Τίποτε δεν είναι εύκολο με τον πληθωρισμό

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Τίποτε δεν είναι εύκολο με τον πληθωρισμό. Ούτε τα μέτρα που λαμβάνονται (ακόμα περισσότερο που διακηρύσσονται…) για την αντιμετώπισή του (σιγά-σιγά επανέρχεται και η αναφορά σε «τιθάσσευση»!). Ούτε οι καταγραφές του όπως γίνονται ( αρχίζει και πάλι να συνειδητοποιείται ότι κάθε πληθυσμιακή ομάδα έχει «το δικό της» τιμάριθμο, ανάλογα με το καταναλωτικό της πρότυπο). Ούτε οι αναλύσεις που επιδαψιλεύουνται  στην κοινή γνώμη ( ιδιαίτατα τώρα, στα χρόνια των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, του Facebook και των σχετικών ιερεμιάδων).

Δείτε την πρόσφατη απόφαση των Ισπανών να ψαλιδίσουν (από το 4% που ήταν) μέχρι το μηδέν τον Φ.Π.Α. σε ψωμί-γάλα-τυρί-δημητριακά-οπωροκηπευτικά (που ο τιμάριθμός τους είχε ξεπεράσει το 15% το φθινόπωρο), με το λάδι και τα ζυμαρικά να περνούν από το 10% ΦΠΑ σε 5%. Εντωμεταξύ (και) στην Ισπανία ο πληθωρισμός υποχωρούσε – από διψήφιος σε κάτω του 7% – αλλά τα είδη πρώτης ανάγκης έμεναν σε υψηλή πτήση. Διατηρείται και επί 6μηνο η μείωση του φόρου στο ηλεκτρικό ρεύμα (στο 5% από 10%).

Α, ναι, επεβλήθη πλαφόν 2% στις αυξήσεις των ενοικίων, με ενδεχόμενο 6μηνιαίο πάγωμα – πάντως απαγόρευση των εξώσεων.

Καλύτερη η χειρότερη η «συνταγή Σάντσεθ» από εκείνη Μητσοτάκη/Σταϊκούρα/ Γεωργιάδη; Με την σχεδόν οριζόντια πρακτική επιδοματικού FoodPass για τις αγορές σε σουπερμάρκετ και τα συναφή, μέχρις ορίου μηνιαίας δαπάνης, αλλά για 85% των νοικοκυριών όπως ανακοινώθηκε επισήμως. Όπου προστίθεται η λειτουργία των διαφόρων «καλαθιών» Γεωργιάδη.

Η υπόθεση των ενοικίων, που σε μας ξεφεύγουν πλέον σε μία λογική ανάκτησης της απώλειας των ετών κρίσης των Μνημονίων συζητήθηκε μεν στην Κυβέρνηση, αλλά αφέθηκε κατά μέρος δια τον φόβον ενοικιοστασίου – μακρινές οι μνήμες, αλλ’ υπαρκτές.

Η απάντηση στο ερώτημα τι ήταν προτιμότερο θα δοθεί – αυτονόητο αυτό – στην πράξη. Θα δοθεί σε δύο επίπεδα, δε. Το ένα είναι «η τσέπη», δηλαδή το πως θα βιώσει το αποτέλεσμα ο καταναλωτής/το νοικοκυριό. Το δεύτερο είναι το τελικό επίπεδο στο οποίο θα διαμορφωθεί ο τιμάριθμος. εδώ βέβαια θα έχουμε ερμηνείες και προβολές: πόσο από την υποχώρηση του πληθωρισμού θα ανάγεται στα άμεσα μέτρα πολιτικής; πόσο στο πολύ βαρύτερο εργαλείο των υψηλών επιτοκίων / της νομισματικής αποθέρμανσης των οικονομιών;

Ένα άλλο στοιχείο, σημαντικό και αυτό, θα είναι τι μέρος από την μείωση του ΦΠΑ στην Ισπανία θα περάσει στην κατανάλωση, ως μείωση τιμών. Στην δική μας πολιτική συζήτηση, κάπως «εύκολα» θεωρείται ότι οι επιχειρήσεις λιανικής την έχουν την τάση να μην περνούν στον καταναλωτή τις μειώσεις φόρου κατανάλωσης – λίγο ρατσιστικό, δεν νομίζετε; Πάντως, άμα κρίνει κανείς από τις συζητήσεις στην Ισπανία, το καίριο επιχείρημα της μείωσης ΦΠΑ (προσωρινής αλλά ουσιαστικής) δεν ήταν να βοηθηθούν απλώς τα νοικοκυριά αλλά να συγκρατηθεί στην ρίζα της η πληθωριστική άνοδος. Θεωρείται δηλαδή ότι άπαξ και αφεθεί ο πληθωρισμός να ξεφύγει, αργότερα δύσκολα θα συγκρατηθεί.

Ας σημειωθεί επιπρόσθετα ότι η δική μας προσέγγιση του FoodPass, επιδοματική καθώς είναι, δίνει μεν στον ωφελούμενο την αίσθηση ότι «κάποιος τον φροντίζει» όταν λαμβάνει το επίδομά του, όμως τείνει να διατηρήσει την ζήτηση αγαθών σε υψηλότερο επίπεδο. (Διαφορετική η λειτουργία καλαθιών Γεωργιάδη, που υποτίθεται ότι ροκανίζει τα περιθώρια του λιανεπορίου και επιστρατεύει κάτι από ανταγωνισμό).

Πάντως , όποιος σκέφτεται να αγγίξει τον ΦΠΑ στην Ελλάδα δεν μπορεί παρά να θυμάται ότι από 9% (και 19% ο υψηλός) «αναβαθμίστηκε» σε 11% και 21% με την αρχή των Μνημονίων, για να εγκατασταθεί στο σημερινό 13% και 24% – εντελώς στην κορυφή των αντίστοιχων συντελεστών στην Ευρωζώνη. Ενώ η υπεραπόδοση των τελευταίων ετών, έκανε τον ΦΠΑ Μεγάλη Λευκή Ελπίδα όσων διαχειρίζονται τα δημοσιονομικά με τον φόβο της εκτροπής μπροστά στα μάτια των «εταίρων».

Τίποτε δεν είναι εύκολο με τον πληθωρισμό και την διαχείρισή του…