«Το τέρας της ακρίβειας», οι προθέσεις και οι δυνατότητες 

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Πληθωρισμός, τιμάριθμος, ακρίβεια. «Γενικευμένη και με χρονική διάρκεια αύξηση των τιμών αγαθών και υπηρεσιών», ο πρώτος – ο ορισμός υιοθετείται και από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Η οποία σπεύδει να επισημάνει ότι ορισμένων προϊόντων ή υπηρεσιών οι τιμές είναι σημαντικότερες στην πρόσληψη του πληθωρισμού: παράδειγμα το ηλεκτρικό ρεύμα/τα καύσιμα, ή πάλι (προσθέτει κανείς) τα τρόφιμα. «Δείκτης μέτρησης του κόστους ζωής με βάση την μεταβολή των τιμών λιανικής σημαντικού αριθμού προϊόντων και υπηρεσιών», ο δεύτερος: περίπου αυτόν τον ορισμό ακολουθεί και η ΕΚΤ, φροντίζοντας πάντωςνα επισημάνει ότι άλλη βαρύτητα έχουν ορισμένα προϊόντα και υπηρεσίες στον ένα οικογενειακό προϋπολογισμό, εντελώς άλλην σε άλλο – δεν το παρακάνει βέβαια σε επεξήγηση, αλλ’ όπως και να το κάνουμε τα εισιτήρια ΜΜΜ, το ηλεκτρικό και τα βασικά είδη διατροφής (δίπλα στα ενοίκια) βαρύνουν τα χαμηλότερα εισοδήματα πολύ περισσότερα παρ’ όσο η αυτοκίνηση, η αναψυχή ή οι διακοπές. το αντίθετο ισχύει με τα υψηλότερα εισοδήματα. 

 Ωστόσο, η ακρίβεια είναι μια εντελώς διαφορετική υπόθεση. Είναι ένα μέγεθος που «εισπράττεται» κάθε φορά με απόλυτη και αδιαμεσολάβητη αμεσότητα από τα νοικοκυριά (ιδίως: τις νοικοκυρές), και το οποίο αδιάψευστα αποτιμάται στην πολιτική αγορά από τον μόνο – εν τέλει – βαθμολογητή: τον πολίτη! Γι αυτόν τον λόγο, όση καλή και προσεγμένη συζήτηση κι αν οργανωθεί για τους ρυθμούς πληθωρισμού και την αξιοπιστία των τιμαρίθμων, η ακρίβεια και η πρόσληψή της είναι εντελώς διαφορετική υπόθεση. Να το πούμε αλλιώς: η ακρίβεια είναι εκείνο που πληρώνεται πολιτικά. Γι αυτό και συνταράσσει την συμπαθή τάξη των πολιτικών. Και επιχειρείται να ενσωματωθεί πειστικά στην διαμόρφωση πολιτικής. 

Φάνηκε αυτή η διαφοροποίηση των εννοιών, με την πρόσφατη ταραχή από το κύμα ακρίβειας – ανά την Ευρώπη, ανά τον κόσμο. Μετά από εβδομάδες (αρκετές) που δαπανήθηκαν/επενδύθηκαν σε ερμηνευτικές προσεγγίσεις του πληθωρισμού που επανεμφανίσθηκε – τραυματισμοί της εφοδιαστικής αλυσίδας, bottlenecks στην διακίνηση, απότομη αναπήδηση της ζήτησης με βάση τα «αποθησαυρισμένα» των νοικοκυριών λόγω στραγγαλισμού της δαπάνης τους στην φάση των lockdowns της πανδημίας – μετά και τις επιδόσεις ψυχραιμίας σχετικά με το παροδικό του φαινομένου, άρχισαν οι πρωτοβουλίες για στήριξη των νοικοκυριών. «Βοήθησε» εδώ το συνολικό πλαίσιο δημοσιονομικής χαλάρωσης, που κληροδότησε – και μένει μέχρι στιγμής ανοιχτό – η διαχείριση της πανδημίας.  

Ετσι, είδαμε χώρες σαν την Ισπανία να προχωρούν σε απευθείας περικοπή των φορολογικών επιβαρύνσεων στα καύσιμα ή/και σε αναπροσαρμογή του ΦΠΑ τους. Όταν, δε, έγινε φανερό ότι κάτι τέτοιο δεν ανταποκρινόταν στην έκταση του προβλήματος (στην προσλαμβανόμενη ακρίβεια, όχι στον μετρούμενο πληθωρισμό), τότε ξεκίνησαν εκκλήσεις για μιαν από κοινού προσέγγιση στην ΕΕ «27», π.χ. με την πρόταση να προβεί η Ένωση/η Επιτροπή σε αγορές φυσικού αερίου για οικονομίες κλίμακος. όταν, δε, έγινε φανερό ότι οι μεγάλοι παίκτες – λέγε με Γερμανία – δεν θα συμμετείχαν  εύκολα σ’ ένα τέτοιο σχήμα, ζητήθηκε να προχωρήσει μια τέτοια πρωτοβουλία για μόνους τους βουλομένους…. 

Στην Ελληνική μας πιο δύσκολη πραγματικότητα – δηλαδή μετά την διπλή διαδοχική κρίση, των Μνημονίων και της πανδημίας, που έχει τραυματίσει βαθύτερα τα νοικοκυριά – ακολουθείται μια αρκετά αναμενόμενη διαδικασία. Απο την προσέγγιση του θέματος απο τον Πρωθυπουργό στην ΔΕΘ μέχρι την αναγγελία τελικού (;) πακέτου μέτρων για την αντιμετώπιση της ακρίβειας απο τον ΥΠΟΙΚ την περασμένη εβδομάδα, η ίδια προσέγγιση: παροδικό θα είναι το κύμα ανατιμήσεων – στοχευμένα μέτρα, με πακέτο στήριξης ύψους 150 εκατ. ευρώ για αντιμετώπιση του υπό απογείωση κόστους του ηλεκτρικού ρεύματος στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά – αναφορές στην παγκόσμια κρίση, πάντως πανευρωπαΪκή, «με μεγαλύτερη ένταση απο την αρχικά προβλεπόμενη» – υπενθύμιση ότι στην Ελλάδα το διαθέσιμο εισόδημα αυξανόταν (β’ 3μηνο του 2021) με ρυθμό 5,3% (έναντι 1,4% μέσου όρου ΕΕ) με το υπονοούμενο «αντέχουμε» – πλην όμως λήψη πρόσθετων μέτρων συνολικού ύψους πλέον 500 εκατ. ευρώ για εκπτώσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος (διπλάσιο απο το κονδύλι ΔΕΘ, εδώ) και για αύξηση του επιδόματος θέρμανσης (με διευρυμένα εισοδηματικά/περιουσιακά κριτήρια, ώστε να φθάσουν τα οφελούμενα νοικοκυριά στα 1,2 εκατομμύρια). 

Αυτή η κλιμάκωση μέτρων – η οποία , σημειωτέον, θα επιχειρήσει να συστρατεύει με μορφές πειθούς τους εναλλακτικούς παρόχους ενέργειας στην απευθείας κινητοποίηση των υπό κρατικό έλεγχο : ενδιαφέρον πείραμα! – συνοδεύθηκε και απο την ανακοίνωση ότι η Ελλάδα συμμετέχει στην πρωτοβουλία για Ευρωκινητοποίηση για την απο κοινού προμήθεια φυσικού αερίου μάλιστα, με πολιτικές αναγωγές στην προσπάθεια θεσμικής «ωρίμανσης» της ΕΕ, σε έναν ακόμη τομέα. 

 Ως υποσημείωση: την ώρα που επιχειρείται αυτής της λογικής διαχείριση της ακρίβειας – και που απο το Μέγαρο Μαξίμου ζητήθηκε απο το οικονομικό ρεπορτάζ να μην «ανεβαίνει» η κάλυψη της ακρίβειας ώστε… να μην προκύψει ανατιμητική ψυχολογία – σε αιχμηρό discussion paper του Jeremy Rudd (του Federal Reserve System), που κάνει ήδη τον γύρο των διεθνών media, διατυπωνόταν η άποψη ότι δεν είναι οι μελλοντικές προσδοκίες για την εξέλιξη του πληθωρισμού εκείνες που οδηγούν τον χορό των τιμών αλλά η άμεση παρατήρηση της τωρινής εξέλιξή τους.