To νέο πέρασμα ΟΟΣΑ από την Αθήνα

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Το πέρασμα από την Αθήνα του (νεόκοπου) Γενικού Γραμματέα του ΟΟΣΑ, Αυστραλού Ματίας Κόρμαν, ο οποίος «στέρησε» την θέση αυτή από την υποψήφια Άννα Διαμαντοπούλου στην τελική ευθεία προ μηνών, αλλά και αντικαθιστά τον (Μεξικανό) Άνχελ Γκουρία που είχαμε γνωρίσει παράλληλα με την εργαλειοθήκη/toolkit του ΟΟΣΑ επί Μνημονίων, συνοδεύτηκε από εκδήλωση των παραδοσιακών για τέτοιες περιπτώσεις προθέσεων στενής συνεργασίας, βοήθειας για βέλτιστες πρακτικές κοκ. Άλλωστε, ο ΟΟΣΑ δεν θάπρεπε να παραβλέπουμε ότι βρίσκεται σήμερα εντελώς στο κέντρο των διεθνών συζητήσεων για την μείζονα φορολογική μεταρρύθμιση, σε παγκόσμια κλίμακα, με πυρήνα τον ελάχιστο φόρο επί των πολυεθνικών: καλές οι διακηρύξεις και οι καταρχήν αποφάσεις από τους G-7 με προτροπή Μπάϊντεν, όμως χρειάζεται και τεχνική δουλειά προκειμένου να σταθεί ένα σύστημα στα πόδια του και ο ΟΟΣΑ, από BEPS μέχρι διμερείς φορολογικές συμβάσεις έχει μακράν εμπειρία στο θέμα.

Η αλήθεια είναι ότι – π.χ. στα πλαίσια του DEF/Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, ο ΥΠΕΘΟ Χρήστος Σταϊκούρας – που κατά τα άλλα είχε κι αυτός επαφές και συζητήσεις και ανταλλαγή καλών προθέσεων με τον Ματίας Κόρμαν («το καγκουρώ»: έτσι είναι ήδη γνωστός στην έδρα του ΟΟΣΑ, στο Παρίσι) – δεν έχασε την ευκαιρία να αναλογισθεί πώς η διαβόητη «εργαλειοθήκη» επί Μνημονίου-2 είχε συγκεντρώσει ό,τι μεταρρύθμιση/βέλτιστη πρακτική μπορούσε κανείς να συλλέξει απ’ όλη την Ευρώπη και την υπόλοιπη περιοχή ενδιαφέροντος του ΟΟΣΑ, και ύστερα ζητήθηκε – από την Τρόικα – να εφαρμοσθεί μέσα σε μια 3ετία από την Μνημονιακή Ελλάδα. Δεν άφησε πίσω τις πιο ευχάριστες εντυπώσεις εκείνη η εμπειρία….

Ωστόσο, το πέρασμα ΟΟΣΑ από την Αθήνα άνοιξε νέες συζητήσεις για συνεργασία. Και ένα πεδίο που προσεγγίσθηκε ήταν το ενδεχόμενο να δημιουργηθεί στην Ελλάδα – και μάλιστα στην Κρήτη – ένα Περιφερειακό Κέντρο του ΟΟΣΑ, με αντικείμενο τα προβλήματα πληθυσμών και δημογραφικού. Με δεδομένη την πληθυσμιακή έκρηξη σε  κοντινές μ’ εμάς περιοχές του κόσμου – ιδίως στην Αφρική – αλλά και την γήρανση του πληθυσμού στην Ευρώπη, με δεδομένη επισης την βαρύτατη επίπτωση αυτής της διάστασης στο μεταναστευτικό, μια τέτοια δράση θα είχε κατεξοχήν στρατηγικό χαρακτήρα.  Μιλώντας στην «Καθημερινή» ο Ματίας Κόρμαν δήλωνε: «Δέχομαι με χαρά την πρόταση. Θα συνεργασθούμε με την Ελληνική Κυβέρνηση και άλλα εμπλεκόμενα μέρη, για να βρούμε τον καλύτερο τρόπο να προχωρήσουμε».

Βέβαια, η συμμετοχή της Ελλάδας σε παρόμοιες πρωτοβουλίες δεν υπήρξε ιδιαίτερα ενθαρρυντική. Έτσι, δεκαετία του ΄90 (επί Σημίτη, η Ελλάδα προσφέρθηκε να φιλοξενήσει – στην Κρήτη/στα Χανιά – κέντρο του CIHEAM, του αγροτικού Μεσογειακού Οργανισμού 13 Μεσογειακών χωρών, σε εποχές ενθουσιασμού για την αγροτική ανάπτυξη. Το MAICh Χανίων ιδρύθηκε, λειτούργησε αλλά… μαράθηκε. Πάντως, το να έρθει τώρα η Ελλάδα με διάθεση σοβαρής συμμετοχής στην διεθνή συζήτηση για τα πληθυσμιακά φαινόμενα, έχει ένα εντελώς διαφορετικό βάρος.

Εν τω μεταξύ, πριν λίγους μήνες – τον Ιανουάριο του 2021 – ο ΟΟΣΑ άνοιξε στην Τουρκία, με έδρα στην Κωνσταντινούπολη, περιφερειακό Κέντρο με αντικείμενο τις Διεθνείς Σχέσεις, «ως βάση για την εμβάθυνση της συνεργασίας με χώρες που διατηρούν σχέσεις/partner countries με τον Οργανισμό». Μάλιστα, δινόταν κατά την τότε ανακοίνωση η εξειδικευμένη διευκρίνηση ότι επιδίωξη θα είναι «να τεθούν οι βάσεις για μια βιώσιμη ανάκαμψη στην μετα – Covid 19 εποχή».  Το περιφερειακό άνοιγμα του ΟΟΣΑ δεν αποτελεί νέα τάση για τον Οργανισμό: με 37 μέλη από τις ανεπτυγμένες οικονομίες – ήδη ζητούν συμμετοχή και Βουλγαρία, Ρουμανία, Κροατία, καθώς και Βραζιλία, Αργεντινή, Περού) – διατηρεί Περιφερειακά Γραφεία στο Βερολίνο, την Ουάσιγκτων, το Μεξικό και το Τόκιο. Ήδη από την αρχή , ο ΟΟΣΑ είχε σε λειτουργία το Κέντρο Ανάπτυξης προκειμένου να ανοίγεται προς τις αναπτυσσόμενες χώρες (προ ετών, επικεφαλής του είχε τεθεί η Λούκα Κατσέλη). Όταν λοιπόν ξεκινούσε το Κέντρο στην Κωνσταντινούπολη, ο  υπερδραστήριος Γ.Γ.  (τότε) του ΟΟΣΑ Άνχελ Γκουρία είχε μιλήσει με ενθουσιασμό για τις προοπτικές του Κέντρου («να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες του ΟΟΣΑ για την προώθηση κοινών λύσεων σε κοινά προβλήματα» στην περιοχή) – που ως έδρα του προσφέρθηκε από την Τουρκία μέρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου της Κωνσταντινούπολης , ενώ το λειτουργικό κόστος έχει επίσης δεσμευθεί να καλύπτει επί 5ετία η Τουρκία. Το Κέντρο στην Κωνσταντινούπολη θα έχει 6-7 μόνιμα στελέχη, όμως θα κινητοποιεί ομάδες μελέτης από την ευρύτερη περιοχή. Εδώ – στο «ευρύτερη περιοχή» – προκύπτει το πραγματικό ενδιαφέρον: η λογική της Τουρκίας, είναι η ίδια η χώρα να λειτουργήσει, για τον ΟΟΣΑ, ως κέντρο ακτινοβολίας στην Εγγύς και Μέση Ανατολή, στις χώρες του Καυκάσου, στην Ανατολική Μεσόγειο και στην Βόρεια και Ανατολική Αφρική. Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη φαντασία για να δει κανείς πώς μια τέτοια περιοχή ταυτίζεται με τα πεδία προβολής ισχύος της Τουρκίας με…. διαφορετικά μέσα, από Ναγκόρνο Καραμπάχ και Συρία μέχρις Ανατολική Μεσόγειο και Λιβύη.