Τώρα, που τα ελικόπτερα έφυγαν από την Καμπούλ, αναζητείται… η “Team Europe”

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Την προσγείωση «στα δικά μας», την έφερε ήδη το ημίωρο τηλεφώνημα (βέβαια, μαζί με την διερμηνεία ο ωφέλιμος χρόνος ήταν οριακά ενδιαφέρων…) Μητσοτάκη-Ερντογάν, με την ευχή οι πρόσφυγες που θα προκύψουν από την ακραία κρίση στο Αφγανιστάν «να μείνουν όσο το δυνατόν εγγύτερα στις εστίες τους». Κάτι πολύ πιο ουσιαστικό από τις φωτογραφήσεις των υπουργών Αμύνης και Δημοσίας Τάξεως στον φράχτη του Έβρου, τρεις μήνες μετά την αντίστοιχη φωτογράφηση της Προέδρου της Δημοκρατίας. Πάμε όμως ένα βήμα πίσω: την προέχουσα διεθνή διάσταση.

Σχεδόν δέκα ημέρες πέρασαν, αφότου όλοι στην Δύση είδαμε την συμβολική εικόνα των ελικοπτέρων να απομακρύνουν Αμερικανικό προσωπικό από την Καμπούλ, σε μια όχι-απλώς-συμβολική επανάληψη των εικόνων της Σαϊγκόν, τον Απρίλιο του 1975. Η διαφορά ήταν μεταξύ των Iroquois της Bell και των SeaStallion της Sikorsky τότε, και των βαρύτερων Sikorsky τώρα. (Σημειωτέον ότι, για τους στρατιωτικούς, η πιο έντονη εικόνα Βιετνάμ δεν ήταν εκείνη του τελευταίου ελικοπτέρου που σηκώθηκε από την Πρεσβεία στην Σαϊγκόν αλλ’ εκείνη, του ελικοπτέρου που ρίχτηκε στην θάλασσα από το κατάστρωμα του αεροπλανοφόρου Okinawa, ώστε να αδειάσει χώρο για τα άλλα που κατέφθαναν στα πλαίσια της Operation Frequent Wind). Ύστερα βέβαια, καθώς έγινε φανερή η έκταση της προσπάθειας εκκένωσης του Αφγανιστάν από ξένους, στρατιωτικούς και πολιτικούς υπαλλήλους, και καθώς «ανέβηκε» πολιτικά το ζήτημα της μοίρας όσων Αφγανών είχαν συνεργασθεί/βοηθήσει, την θέση των ελικοπτέρων πήραν βαριά μεταγωγικά, ακόμη και επιστρατευμένα πολιτικά αεροσκάφη. Και άρχισε να τρέχει συμφωνημένη με τους Ταλιμπάν προθεσμία (μέχρι 30 Αυγούστου) για να ολοκληρωθεί η αποχώρηση – και ήδη προκύπτει θέμα παράτασης της προθεσμίας…

Οι – αναπόδραστες – γεωπολιτικές και συναφείς άλλες αναλύσεις που επακολούθησαν χάνουν βαθμιαία την ορμή τους, ομοίως οι αναλύσεις σχετικά με το τι σημαίνει η απώλεια της «καρδιάς της Ασίας», ή της «παγίδας εξολόθρευσης των Αυτοκρατοριών» για την Δύση, τι για τις ισορροπίες, τι για την εξαγωγή ισλαμιστικού μοντέλου (με τρομοκρατία στο βάθος). Η δική μας αγορά δημόσιου λόγου ξεχείλισε από πρόσθετες αναλύσεις, με εύλογο το ενδιαφέρον για την διάσταση του προσφυγικού ρεύματος το οποίο ήδη είχε ξεκινήσει να ογκώνεται από την άνοιξη – οι φυγάδες από το Αφγανιστάν δεν ανέμεναν τον ήχο από τους ρότορες των ελικοπτέρων προκειμένου να πάρουν τον βασανιστικό δρόμο της προσφυγιάς, ενώ όσοι ήδη βρίσκονταν από πολύ νωρίτερα σε Τουρκία (ή και το Ιράν) συνειδητοποιούσαν ότι δεν υπάρχει προοπτική επιστροφής τους. (Το Αφγανιστάν έχει 38 εκατ. κατοίκους, έναντι 17 της Συρίας: το πρώτο είχε μέχρι προ μηνών 2,7 εκατομμύρια πρόσφυγες, η δεύτερη έχει έως τώρα «αποδώσει» 6,8 εκατ. πρόσφυγες. Το άμεσο τωρινό προσφυγικό κύμα από Αφγανιστάν εκτιμάται σε ο,τιδήποτε μεταξύ 300.000 και 600.000 ψυχών).

Οι MED-5 της Μεσογείου έσπευσαν, με επιστολή Νότη Μηταράκη  πληροφορηθήκαμε, να καλέσουν το Συμβούλιο Εσωτερικών Υποθέσεων (ιντερνετικά, σε έκτακτη σύγκλιση) για συζήτηση των «έκτακτων συνθηκών στο Αφγανιστάν». Για να μην χαθεί το μήνυμα, διευκρινιζόταν ότι ζητούμενο είναι να συζητηθούν «οι πιθανές επιπτώσεις στο μεταναστευτικό στις χώρες υποδοχής» αλλά και «στο σύνολο της ΕΕ»: χαρακτηριστικό Eurospeak. (Εδώ ας έχει επισημανθεί ότι Αφγανικές ροές μέσω Τουρκίας καταλήγουν – με διόδευση Μπελαρούς –ήδη και στην Λιθουανία και την Πολωνία, πολύ πιο μακριά από την διακεκαυμένη ζώνη της Μεσογείου).

Για να μην μείνει πίσω, ο Μαργαρίτης Σχοινάς ως Αντιπρόεδρος της Επιτροπής για την Προώθηση του Ευρωπαϊκού Τρόπου Ζωής (ίσως τώρα κάποιοι στις Βρυξέλλες να ξαναθυμηθούν ότι η αρχική εκδοχή ήταν «για την Υπεράσπιση του Ευρωπαϊκού Τρόπου Ζωής»…) τόνιζε –  σε συνέντευξη στην  La Stampa – ότι επείγει… η επίτευξη συμφωνίας των Κρατών μελών της ΕΕ «για έγκριση του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου Μετανάστευσης». Ειλικρινής, ο Μ. Σχοινάς επεσήμαινε ότι οι σχετικές προτάσεις εκκρεμούν από τον περασμένο Σεπτέμβριο. επιχειρούσε να ξεκουνήσει τους σθεναρά αρνούμενους δικαιότερη κατανομή βαρών, δηλαδή τις χώρες που «θεωρούν ότι η διαχείριση των ροών είναι «πρόβλημα» των άλλων, που δεν τους αφορά», σπεύδοντας δε να καταγγείλει «κινήσεις αυταρχικών καθεστώτων όπως του Λουκασένκο». Ωστόσο δίπλα σε Πολωνία και Λιθουανία ανέφερε ως δυνητικό στόχο και την Θέουτα και την Λαμπεντούζα – μιλούσε βλέπετε στην Stampa – και το Αιγαίο. Επειδή του τέθηκε το ερώτημα πώς θα ανταποκριθεί στην έκκληση του ΟΗΕ προς την «Ευρώπη» να ανοίξει τα σύνορά της μετά το Αφγανιστάν, έδωσε την αναγκαστική απάντηση ότι «στην Ευρώπη θα συνεχίσει πάντα να επιτρέπεται η άφιξη των αιτούντων άσυλο» – για να προσθέσει παρευθύς ότι απαιτείται μια «πιο ορθολογική προσέγγιση, να λειτουργήσουμε ως «Ομάδα Ευρώπη»». Περίπου εκεί που βρέθηκε, λίγες μέρες αργότερα και η Πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάϊεν…

Ο Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ για τις εξωτερικές σχέσεις Χοσέπ Μπορέλ υπερέβαλε εαυτόν (προς τα κάτω, προς τον διπλωματικό πάτο!) όταν αρχικά έκρινε ότι θα χρησίμευε ένα tweet του που … απειλούσε τους εισερχόμενους στο Προεδρικό Μέγαρο της Καμπούλ Ταλιμπάν ότι… «θα απονομωθούν». Επί τη ευκαιρία, ας σημειωθεί ότι η Τουρκία επέλεξε να διατηρήσει την δική της Πρεσβεία στην Καμπούλ εν λειτουργία – αφού ήδη είχε επιχειρήσει να ανταποκριθεί στο Αμερικανικό αίτημα να βοηθήσει να παραμείνει ανοιχτό το Διεθνές Αεροδρόμιο «Χαμίντ Καρζάϊ» της Καμπούλ, αλλά ξεπεράστηκε από τα γεγονότα. Οπωσδήποτε όμως, μια χώρα μετά την άλλη ευχαριστούσε την Άγκυρα για την βοήθειά της στις εκκενώσεις προσωπικού και Αφγανών συνεργατών από την Καμπούλ. Πάντως, η αντίστοιχη επίσημη Ελληνική θέση, που εκφράστηκε και επισήμως στο τηλεφώνημα Μητσοτάκη/Ερντογάν, είναι άρνηση υποδοχής προσφύγων από Αφγανιστάν – το σκηνικό των υπουργών Αμύνης και Δημοσίας Τάξεως στον Έβρο αυτό ακριβώς θέλησε να προκαταλάβει –  με προσπάθεια να υπάρξει Ευρωπαϊκή ανάληψη ευθύνης. Στο τηλεφώνημα Μητσοτάκη-Ερντογάν, ο Έλληνας Πρωθυπουργός θέλησε να βρεθεί χειριστής της Ευρωπαϊκής θέσης. ο Τούρκος Πρόεδρος είχε ήδη ξεκαθαρίσει άρνηση της Τουρκίας να δέχεται πλέον Αφγανικές ροές – χτίζει άλλωστε η Τουρκία δικό της τείχος 120 χιλιομέτρων στις περιοχές πρόσβασης προσφύγων.

Ενόσω λοιπόν θα αναζητείται η “Team Europe”, η Αλβανία ανακοίνωνε ότι θα δεχθεί – κατά παράκλησιν των ΗΠΑ – πρώτους πρόσφυγες από Αφγανιστάν. Η Βόρεια Μακεδονία παρομοίως. Εμείς –  μάλλον – πεισθήκαμε να δώσουμε άσυλο σε 2-3 από τους 11 διερμηνείες και βοηθούς της Ελληνικής μονάδας που βρέθηκε, σε υποστηρικτικό ρόλο, στο Αφγανιστάν («ώστε να είμαστε παρόντες στις εξελίξεις», θυμηθείτε…) επί δυο δεκαετίες. Είναι προς τιμήν της Ντόρας Μπακογιάννη, ότι πρώτη εκδηλώθηκε δημόσια και έντονα υπέρ αυτού του αιτήματος.

Μέχρι στιγμής, δε, σίγησαν οι φωνές που θεωρούσαν «λαθρομετανάστες» τους Αφγανούς και τις Αφγανές στα Ελληνικά σύνορα: λόγος γίνεται – επισήμως πάντα – για «παράτυπες ροές»… Α, ναι, και ο Γ. Γεραπετρίτης – κοντινός του Κυριάκου Μητσοτάκη όπως και να το κάνουμε –  εξηγούσε στο MEGA ότι η Ελλάδα δεν είναι δυνατόν να φιλοξενήσει «τεράστιο αριθμό μεταναστών και προσφύγων», κινούμενη πάντως στα πλαίσια ΕΕ, την στιγμή που ο (νεόκοπος) Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Γ. Οικονόμου είχε σταθεί στο «η Ελλάδα δεν θα χειριστεί με αφέλεια προσφυγικές ροές από Αφγανιστάν».