Το κόστος από τα διφορούμενα μηνύματα για την (συνεχιζόμενη) πανδημία, πότε θα πληρωθεί;

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Ζήσαμε, ούτως ή άλλως, δυο χρόνια όπου η πανδημία του κορωνοϊού έγινε αντικείμενο διαχείρισης – υγειονομικής, πολιτικής, κοινωνικής – που συνεχώς προσπαθούσε να ισορροπήσει στην κόψη του ξυραφιού. Κυρίως μεταξύ προστασίας (θυμηθείτε το lock-down και τις θυμωμένες προτροπές/απειλές του αλήστου μνήμης Νίκου Χαρδαλιά) και χαλάρωσης προκειμένου να μην λυγίσει ο κόσμος (θυμηθείτε τα διάφορα προγράμματα στήριξης, αλλά και την ποδηλατάδα Μητσοτάκη στην Πάρνηθα – το φωτεινότερο αντίστοιχο των πάρτι Μπόρις Τζόνσον στην Ντάουνιγκ Στρητ 10…). Αλλά και μεταξύ γλώσσας των επιστημόνων/υγειονομικών οι οποίοι μιλούσαν με Rt και σκληρούς δείκτες (ισοζύγιο εισαγωγών/εξιτηρίων, διασωληνώσεις, θάνατοι) και των πολιτικών που μιλούσαν για αντοχές της κοινωνίας και απαιτήσεις της οικονομίας. Βέβαια, από ένα σημείο και πέρα, τόσον οι πολιτικοί «δανείζονταν» την γλώσσα των επιστημόνων προκειμένου να πείσουν στα δύσκολα (ή, πάντως, διακήρυσσαν το «ακολουθούμε την άποψη των ειδικών»), όσο και οι επιστήμονες έφερναν τον εαυτό τους την θέση των πολιτικών ενσωματώνοντας τις προτεραιότητες της οικονομίας και της κοινωνικής ζωής. Τα εμβόλια ήρθαν στο προσκήνιο, η προώθηση και ύστερα η πίεση για επέκταση των εμβολιασμών – από την υποδειγματική οργάνωση και τα ψηφιακά πιστοποιητικά στα πρόστιμα και στην αναστολή των συμβάσεων των ανεμβολίαστων υγειονομικών – όλα αυτά έκαναν την διαδρομή τους.

Το αποτέλεσμα δυο χρόνων (συν κάποιες εβδομάδες) διαχείρισης υπήρξε αυτό που υπήρξε. Τα επίπεδα αποδοχής και την κοινή γνώμη διαμορφώθηκαν υψηλά, οι πραγματικές επιδόσεις (με κορυφή τους νεκρούς ανά εκατομμύριο) δύσκολα θα θεωρούνταν επιτυχία – αλλά η ίδια κοινή γνώμη συμβιβάστηκε.

Τώρα όμως, τώρα που από την πανδημία της Covid-19 έδειχνε να περνά σε ενδημική φάση, τα αντικρουόμενα σημάδια που δίνονται – μαζί και με την κόπωση, την μεγάλη κόπωση της κοινής γνώμης – απειλούν είσοδο σε νέα φάση αποπροσανατολισμού. Η χαλάρωση των μέτρων προστασίας γενικεύεται, πλην ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποιεί σειρά χωρών – ανάμεσά τους η Βρετανία, η Γερμανία, η Γαλλία αλλά και η Ελλάδα – για έξαρση της Covid (στην εκδοχή Ομικρον-2). Τέταρτη δόση του εμβολίου προαναγγέλλεται για το φθινόπωρο – σίγουρα για τους υγειονομικά ή ηλικιακά ευάλωτους, όλο και πιθανότερα για τον γενικό πληθυσμό – πλην τα διαβόητα πιστοποιητικά εμβολιασμού ή νόσησης καταργούνται. Η επιβολή προστίμων για τους ανεμβολίαστους (το περιώνυμο 100ευρώ) αναστέλλεται… από 15ης Απριλίου, προφανώς επειδή ξεκίνησε από 15 Ιανουαρίου να στρογγυλεύουμε: αφορούσε τελικά 317.962 πολίτες και μέχρι νεοτέρας. Η αναστολή των συμβάσεων των υγειονομικών, όμως, βαίνει προς απολύσεις – να δούμε πώς θα σταθεί το τελευταίο αυτό μέτρο στο Συμβούλιο Επικρατείας από πλευράς αναλογικότητας. (Στην Αυστρία, όπου τα πρόστιμα ήταν πολύ πιο δρακόντια – πάνω και από 3.000 ευρώ, κλιμακωτά – με την καταγραφή υποχώρησης της πανδημίας, το μέτρο ευθέως καταργήθηκε). Τα μέτρα προσωπικής προστασίας, δηλαδή οι μάσκες, η τήρηση αποστάσεως, η απαγόρευση του συνωστισμού, ήταν σχεδόν έτοιμα να αποσυρθούν ολότελα – τα μήντια είχαν κάνει το «πότε θα πετάξουμε τις μάσκες;» σύνθημα μάλλον παρά ερώτημα, οι ποδοσφαιρικές ομάδες – και οι ιδιοκτήτες τους, να εννοούμαστε – είχαν αναγάγει την 100% πληρότητα των γηπέδων σε μείζονα εθνική προτεραιότητα.

Σ’ αυτήν την συγκυρία, όπου πολιτικοί και μήντια «ξεκόλλησαν» από την συζήτηση για την Covid-19 χάρις στην Ουκρανική τραγωδία, χάρις στο κύμα ακρίβειας – τώρα τελευταία και χάρις στην φρίκη της παιδοκτονίας στην Πάτρα –, λες και οι επιστήμονες της παραμελημένης Επιτροπής των Ειδικών αφυπνίσθηκαν. Και συμβούλευσαν διατήρηση κάποιων υπολειμματικών μέτρων προστασίας μέχρι και το Πάσχα, με ορίζοντα Πρωτομαγιάς . (Αναμένεται η εικόνα περιορισμού του συνωστισμού στις λειτουργίες του Επιταφείου ή της Ανάστασης, με παράλληλα 100% πληρότητα των γηπέδων. Ενδιαφέρον. Αναμένεται και η εικόνα των καραβιών εξόδου της Μεγάλης Εβδομάδας, πλην αν θεωρείται ότι η … εκτόξευση των ναύλων θα συγκρατήσει την κίνηση!).

Όλο με όλο, η διαχείριση της αβεβαιότητας έφθασε κι εδώ σε επίπεδο που αποσαθρώνει την ίδια την έννοια της εμπιστοσύνης. Να δούμε που θα μας βγάλει, τελικά.