Το Κυπριακό (πάλι) στο απόσπασμα

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Έτσι που ανεβαίνει η ένταση στα Ελληνοτουρκικά μετά και την έναρξη των διερευνητικών – σημειώστε το παράδοξο: η ένταση ανεβαίνει σ’ εμάς, εσωτερικά με τις τοποθετήσεις Σαμαρά και το «Ο Μητσοτάκης δεν εκβιάζεται» Γεραπετρίτη, την ώρα που οι διερευνητικές (υποτίθεται ότι) φέρνουν εκτόνωση επί του πεδίου, με το συμμάζεμα του Ορούτς Ρέις και με την πλαισίωση των ΕυρωΤουρκικών… –, ας ετοιμαζόμαστε για την πρόσθετη διατάραξη που θα φέρει η νέα κινητικότητα περί το Κυπριακό.

Ήδη, μάλλον στις αρχές Μαρτίου, αναμένεται η Πενταμερής όπου υπό την αιγίδα του ΓΓ του ΟΗΕ θα προσέλθουν πάλι στο τραπέζι η Κυπριακή Δημοκρατία, η ΤουρκοΚυπριακή κοινότητα, συν ως εγγυήτριες δυνάμεις η Ελλάδα, η Τουρκία και η Μεγ. Βρετανία. Και ο μεν ΓΓ του ΟΗΕ έχει (υποτίθεται, ελπίζεται) προχωρήσει ήδη σε διεξοδικές διερευνητικές συνεννοήσεις ώστε η αποτυχία των διαπραγματεύσεων σε Mont Pelerin (2016) και Crans Montana (2017) να μην λειτουργήσουν ως ρουφήχτρα. Άλλωστε και της διαμεσολαβήτριας των ΗΠΑ Jane Holl Lute η δραστηριοποίηση τους τελευταίους μήνες υποτίθεται ότι έδωσε θετικά – κατά την διπλωματική ακριβολογία: μη-αρνητικά – μηνύματα. Όμως…

…Όμως όλες οι πλευρές της άτυπης, μη-δεσμευτικής κλπ. Πενταμερούς έχουν μετακινήσει αισθητά τις θέσεις βάσης τους – όχι δε προς το θετικό για την έκβαση. Ήδη ο Γ.Γ. του ΟΗΕ Aντόνιο Γκουττέρες έχει κατ’ επανάληψιν εξηγήσει ότι αυτή η Πενταμερής θα λειτουργήσει ως τελευταία ευκαιρία: είτε θα καταλήξει σε επίσημη Διάσκεψη (άλλη τελευταία ευκαιρία και αυτή!), είτε ο ΟΗΕ θα απεμπλακεί οριστικά από το Κυπριακό: αυτά μπορεί να μην λέγονται, αλλά υπονοούνται.

Για να ξεκινήσουμε από τους πιο περιφερειακούς για το θέμα συντελεστές του Κυπριακού, η Μεγ. Βρετανία ήδη… δεν μετέχει στην ΕΕ. μάλιστα ήδη έχει υπογράψει εμπορική συμφωνία με την Τουρκία, συμφώνησε να προμηθεύει τους κινητήρες για το τουρκικής παραγωγής μαχητικό TFX και πιθανόν να προμηθεύσει την Άγκυρα με το δικό της Sea Harrier (υποκατάστατο, χλωμό ίσως, του παγωμένου F-35). Όσον αφορά τις δυο βασικές εγγυήτριες δυνάμεις – την παραδοσιακά διστακτική Ελλάδα και την αντιθέτως. υπερδραστήρια Τουρκία – «κουβαλάνε» και στο Κυπριακό αυτής της φάσης την δική τους δυναμική των διερευνητικών. εκείνες τις ημέρες της Πενταμερούς θα προχωρούν στην επόμενη/62η φάση τους, στην Αθήνα.

Τώρα, πάμε στο κέντρο της συζήτησης: οι Τουρκοκύπριοι με ηγεσία Ερσίν Τατάρ στην θέση Μουσταφά Ακιντζή και με επιθετικό άνοιγμα της κλειστής πόλης των Αμμοχώστου/της παραλίας των Βαρωσίων (φυσικά με τις πλάτες της Άγκυρας) ως δείγμα γραφής, ευθέως πλέον τάσσεται υπέρ λύσης δυο Κρατών.

Εκείνο που αφορά την «δική μας» πλευρά είναι άλλο: πρώτον, πώς προσέρχεται στις συζητήσεις της Πενταμερούς η Κυπριακή Δημοκρατία. δεύτερον τι – αληθινά – συντονισμός υπάρχει με την Αθήνα. Η Λευκωσία προσέρχεται, δυστυχώς, πολλαπλά αποδυναμωμένη: ήδη οι έρευνες από τα Τουρκικά γεωτρύπανα στην κηρυγμένη/οριοθετημένη Κυπριακή ΑΟΖ έχουν κάνει σουρωτήρι το άλλοτε πλεονέκτημά της, με την ΕΕ σε ρόλο θεατή (ακόμη και οι κυρώσεις πρώτης γενεάς, σαφώς ουσιαστικότερες απ’ ό,τι έχει πετύχει η Αθήνα, εξατμίσθηκαν), ενώ η διεθνής κοινότητα έχει αποδείξει ότι το Κυπριακό ως περίπτωση εισβολής/κατοχής έχει σβήσει ως μνήμη. Εδώ προστίθεται και το εξαιρετικά δυσάρεστο κλίμα γύρω από τα «χρυσά διαβατήρια» που χορηγεί η Κύπρος σε αμφιλεγόμενες –  να το πούμε ευγενικά! – περιπτώσεις, με εμπλοκή μέχρι και του δικηγορικού γραφείου του Προέδρου Αναστασιάδη. (Η πρόσφατη διατύπωση του Αρχιεπισκόπου Κύπρου Χρυσοστόμου: «Να σταματήσουμε να κλεφτούμε όλοι, βάζω και τον εαυτό μου μέσα» προς Αναστασιάδη άλλα εννοούσε, αλλιώς διαβάστηκε – διεθνώς). Κατά τραγικόν τρόπο, εκείνο που υπέστη η Κύπρος το 2013 με το bail-in των τραπεζών της και το κούρεμα των καταθέσεων λόγω των Ρωσικών/Ουκρανικών κεφαλαίων, το ίδιο επανέρχεται τώρα σε κρίσιμη φάση του Κυπριακού, δίκην Ερινύων. Η σημερινή παρουσία του προέδρου Αναστασιάδη στις αρμόδιες Κυπριακές αρχές, μετά και την ανακοίνωση νέας σειράς μέτρων για το «Κυπριακό Επενδυτικό Πρόγραμμα» είναι αβέβαιο αν θα αρκέσει για να εκτονώσει την κατάσταση. Πάντως, στα διεθνή μήντια, δηλητήριο!

Και η Ελλαδική διάσταση; Η Αθήνα, έχοντας ξεκινήσει τις δικές της διερευνητικές με Άγκυρα (με βαριές αντιδράσεις στο εσωτερικό: Σαμαράς, Καραμανλικοί) για μιαν ακόμη φορά θα έχει τον πειρασμό να βρίσκεται μεν στην Πενταμερή, αλλά με τα μάτια σταθερά προσηλωμένα στα δικά της.