Το «λιώσιμο των πάγων», τα δυο νέα ζευγάρια ουσίας στα ΕλληνοΤουρκικά και το πολύτιμο ντενεκεδάκι

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Ώστε λοιπόν «λιώσιμο των πάγων» για τα ΕλληνοΤουρκικά είναι η επίσημη (δια διαρροών, αλλά τι επισημότερο υπάρχει από τις διαρροές στην διαχείριση της Ελληνικής εξωτερικής πολιτικής;) Ελληνική αξιολόγηση της συνάντησης Μητσοτάκη-Ερντογάν στο περιθώριο της Κορυφής του ΝΑΤΟ. Ο όρος «λιώσιμο των πάγων» η περιγραφή δεν σημαίνει τίποτε – χρησιμοποιήθηκε και προκειμένου περί της ΓαλλοΤουρκικής συνάντησης Μακρόν-Ερντογάν, εκεί με περισσότερα χαμόγελα απ’ ό,τι στην συνάντηση των δικών μας (ο Κυριάκος Μητσοτάκης μόλις κατάφερε να βγάλει ένα μαγκωμένο χαμόγελο, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν παρέμεινε σκυθρωπός, ενώ αντιθέτως στα στιγμιότυπα με Μακρόν φωτίστηκε κάπως, στην δε επαφή με τον Μπάιντεν έκανε σαφώς μεγαλύτερη προσπάθεια…).

Αν θέλει κανείς να κοιτάξει με κάποιο ρεαλισμό το πού θα πάνε τα πράγματα στην συνέχεια, δηλαδή να ξεδιαλύνει τι άλλαξε – γιατί αυτή είναι η ουσία – ώστε οι αναφορές σε «θετική ατζέντα» και οι υποσχέσεις για ένα καλοκαίρι καλύτερο από του 2020 (όπου χειρότερο θα ήταν ούτως ή άλλως δύσκολο, πλην αναφλέξεως…), θα μπορούσε να σταθεί στα δυο νέα ζευγάρια που σχηματίσθηκαν για την διαχείριση των ΕλληνοΤουρκικών.

Το ένα είναι γνωστό, αλλά αναβαθμίζεται: με πρόσχημα την εμπιστοσύνη και την εμπιστευτικότητα: στην συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν τον διερμηνέα (μεγάλη η παράδοση των δραγουμάνων, από την Υψηλή Πύλη κιόλας!) έκανε η «φαιά εξοχότης» του Ερντογάν Ιμπραήμ Καλίν. Για την ισορροπία, ο Μητσοτάκης πέτυχε να είναι στην συνάντηση και η Ελένη Σουρανή. Προσοχή! όχι ως μέλη αντιπροσωπειών, αλλά ως τεχνικά εξαρτήματα της άμεσης επαφής των δυο ηγετών. Θυμηθείτε ότι ο Ιμπραήμ Καλίν, στην προηγούμενη φάση, είχε απέναντί του από Ελληνικής πλευράς τον Βαγγέλη Καλπαδάκη, διπλωματικό σύμβουλο του Αλέξη Τσίπρα τότε που στην Αθήνα χρειαζόταν να λειτουργήσει η δυσχερέστατη ισορροπία Μαξίμου-ΥΠΕΞ (Κοτζιά) – ΥΠΕΘΑ (Καμμένου). Η Ελένη Σουρανή έχει πολύ πιο παραδοσιακή, ξεκάθαρα διπλωματική διαδρομή από του Καλίν, ο οποίος είχε ετοιμασθεί για ακαδημαϊκή/μελετητική καριέρα στις ΗΠΑ, επαναπατρίστηκε και μαντρώθηκε στο Ακ Σαράι με δύσκολη σχέση με Τσαβούσογλου και Ακάρ, «κέρδισε» κεντρικότητα με το πραξικόπημα του Ιουλίου 2016.

Αυτός, λοιπόν, θα είναι ο πυρήνας του ΕλληνοΤουρκικού «μηχανισμού διαλόγου» ενόψει «κάποιων πιθανών βημάτων για θετική ατζέντα», που ο Τούρκος Πρόεδρος ενσωμάτωσε στις δικές του δηλώσεις μετά  την – προσέξτε! – συνάντηση με τον Πρόεδρο Μπάϊντεν. Βέβαια, η συμπληρωματική τοποθέτησή του, «δεν είναι ανάγκη να μπαίνουν τρίτοι ανάμεσά μας» βρίσκεται στον ακριβή αντίποδα της Ελληνικής θέσης/στάσης, της άμεσης διασύνδεσης της θετικής ατζέντας με τις ΕυρωΤουρκικές σχέσεις (άλλωστε από την ΕυρωΤουρκική συζήτηση προσήλθε και ο ίδιος ο όρος «θετική ατζέντα»).

Έτσι, φθάνουμε στο δεύτερο ζευγάρι των Ελληνοτουρικών. Το ζευγάρι που ήδη λειτούργησε με τους περιβόητους 25 φακέλους «χαμηλής πολιτικής», κυρίως εμπορικού/οικονομικού χαρακτήρα, στην Καβάλα προ ημερών, και το οποίο ήταν έτοιμο να ενεργοποιηθεί στην Άγκυρα όταν… προέκυψε και κυριάρχησε η σκηνική ένταση Δένδια/Τσαβούσογλου. Ήδη η διαδικασία Κώστα Φραγκογιάννη – Σεντάτ Ονάλ ανεβάζει άμεσα στροφές – προκειμένου να «χαρίσει» στην Κορυφή της ΕΕ (σε 10 ημέρες από τώρα…) έδαφος για συζήτηση περί «θετικής ατζέντας». Η ιδέα, βέβαια, να αποκτήσει βάθος αυτή η επαφή με κινήσεις όπως του Διπλωματικού Φόρουμ της Αττάλειας/ADF, εξώκειλε καθώς στο τελευταίο είχαμε τις ακυρώσεις συμμετοχής Ντόρας Μπακογιάννη – Δημήτρη Αβραμόπουλου (αφού το Τουρκικό ΥΠΕΞ πήρε την πρωτοβουλία να έχει καλέσει – ως «Πρόεδρο της Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου» –  τον Ερσίν Τατάρ).

Έτσι, μάλλον χάνεται από τα ραντάρ και η ιδέα ενός τρίτου ζευγαριού προσέγγισης των ΕλληνοΤουρκικών, ιδίως αν ήταν να ανοίξει ο δρόμος – μακρύς, αργός, αλλά δρόμος – προς συνυποσχετικό με Χάγη στο τέρμα. Το τρίτο αυτό ζευγάρι θα «απαιτούσε» υψηλές προσωπικότητες στην κορυφή, πάνω από τον Παύλο Αποστολίδη και τον Σεντάτ Ονάλ των διερευνητικών (στο Ντολμά Μπαχτσέ και την Μεγ. Βρετανία, 61ος και 62ος γύρος αντιστοίχως), και εκεί ακριβώς είχε διακινηθεί το όνομα του Δημήτρη Αβραμόπουλου – η Άγκυρα πάντα διαθέτει εφεδρείες υψηλού προφίλ. Όμως, καθώς η χρονοτριβή – το ντενεκεδάκι που κλωτσιέται παρακάτω! – έχει την δική του αξία, οι σχεδιασμοί θα πηγαίνουν αργά.

Αντιθέτως, στο μέτωπο του Κυπριακού η κατάσταση ακόμη επωάζεται. Αυτό κινδυνεύει να αποτελέσει, άλλωστε, και αφορμή χειρισμού από πλευράς Άγκυρας υπό την έννοια χαλάρωσης του κλίματος με την Ελλάδα αλλά διατήρησης της πίεσης στην Κύπρο. Έγινε γνωστό ότι την συνάντηση Μπάιντεν-Ερντογάν η υπόθεση του Κυπριακού προσεγγίστηκε, αλλά… θα χρειαστούν κάποιες μέρες για να μας φθάσουν οι  απ’ εκεί διαρροές! Πάντως η Αθήνα, για μιαν ακόμη φορά, μάλλον θα ήταν ευτυχής – παρά τις διακηρύξεις περί σταθερής στήριξης προς την Κύπρο – με την διαφοροποίηση στάσης σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, από πλευράς Τουρκίας. Το ντενεκεδάκι κλωτσιέται ευκολότερα – the can is kicked down the road –  όταν είναι ένα.