες, με την ντόπια επιχειρηματικότητα να αναδεικνύεται σε μπροστάρη αυτής της προσπάθειας. Χαρακτηριστική της πίστης που υπάρχει στις δυνατότητες της περιοχής είναι η τοποθέτηση της Κ. Ουζουνοπούλου: «Οι άνθρωποι της Θράκης είναι σε μεγάλο βαθμό πρόσφυγες που ξεριζώθηκαν είτε από την Ανατολική Θράκη είτε από τη Βουλγαρία.

Έχασαν περιουσίες στις πατρίδες τους και έκτισαν τις ζωές και τις περιουσίες τους από το μηδέν, όντες Ακρίτες. Η επιβίωση και η επιχειρηματικότητα είναι βαθιά στο DNA τους. Όπως και το ότι φυλάττουν Θερμοπύλες. Αν βοηθηθούν με κατάλληλα μέτρα και υποδομές, θα μεγαλουργήσουν και η Θράκη θα γίνει τόπος επενδύσεων, εκμεταλλευόμενη τη σημαντική γεωστρατηγική της θέση».

Χαμένες ευκαιρίες

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει πρόσφατη μελέτη του ΤΕΕ Θράκης, η στρατηγική ανάπτυξης που αφορά την ανάδειξη της Π-ΑΜΘ σε διαμετακομιστικό κέντρο και ενεργειακό κόμβο δεν εξυπηρετήθηκε από τις χρηματοδοτηθείσες παρεμβάσεις, καθώς στην ανάδειξη του σιδηροδρομικού δικτύου, των αεροδρομίων και των λιμένων της Π-ΑΜΘ, βασικών συνιστωσών ενός διαμετακομιστικού κέντρου, κατευθύνθηκε μόλις το 3,0% των διαθέσιμων πόρων, ενώ στον τομέα της ενέργειας το 2,5%.

Αν και ήταν βασικός στόχος η δραστική αύξηση της παραγωγικότητας, μέσω της αναδιάταξης της τομεακής σύνθεσης της απασχόλησης με μείωση του πρωτογενή και αύξηση του τριτογενή τομέα, περιορίστηκε ουσιαστικά στην εφαρμογή της δεύτερης στρατηγικής ανάπτυξης.

Στη συνέχεια, μετά το 1996, καταρρέει το παραγωγικό σύστημα του δευτερογενούς τομέα της Π-ΑΜΘ με το κλείσιμο περισσότερων από 700 αξιόλογων βιομηχανικών-βιοτεχνικών επιχειρήσεων της Θράκης και ειδικότερα με την οριστική παύση της λειτουργίας του 87% των μεσαίων, του 66% των μικρομεσαίων και του 37% των μικρών βιομηχανικών μονάδων, οδηγώντας σε απώλεια περισσότερων από 24.000 θέσεων εργασίας. Οι λόγοι κατάρρευσης, σύμφωνα με τη μελέτη, οφείλονται σε διεθνείς συγκυρίες και στη βαλκανική αναδιάταξη, όπως επίσης και στην εθνική πολιτική για την ακύρωση των πλεονεκτημάτων που παρείχαν οι αναπτυξιακοί νόμοι για τη Θράκη.

Το μέλλον

Σήμερα, ωστόσο, αυξάνεται και επεκτείνεται το επενδυτικό ενδιαφέρον για την περιοχή της Θράκης, καθώς η περιφέρεια έρχεται στο επίκεντρο με την επερχόμενη ιδιωτικοποίηση του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης και τα γνωστά ενεργειακά projects και τις επενδύσεις στην περιοχή (αγωγοί TAP και IGB, ο προωθούμενος από τον όμιλο Κοπελούζου πλωτός σταθμός FSRU για την αεριοποίηση LNG). Ταυτόχρονα, η προοπτική να συνδεθεί με σιδηροδρομική γραμμή η ΒΙ.ΠΕ. Κομοτηνής με το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης δημιουργεί νέα δεδομένα για τις βιομηχανικές επενδύσεις. Παράλληλα, ετοιμάζονται και δύο νέες μονάδες παραγωγής ενέργειας, η μία στην Αλεξανδρούπολη, της Damco του ομίλου Κοπελούζου, που θα ξεκινήσει να κατασκευάζεται το καλοκαίρι, και η άλλη της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ στην Κομοτηνή, που βρίσκεται σε φάση προετοιμασίας.

διαβάστε το 20σελιδο αφιέρωμα στην Περιφέρεια της Θράκης στην Οικονομική Φεβρουαρίου