Το ελικόπτερο είναι εδώ – αλλά πού/πώς θα προσγειωθεί;

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Σε προ ημερών συνέντευξή του στο ραδιόφωνο της ΕΡΤ, ο ήδη υποδιοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Θοδωρής Πελαγίδης καθησύχαζε για την οικονομική επίπτωση της εξελισσόμενης πανδημίας του κορωνοϊού, θεωρώντας ότι «δεν είμαστε στο κόκκινο, δεν τελειώνουν τα χρήματα του Κράτους». Χαρακτηριστικά μάλιστα έλεγε ότι «δεν θα αφήσουμε την οικονομία να καταστραφεί για 10 ή 20 μονάδες παραπάνω στο χρέος». Η τελευταία ατάκα έχει πρόσθετο ενδιαφέρον, καθώς μόλις έχουμε τις νέες εκτιμήσεις των rating agencies για το αξιόχρεο της Ελλάδας (η Moody’s έκλεισε την περσινή χρονιά, η Fitch θα ανοίξει την νέα), πηγαίνουμε κατά τα φαινόμενα για νέα έκδοση μακροπρόθεσμου χαρτιού παρά το ξεκίνημα του 2021 με πιέσεις στα ομόλογα της περιφέρειας της Ευρώπης. Και τούτο, με το Ελληνικό χρέος να πορεύεται για το 210% του ΑΕΠ.

Βέβαια, ακόμη πιο χαρακτηριστικό ο Θ. Πελαγίδης αναφέρθηκε στην στήριξη της ΕΚΤ που καθιστά εφικτή την συνέχιση της προσφυγής (και) της Ελλάδας στο δανεισμό – «τα λεφτά από το ελικόπτερο είναι της ΕΚΤ» -, όμως η πιο ουσιαστική εκτίμησή του ήταν ότι ακόμη και μετά την παρέλευση της πανδημίας του Covid-19 η στήριξη προς τις Ευρωπαϊκές οικονομίες «με την μία ή την άλλη μορφή θα συνεχιστεί».

Το γεγονός ότι οι εκτιμήσεις αυτές διατυπώνονταν την στιγμή που π.χ. ο νεόκοπος Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Χρήστος Ταραντίλης ανέβαζε στην δημόσια προσοχή το κόστος της κλειστής αγοράς λόγω lock-down – 3 δις ευρώ/μήνα την στιγμή που η πρόβλεψη για πρόσθετα δημοσιονομικά μέτρα του 2021 ήταν στα 7,5 δις – δείχνει μια προσπάθεια συμβιβασμού νευρικότητας και καθησυχαστικότητας. Λογικό, καθώς ήδη «ροκανίζεται» η όποια προσδοκία σταθεροποίησης (περί ανάπτυξης ας μην γίνεται λόγος) για το καθοριστικό α΄ 3μηνο του 2021. Πυκνώνουν οι προβλέψεις για το σύνολο έτους ήδη με προσγείωση στην περιοχή του 3% αντί του 4,5%-5,5%, ενώ με την κανονικότητα Κάτωνος ο Θοδωρής Σκυλακάκης επισημαίνει (έστω και σε χαμηλούς τόνους…) ότι όλα τα τωρινά επεκτατικά μέτρα, θα γίνουν αργότερα φόροι/ «φόροι του αύριο».

Όπως κι αν έχει το πράγμα, το τρίτο κύμα του κορωνοϊού αυτή την στιγμή ξανακλείνει μεγάλες οικονομίες – όπως η Βρετανική, η Γερμανική και η Γαλλική (με lock-down να εξαγγέλλονται μέχρι και το Πάσχα). Ενώ στις ΗΠΑ, όπου το 2020 έκλεισε με την αντιδικία γύρω από πρόσθετο πρόγραμμα δημοσιονομικής στήριξης ύψους 900 δις δολαρίων (που πήγε να μπλοκάρει με βέτο ο απερχόμενος Τραμπ, αλλά του το ανέτρεψε με μεγάλη πλειοψηφία η Γερουσία), ήδη ξαναλανσάρεται η στήριξη από την επερχόμενη Διοίκηση Μπάιντεν με πρόγραμμα της τάξεως του 1,9 δις δολαρίων. Αυτά, με τον Τζέρομ Πάουελ της Fed να επαναλαμβάνει την δέσμευση για αγορές στοιχείων ενεργητικού 120 δις/μήνα από την Κεντρική Τράπεζα «για αρκετόν καιρό ακόμη», με έκκληση να «μην μιλάμε όλη την ώρα για το πότε θα υπάρξει έξοδος από το πρόγραμμα [στήριξης]… γιατί οι αγορές ακούνε!».

Δεν πάμε να κάνουμε σύγκριση Ελληνικής οικονομίας και επιλογών στήριξής της, με τις Ευρωπαϊκές ή την Αμερικανική.  Όμως το πέρασμα σε λογική helicopter money τείνει να εγκατασταθεί. Το ζήτημα είναι – για κάθε χώρα, για κάθε οικονομία, για κάθε πολιτικό σύστημα – πότε πού (και πώς) θα προσγειωθεί κάποια στιγμή το ελικόπτερο.