Τι στίγμα θα αφήσει πίσω της η πρωθυπουργική παρουσία Δένδια στην Άγκυρα;

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Πρωθυπουργική υπήρξε, τελικά, η παρουσία του Νίκου Δένδια στην Άγκυρα για συνάντηση με τον ομόλογό του Μελβούτ Τσαβούσογλου, με προηγηθείσα επαφή με τον Πρόεδρο Ερντογάν η οποία ορίσθηκε – κυριολεκτικά – την παραμονή. («Πρωθυπουργικός» δεν σημαίνει πρωθυπουργήσιμος. Γι αυτό και μάλλον δεν υπήρξε ιδιαίτερα χρήσιμη η κάπως αμυντική διευκρίνηση από το Μέγαρο Μαξίμου ότι υπήρχε «ρητή εντολή» του Πρωθυπουργού, με τον οποίο ο Ν. Δένδιας ήταν «σε πλήρη συνεννόηση, αν προκληθεί να απαντήσει αναλόγως»).

Η διεξοδικά ανταλλαγή καταγγελιών και μομφών, με μορφή διαξιφισμών που δεν άφησαν καν περιθώριο για ερωτήσεις δημοσιογράφων σε κάτι που είχε αναγγελθεί ως «Συνέντευξη Τύπου» των δυο ΥΠΕΞ, με αντικείμενο όλες τις διαφορές Ελλάδας-Τουρκίας, ακολούθησε την συνάντηση Δένδια-Ερντογάν. Η οποία πραγματοποιήθηκε την στιγμή που το ερευνητικό σκάφος Χαϊρεττίν Μπαρμπαρός Πασά, με συνοδεία πολεμικού πλοίου, περνούσε δίπλα από τα Ψαρά κατευθυνόμενο νότια. Πάντως, στην συνάντηση των δυο υπουργών – αλλά και στις επαφές των αντίστοιχων αντιπροσωπειών – αγγίχτηκαν και ζητήματα της «θετικής ατζέντας», και δη με οικονομικό χαρακτήρα: γι αυτό άλλωστε τον Ν. Δένδια συνόδευε ο υφυπουργός Κώστας Φραγκογιάννης, με αρμοδιότητα τις οικονομικές σχέσεις.

Αν τώρα αφήσει κανείς κατά μέρος την σκηνική παρουσία Δένδια-Τσαβούσογλου στο μέτρο που αυτή απευθυνόταν στο εσωτερικό ακροατήριο αμφότερων (το Twitter και το Facebook και των δυο πλευρών ενθουσιάστηκε), αλλά και τα μηνύματα προς την διεθνή κοινότητα (τα μεγάλα πρακτορεία κάλυψαν εκείνο που ανέδειξαν ως ΕλληνοΤουρκική κόντρα) μένει πίσω και κάποια ουσία.  Η οποία, ας μας επιτραπεί, είναι ότι μόνον – ΜΟΝΟΝ – άμα γίνει σαφές ότι η διαδικασία των διερευνητικών επαφών/συνομιλιών, ή και η αναβίωση Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, ή ακόμη και η παγίωση υψηλού επιπέδου επαφών (ήδη γίνεται λόγος για την συνάντηση Δένδια-Τσαβούσογλου στην Γενεύη) δεν εκτοπίζει τις θεμελιώδεις διαφορές των δυο πλευρών, μονον τότε μπορεί να προχωρήσει ο,τιδήποτε. Οι διαφορές αυτές θα χρειαστεί να εκφωνηθούν μπροστά την διεθνή κοινότητα και να συνειδητοποιηθούν. Αλλιώς, το εσωτερικό μέτωπο στην Ελλάδα θα κινδύνευε να διαρραγεί, ήδη στα πλαίσια της Κυβέρνησης. Αλλά και στην Τουρκία, παρά την υπεραπλουστευτική εικόνα περί παντοδυναμίας Ερντογάν, η συνέχεια των διερευνητικών δεν είναι απλή υπόθεση.

Επειδή αναφερθήκαμε παραπάνω στην «θετική ατζέντα» και τα οικονομικά θέματα:

ενώ προχωρούσε η διοργάνωση της συνάντησης Δένδια-Τσαβούσογλου, κυκλοφόρησαν πληροφορίες για προετοιμασία (με πρωτοβουλία Βρυξελλών;) μέρους του ίδιου του φακέλου τους, που αφορούσε ζητήματα τα οποία θα μπορούσαν να μπλοκάρουν, από πλευράς Αθηνών, την επικαιροποίηση/de facto αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης, αλλά και την επανάληψη του «διαλόγου υψηλού επιπέδου» ΕΕ-Τουρκίας. (Τα αντίστοιχα που αφορούν την στάση της Λευκωσίας είναι άλλη υπόθεση: εκεί λειτουργεί το αδιανόητο, η Κυπριακή Δημοκρατία να μην αναγνωρίζεται από την προσερχόμενη, ας πούμε τώρα για συζήτηση Τελωνειακής  Ένωσης με την ΕΕ, Τουρκία).

Όχι, δε μόνον αυτό. Αλλά και ήδη φαίνεται – μεταξύ 62ου γύρου διερευνητικών/Αθήνα και 63ου γύρου Άγκυρα – ότι επιχειρείται θεσμοποίηση προπαρασκευαστικών επαφών υπό την αιγίδα Βρυξελλών. όσοι διατηρούν μνήμες της μέσης και ύστερης εποχής των Μνημονίων, εύκολα θα ανακαλέσουν τις συναντήσεις του Brussels Group, ή νωρίτερα εκείνες στην Μόνιμη Αντιπροσωπεία ΟΟΣΑ, που προσπαθούσαν να κανονικοποιήσουν τις σχέσεις των δύο πλευρών… μακριά από αδιάκριτα μάτια, μακριά από αντιδράσεις της κοινής γνώμης. Με δεδομένη, εδώ, την αντίδραση των πυλώνων της κυβερνώσης Ν.Δ. Αντώνη Ααμαρά και (ήδη) Κώστα Καραμανλή στον υποτιθέμενο τελικό στόχο των διερευνητικών – την πορεία στην Χάγη – η διακριτικότητα των συνεχιζόμενων ΕλληνοΤουρκικών επαφών καταλήγει να είναι κάτι σαν υποχρεωτική…

Όσον αφορά, τέλος, την πρόταση στον Νίκο Δένδια να παραβρεθεί  σε Ιφτάρ (δείπνο μετά την δύση για διακοπή της νηστείας κατά το ραμαζάνι με την πρόσκληση σε βραδυνή προσευχή/μαγκρίμπ,  μέχρι το σουχούρ πριν την ανατολή) που θεωρείται ιδιαίτερη τιμή για μη-μουσουλμάνο, είναι όντως θετικό στοιχείο η ανάπτυξη φιλικών σχέσεων και οι θετικοί συμβολισμοί μεταξύ ηγεσιών. Και ήταν ενδιαφέρον πώς ο Έλληνας υπουργός άδραξε την ευκαιρία «στον αέρα» για να εκτονώσει την ένταση της συνέντευξης/ «θερμό επεισόδιο» και να αστειευτεί ακριβώς με την πρόσκληση σε γεύμα!

Ωστόσο, η προϊστορία των ΕλληνοΤουρκικών,, από το ζεϊμπέκικο του Γιώργου Παπανδρέου (καλοκαίρι του 2001, με παλαμάκια από  Ισμαήλ Τζεμ) μέχρι την κουμπαριά Κώστα Καραμανλή στον γάμο της κόρης του Ερντογάν Εσρά (καλοκαίρι του 2004, μαζί βέβαια με τον Αμπντουλάχ της Ιορδανίας και τον Ρουμάνο πρωθυπουργό Ναστάζ) δεν άφησαν πίσω κάτι περισσότερο από συμπαθητικά  φωτογραφικά στιγμιότυπα.