Το Brexit που (σχεδόν) είχαμε ξεχάσει

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Τρεις βδομάδες απομένουν για να επιτευχθεί μια συμφωνία της ΕΕ με το Ηνωμένο Βασίλειο,  μια εμπορική κατά βάσιν συμφωνία που να ρυθμίζει το Brexit. το οποίο Brexit είναι δεδομένο ότι θα ισχύσει από την 1η Ιανουάριου 2021 καθώς εκείνο που τώρα διακυβεύεται δεν είναι το αν, αλλά το πώς της διαδικασίας εξόδου.

Εκείνο που – τις αμέσως προηγούμενες μέρες – είδαμε να εκτυλίσσεται στις Βρυξέλλες, με τεχνικές συζητήσεις γύρω από τις τελωνειακές διαδικασίες και τα πιστοποιητικά, τις δυνατότητες παροχής κρατικών ενισχύσεων σε επιχειρήσεις και προγράμματα, τους όρους αλιείας στα ανοιχτά των Βρετανικών νησιών, τις δυνατότητες παραμονής και εργασίας Ευρωπαίων στην Βρετανία (και αντιστρόφως), είναι ακριβώς το πλαίσιο – λάθος!  μια μακρά σειρά από επάλληλα πλαίσια… – που θα ρυθμίζει τις εμπορικές και ευρύτερες σχέσεις της ΕΕ (και των χωρών-μελών της) με το Ηνωμένο Βασίλειο.

Δεν είναι μόνον συμβολικό το ότι, τώρα που στην Βρετανία αρχίζουν οι εμβολιασμοί για τον Covid-19, προκύπτει ότι για τις μεταφορές των εμβολίων θα χρησιμοποιηθούν μετά από λίγο στρατιωτικά αεροπλάνα. Τι σημαίνει/τι δείχνει αυτό; Το πρώτο εμβόλιο που εγκρίθηκε για κυκλοφορία από την MHRA, δηλαδή τον εκεί ρυθμιστικό οργανισμό που επιτάχυνε κατά κάποιες εβδομάδες την εξέτασή του σε σχέση με τον Ευρωπαϊκό ΕΜΑ, είναι εκείνο της (Αμερικανικής) Pfizer με βάση τεχνολογία της (Γερμανικής) BioNTech, παραγόμενο όμως στο Βέλγιο (ΕΕ) και τιθέμενο συνεπώς σε κυκλοφορία ως Ευρωπαϊκό προϊόν. Καθώς λοιπόν, αν δεν ευδοκιμήσουν οι διαπραγματεύσεις «στην κόψη του ξυραφιού» για την τελωνειακές διατυπώσεις και τις  διαδικασίες ασφαλείας στα (υπό επαναφοράν) σύνορα, επελέγη αυτή η διαδικασία που θέτει τα πράγματα σε μια λογική έκτακτης ανάγκης.

H εικόνα των μπλοκαρισμένων φορτηγών στους αυτοκινητόδρομους και τα λιμάνια πρόσβασης (διόλου συμβολικά, εξαιρετικά ρεαλιστικά αυτές τις μέρες ασφαλτώνονται πελώρια πάρκινγκ για εκατοντάδες φορτηγά στις προσβάσεις των λιμανιών) έρχεται να συμπληρώσει την εκτίμηση ότι, μέσα στο πρώτο ήμισυ της φετινής χρονιάς χάθηκε πάνω από το 1/6 ων εξαγωγών βρετανικών προϊόντων προς την ηπειρωτική Ευρώπη. Ακόμη πιο σημαντικό: πριν 10 χρόνια το εμπορικό άνοιγμα (βρετανικές εισαγωγές από την EE μείον βρετανικές εξαγωγές προς αυτήν) έχει υπερδιπλασιασθεί από περίπου 45 δις ευρώ σε άνω των 110 δις. Μάλιστα το άνοιγμα αυτό έμεινε περίπου σταθερό αφότου έγινε η δημοψήφισμα που απεφάσισε το Brexit. Παράλληλα μ’ αυτά η περιοριστική ερμηνεία του «Ευρωπαϊκού διαβατηρίου» σχετικά με την λειτουργία σειράς χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών του Σίτυ στις χώρες ΕΕ οδήγησαν στην μετακίνηση  έδρας ή την ριζική αναδιοργάνωση ουκ ολίγων από τις σχετικές εταιρείες. Την ίδια στιγμή, με την μεθοδικότητα που διακρίνει τους Βρετανούς, τα ΑΕΙ και τα ερευνητικά τους κέντρα επεκτείνουν τις ενημερωτικές τους καμπάνιες προς φοιτητές και ερευνητές – υφιστάμενους ή μελλοντικούς – σχετικά με το αυριανό καθεστώς τους.

Όλα αυτά, μαζί με την αίσθηση αδιεξόδου στις διαπραγματεύσεις των τελευταίων ημερών δεν φορτώνουν μόνον την Κορυφή των «27» στο τέλος της εβδομάδας.  Ένα κείμενο συμφωνίας 600 σελίδων είναι «κατά 99% έτοιμο», σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, όμως το Λονδίνο εγείρει μέχρι τέλους ζητήματα κυριαρχίας, οι «27» αντιτάσσουν την θεσμική συνοχή της ΕΕ. Δημιουργείται – καταμεσίς της πανδημίας – μια ακόμη κρίση. Που μπορεί να φαίνεται ότι τελικώς θα βαρύνει περισσότερο την Βρετανία, όμως δημιουργεί και την αίσθηση έντασης στις σχέσεις – που δεν μπόρεσε να εκτονωθεί – αλλά και μια αντίληψη «νικητή» και «ηττημένου» που δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα απορροφηθεί εύκολα.