Τι σημαίνει το «Σημίτης και Καραμανλής διαφωνούν, Μητσοτάκης και Τσίπρας συγκλίνουν;

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Ο Κώστας Σημίτης και ο Κώστας Καραμανλής, που βρέθηκαν να διαφωνούν – συγκρατημένα αλλά ουσιαστικότατα – αρθρογραφώντας (στα ΝΕΑ) ο πρώτος, με δήλωση ο δεύτερος, σχετικά με το παρελθόν και την προοπτική των Ελληνοτουρκικών, είναι δυο σημαντικοί πολιτικοί της Μεταπολίτευσης. Και οι δυο εξελέγησαν από δυο φορές, δυο σχεδόν πλήρεις τετραετίες ο πρώτος, κάτι λιγότερο ο δεύτερος (που παρέλαβε από τον Κ. Σημίτη, ουσιαστικά, αν και όχι απευθείας). Και οι δυο αποσύρθηκαν με ένα είδος εξάντλησης από την άσκηση της εξουσίας/power fatigue: ο πρώτος έδωσε το θαμπό δαχτυλίδι στον ΓΑΠ, ο δεύτερος πήγε σε πρόωρες εκλογές βλέποντας την καταιγίδα να έρχεται .

Συνεπώς, την κατάθεση του Κώστα Σημίτη ότι «το Ελσίνκι ήταν μια επιτυχία που δεν ολοκληρώθηκε» καθώς η διαχείριση Καραμανλή/Μολυβιάτη απήλλαξε την Τουρκία από την υποχρέωση να προσέλθει στο Δικαστήριο της Χάγης μέχρι το τέλος του 2004 για τις ΕλληνοΤουρκικές διαφορές, δεν μπορεί παρά να την πάρει κανείς σοβαρά, πολύ σοβαρά. Αλλά και την απάντηση Κώστα Καραμανλή, ότι «δεν θέτουμε στην κρίση κανενός την εθνική κυριαρχία» δεν γίνεται παρά να την καταγράψει με προσοχή. Το ότι βρίσκονται σε κάθετη – όπως θα λέγαμε παλιότερα – αντίθεση, με κάποιες αιχμές αντιπαράθεσης, (ο Κ. Καραμανλής αμφισβήτησε την αρχική ενημέρωση από κ. Σημίτη προς τον ίδιο και Πέτρο Μολυβιάτη, θυμίζοντας δια διαρροών ότι η συνάντηση έγινε με Θ. Ρουσόπουλο και Β. Μεϊμαράκη, ο Κ. Σημίτης επανήλθε με την ευθεία αναγνώριση «διαφορετικών αντιλήψεων για τα εθνικά θέματα» με πυρήνα την αντίληψη ότι  «η παραπομπή των διαφορών σε μελλοντική διευθέτηση έχει επώδυνα αποτελέσματα»)  έχει ένα βάρος.΄Ομως την προσοχή λογικά μονοπωλεί η αντίθεση επι της ουσίας του αύριο: προχωρούμε προς μια κατεύθυνση Χάγης, ναι ή όχι;

Ήδη, η προ εβδομάδων 61η συνάντηση των διερευνητικών επαφών/συνομιλιών/talks (διαπραγματεύσεων για την απέναντι πλευρά) στην Άγκυρα και η 62η επανάληψη (λιγάκι πιο συγκρατημένη) στην Αθήνα, αποτελούν δεδομένα. Λίγα 24ωρα μας χωρίζουν από την συνάντηση Νίκου Δένδια – Μελβούτ Τσαβούσογλου, πάλι στην ΄Άγκυρα, αν δεν συμβεί κάτι να εκτροχιάσει. Ενώπιον του διεθνούς συστήματος, πάντως των Ευρωπαϊκών θεσμών και της Αμερικανικής επανόδου (η κατά Μπάϊντεν λογική του «εδώ είμαστε, αν μας χρειαστείτε» θεωρείται απάντηση στο πάγιο ερώτημα «ποιον παίρνει κανείς στον τηλέφωνο – σε λογική Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ – σε μια νέα νύχτα των Υμίων»;») υπάρχει ανάγκη να ξεκαθαριστεί αν η Ελλάδα δέχεται κρίση διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου επί των διαφορών ή όχι.

Ήδη, η διατύπωση που χρησιμοποιείται (και) από τον Πρωθυπουργό, όταν αναφέρεται στην πάγια θέση ότι «μόνη διαφορά αποτελεί η οριοθέτηση της. υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ», έχει μετακινηθεί διακριτικά στο «θαλασσίων ζωνών»/maritime zones : στις τελευταίες περιλαμβάνονται και τα χωρικά ύδατα, και η συνορεύουσα ζώνη. Όσον αφορά τα χωρικά ύδατα/την αιγιαλίτιδα ζώνη σε συνάφεια με την ΑΟΖ, είδαμε ωστόσο στην άμεση πράξη όχι μόνον στο σύμπλεγμα της Μεγίστης, αλλά και εντελώς πρόσφατα στο Βόρειο Αιγαίο (πλους του «Τσεσμέ», Τουρκική άσκηση «Μαβί Βατάν» σε περίοδο διερευνητικών) τι αληθινά ισχύει.  Και δεν αγγίζουμε καν τις υπερπτήσεις πάνω από νησιά σ’ όλο το Ανατολικό Αιγαίο. Όσον αφορά, δε, την εδαφικότατη αμφισβήτηση π.χ. των Υμίων/Καρντάκ, μπορεί αυτό να πληγώνει την μνήμη των Τριών που σκοτώθηκαν την νύχτα του Ιανουαρίου του 1996, αλλ’ ισχύει σταθερά το “No men, no ships, no flags”.

Το ζήτημα, λοιπόν, είναι ένα – ανεξαρτήτως των εσωτερικών διαφοροποιήσεων, συγκρατημένων ή με λογική καυγά: οι σημερινοί διαχειριστές της εξουσίας, Κυριάκος Μητσοτάκης στην Κυβέρνηση με Νίκο Δένδια στην γραμμή των πρόσω, Αλέξης Τσίπρας στην Αξιωματική Αντιπολίτευση με θα-δούμε-ποιον-τελικά σε αντιστοιχία Δένδια, τι θα επιλέξουν ή θα στηρίξουν αύριο; Στην κυβερνώσα Ν.Δ. οι γραμμές ξεκαθάρισαν: Σαμαράς (άνοιξε την συζήτηση, στην «Καθημερινή» αυτός, με το «μόνο με αποτροπή αντιμετωπίζεις την Τουρκία») και ήδη Καραμανλής αντιτίθενται σε όποιον δρόμο θα οδηγούσε στην Χάγη. έως τώρα Μητσοτάκης ή Ντόρα Μπακογιάννη έδειχναν να μένουν σε προοπτική Χάγης ως στόχο. Οι δυο πόλοι στους τρεις διευκρινίστηκαν, λοιπόν.

Στην Αξιωματική Αντιπολίτευση, η αίσθηση ανεβαίνει ότι το ξεκαθάρισμα θέσεων δεν απέχει και τόσο.  Κι εδώ, μάλλον τρεις πόλοι προκύπτουν – ο ένας περί τον Αλέξη Τσίπρα, που θα συνέπλεε με τον βασικό κυβερνητικό χειρισμό αν αυτός (ο χειρισμός) έμενε σταθερός όπως ξεκίνησε. ο δεύτερος, από το πάλαι ποτέ «πατριωτικό ΠΑΣΟΚ» αν μιλάμε για λαϊκή βάση και όχι για στελέχη, έχει αντίθετο αντανακλαστικό. Ο τρίτος, που συνασπίζει «εκσυγχρονιστικούς φυγάδες» (ισχυρός ο ίσκιος Σημίτη, εδώ) και παλιότερης αριστερής στράτευσης στελέχη, της λογικής «Γέφυρα», διαθέσιμος στην Προεδρική τάση – άμα αυτή ξεκαθαρίσει.

(«Υπάρχει και η ελάσσων Αντιπολίτευση, το ΚΙΝΑΛ/ΠΑΣΟΚ. Ισχυρή, εδώ, η μνήμη της εποχής Σημίτη αλλά η βάση δεν χάνει εύκολα τα αντανακλαστικά πατριωτικού ΠΑΣΟΚ άμα το κλίμα αναφλεγεί).

Έτσι πορευόμαστε. Αλλά η συζήτηση κινδυνεύει να μην είναι όσο ακούγεται θεωρητική.