Το νέο αεροδρόμιο του Βερολίνου

Μετά από πολλές αναβολές, δίνεται το σήμα εκκίνησης –τη στιγμή που τα αεροπορικά ταξίδια καταρρέουν

Είναι μακρά η ιστορία της γνωστότερης καταστροφής που γνώρισε στο χτίσιμο υποδομών η Γερμανία. Οι εργασίες για τη δημιουργία του Αεροδρομίου Βερολίνου-Βρανδεμβούργου (ΒΕR) ξεκίνησαν το 2006. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα χρειάζονταν 5 χρόνια για την κατασκευή του. Μετά τη δεύτερη αποτυχία να εγκαινιαστεί –τον Ιούνιο του 2012 αυτό– βγήκε στην επιφάνεια μια ολόκληρη εφιαλτική σειρά σφαλμάτων: οι πόρτες πυρασφαλείας δεν άνοιγαν, χιλιόμετρα συρμάτων είχαν τοποθετηθεί λάθος, ενώ το «Τέρας» (ένα πελώριο σύστημα απομάκρυνσης του καπνού) δεν λειτουργούσε στην πράξη.

Το ίδιο το BER έγινε σύμβολο προσβολής της φήμης της Γερμανίας για αποτελεσματικότητα σχεδιασμού και κατασκευής. Οι πιο σαρκαστικοί είπαν ότι θα ήταν φτηνότερα, αν είχε επιλεγεί ως λύση να γκρεμιστεί το ίδιο το Βερολίνο και να ξαναχτιζόταν δίπλα σ’ ένα λειτουργικό αεροδρόμιο. Η Άνγκελα Μέρκελ δήλωσε απεγνωσμένη. Η αποτυχία είχε πολλούς πατεράδες, συμπεριλαμβανομένης της φιλοδοξίας να δημιουργηθεί ένας αεροπορικός κόμβος ικανός να ανταγωνισθεί το Αεροδρόμιο της Φρανκφούρτης, της πολύπλοκης ιδιοκτησιακής δομής του BER (με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση δίπλα σε δύο Laender) και της τάσης ορισμένων πολιτειών να θεωρούν ότι μπορούν να διαχειρίζονται κατασκευαστικά σχέδια καλύτερα και φθηνότερα απ’ ό,τι ο ιδιωτικός τομέας.

Μετά από έξι ακυρώσεις εγκαινίων, αναρίθμητες αγωγές και προσφυγές, μια φούχτα σκανδάλων διαφθοράς και δύο κοινοβουλευτικές εξεταστικές επιτροπές (η μία συνεχίζεται ακόμη) και με τελικό κόστος περί τα 7 δισ. ευρώ, το BER ξεκίνησε τη λειτουργία του […]. Θα συμπεριλάβει άλλο κοντινό αεροδρόμιο, ως κέντρο πτήσεων χαμηλού κόστους. Το Tegel, το εκκεντρικό αεροδρόμιο που βρίσκεται στα βορειοανατολικά του Βερολίνου, θα κλείσει, πικραίνοντας τους ντόπιους, που χαίρονταν ότι από την είσοδο μέχρι τους ελέγχους ασφαλείας η απόσταση δεν ήταν πάνω από 70 βήματα.

Πριν από έναν χρόνο διατυπώνονταν φόβοι ότι η κατακόρυφη άνοδος της κίνησης θα καθιστούσε το BER πολύ μικρό, από τη στιγμή ήδη που θα άνοιγε: οι ιδιοκτήτες του είχαν προνοήσει για master plan επέκτασης της δυναμικότητας στους 58 εκατ. επιβάτες σε ορίζοντα 2040. Η πανδημία Covid-19 γείωσε αυτούς τους σχεδιασμούς: το Βερολίνο μπορεί φέτος να βρεθεί στα 10 εκατομμύρια, έναντι των 36 του 2019, και κανείς δεν ξέρει πότε –και αν– θα ξαναβρεθεί στα προηγούμενα μεγέθη […].

Εν τω μεταξύ, η FBB (η εταιρεία διαχείρισης των αεροδρομίων του Βερολίνου) βρίσκεται σε χρηματοοικονομικό αδιέξοδο: δημόσιοι πόροι 300 εκατ. ευρώ έχουν προβλεφθεί για φέτος, ενώ πάνω από μισό δισ. σε δάνεια προβλέπονται για το 2021. Μια μελέτη θεωρεί ότι θα χρειαστούν μέχρι το 2033 επιπρόσθετοι πόροι 1,8 δισ. ευρώ, προκειμένου να αποφευχθεί χρεοκοπία. Όμως κάθε επιχορήγηση πρέπει να εγκρίνεται από την ΕΕ, που εφαρμόζει αυστηρούς κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις. Ήδη, ιδιώτες επενδυτές πλησιάζουν τη λεία, ενώ οι πολιτικοί φοβούνται να πουλήσουν ποσοστό του έργου πολύ φθηνά […]. Το άνοιγμα του BER θα σώσει το γόητρο των Βερολινέζων, όμως οι πονοκέφαλοι που προξενεί σαφώς και δεν έχουν τελειώσει.