Οικονομική Επιθεώρηση, Aπρίλιος 2021, τ. 1005

από τον Τhe Economist

Το crash test των εμβολίων

Νέα στοιχεία δείχνουν ότι τα βασικά εμβόλια

για την Covid-19 έχουν παρόμοια υψηλή αποτελεσματικότητα

Μέχρι πριν από λίγους μήνες το μεγαλύτερο ερώτημα για τα εμβόλια κατά της Covid-19 ήταν κατά πόσον ένα απ’ αυτά, ή όλα, θα ήταν αποδοτικά. Σήμερα, το πρόβλημα σε μερικές χώρες είναι ότι υπάρχουν πολλά και πρέπει να γίνει επιλογή μεταξύ τους. Στην Ευρώπη, ορισμένοι αρνούνται το εμβόλιο της AstraZeneca και προτιμούν της Pfizer ή της Moderna.

Αυτού του είδους οι προτιμήσεις προκύπτουν από τα αποτελέσματα των κλινικών μελετών. Οι Moderna και Pfizer, που παρασκευάζουν εμβόλια του ίδιου τύπου, έχουν αναγγείλει αποτελεσματικότητα 94-95%, ενώ οι AstraZeneca και Johnson & Johnson είχαν αναγγείλει 63-66%. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν είχε κακοχαρακτηρίσει το εμβόλιο AstraZeneca ως «σχεδόν αναποτελεσματικό» για τους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας.

Πλην όμως, η απόσταση που παρατηρείται στην αναφερόμενη αποτελεσματικότητα μπορεί να έχει να κάνει περισσότερο με τη διενέργεια των κλινικών δοκιμών παρά με τα ίδια τα εμβόλια. Ορισμένες μελέτες είχαν προσμετρήσει ανθρώπους με ήπια συμπτώματα στα θετικά κρούσματα, άλλες όχι. Εκείνες οι μελέτες που είχαν αναφέρει χαμηλότερη αποτελεσματικότητα είχαν χρησιμοποιήσει συμμετέχοντες όπου υπάρχουν περισσότερες μεταλλάξεις του SARS-CoV-2 που εμφανίζουν ανθεκτικότητα. Άλλες πάλι στράφηκαν στις περιπτώσεις μονής δόσης.

Ευτυχώς, όμως, τώρα μπορεί κανείς να συγκρίνει πλέον μήλα με μήλα, καθώς υπάρχουν εκατομμύρια ανθρώπων που εμβολιάστηκαν ταυτόχρονα, στην ίδια χώρα αλλά με διαφορετικά εμβόλια. Πρόσφατα στοιχεία από τη Βρετανία, όπου έγιναν εμβόλια Pfizer και AstraZeneca σε 20 εκατομμύρια ανθρώπων, δίνουν εικόνα που διαφέρει από εκείνη των κλινικών δοκιμών, ενώ υπάρχουν και τρεις μελέτες που δείχνουν ότι τα μονοδοσικά εμβόλια έχουν την ίδια αποτελεσματικότητα με εκείνα των 3 δόσεων.

Η τελευταία μελέτη, από την ιατρική επιθεώρηση Lancet της 3ης Μαρτίου, κατέληξε ότι μία δόση είτε της μιας είτε της άλλης εταιρείας είναι κατά 80% ικανή να προστατεύσει ανθρώπους άνω των 80 ετών από μόλυνση που οδηγεί σε νοσηλεία – και τούτο 15 μέρες μετά τον εμβολιασμό. Άλλη μελέτη, αυτή τη φορά στη Σκωτία, περιέλαβε νεότερες ηλικίες και βρήκε ότι οι δύο δόσεις δίνουν την ίδια αποτελεσματικότητα κατά της ανάγκης νοσοκομειακής περίθαλψης.

Στο Ισραήλ, πρόγραμμα εμβολιασμού με βάση το εμβόλιο Pfizer έχει σχεδόν ολοκληρωθεί σε μαζική κλίμακα με τη δεύτερη δόση. Στη Βρετανία, λίγοι είχαν λάβει δεύτερη δόση. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία από το Ισραήλ, δύο δόσεις δίνουν σχεδόν 90% προστασία έναντι οποιασδήποτε μορφής Covid-19, συμπεριλαμβανομένων των ασυμπτωματικών.

Το εμβόλιο της Pfizer είναι ακριβό και χρειάζεται βαθιά κατάψυξη. Αντιθέτως, της AstraZeneca είναι φθηνό και απαιτεί απλή ψύξη. Αν το εμβόλιο AstraZeneca έχει την ίδια αποτελεσματικότητα με της Pfizer, τότε μπορεί να παίξει κυρίαρχο ρόλο στη μάχη για τον τερματισμό της πανδημίας – πλην αν οι άνθρωποι το απορρίψουν λόγω αβάσιμων σχολίων όπως εκείνα του Εμ. Μακρόν.