Μέχρι το Πάσχα ξεκινά η εκταμίευση δανείων άνω των 1,5 δισ. ευρώ για τα οποία διαγκωνίζονται περισσότερα από 1.000 επιχειρηματικά σχέδια προς χρηματοδότηση

Οικονομική Επιθεώρηση, Φεβρουάριος 2022, τ.1015

ΤΡΑΠΕΖΕΣ

του Δημήτρη Πεφάνη

Λίγο πριν από το Πάσχα αναμένεται να δουν το χρώμα του χρήματος από το Ταμείο Ανάκαμψης οι ελληνικές επιχειρήσεις, καθώς τότε εκτιμάται ότι θα γίνουν οι πρώτες εκταμιεύσεις δανείων με προνομιακό επιτόκιο, συνολικού ποσού 1,57 δισ. ευρώ.

Πρόκειται για το πρώτο πακέτο, από τα συνολικά 12,7 δισ. ευρώ δανείων που θα χρηματοδοτηθούν από το Ταμείο Ανάκαμψης και θα επιβαρύνονται με εξαιρετικά χαμηλό επιτόκιο, μόλις 0,35%, έχοντας διάρκεια έως 12 χρόνια και έως τριετή περίοδο χάριτος.

Όπως αναφέρουν τραπεζικά στελέχη, πλέον βρισκόμαστε στην τελική ευθεία της σχετικής διαδικασίας, που διήρκησε αρκετούς μήνες και πλέον υλοποιείται, έστω και με αρκετή καθυστέρηση. Στα τέλη του 2021 τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έλαβαν τη σχετική σύμβαση από το Υπουργείο Οικονομικών και μετά την υπογραφή της πλέον πραγματοποιούν τα τελευταία βήματα που απαιτεί η σχετική διαδικασία.

Τα επόμενα βήματα

Το πρώτο από αυτά είναι να αποστείλουν στις επιχειρήσεις τη σχετική πρόσκληση προκειμένου οι τελευταίες να εντάξουν τα επιχειρηματικά τους πλάνα στη διαδικασία, αντλώντας ρευστότητα από το Ταμείο Ανάκαμψης. Αυτό αναμένεται να πραγματοποιηθεί στις 9 Φεβρουαρίου, ενώ η πρόσκληση θα παραμείνει σε ισχύ καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος.

Το δεύτερο στάδιο αφορά το Δημόσιο, το οποίο και καλείται να τοποθετήσει τους ανεξάρτητους ελεγκτές που θα επιβεβαιώνουν το καλώς έχειν της διαδικασίας, αλλά και των επιχειρηματικών πλάνων τα οποία και θα καταθέσουν οι επιχειρήσεις. Η διαδικασία αυτή πρέπει να έχει ολοκληρωθεί μέσα στο πρώτο τρίμηνο του έτους, προκειμένου να τηρηθούν τα σφιχτά χρονοδιαγράμματα του Απριλίου.

Το τρίτο και τελευταίο βήμα έχει να κάνει με τις τράπεζες, οι οποίες θα πρέπει το συντομότερο δυνατό να ολοκληρώσουν τη σχετική ψηφιακή πλατφόρμα, όπου και οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις θα ανεβάζουν τα στοιχεία που απαιτούνται αλλά και τα επιχειρηματικά τους πλάνα.

Πάντως, και προκειμένου να επιταχυνθούν οι διαδικασίες, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχουν ήδη ξεκινήσει επαφές με ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, εξηγώντας τη διαδικασία αλλά και τις απαιτήσεις προϋποθέσεις ένταξης στο χρηματοδοτικό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης. Έτσι, σύμφωνα με τραπεζικές πηγές, υπάρχουν περισσότερα από 1.000 επιχειρηματικά σχέδια που είναι έτοιμα για χρηματοδότηση με το άνοιγμα της διαδικασίας.

Επιπλέον, ακριβώς για να μειωθεί η κρατική γραφειοκρατία, η δομή των δανείων αυτών προβλέπει πως οι επιχειρήσεις που θα ζητήσουν τη χρηματοδότηση θα έχουν ως ουσιαστικό αντισυμβαλλόμενο μόνο την τράπεζά τους. Αντίθετα, το κράτος δεν θα συμμετάσχει στην επιλογή των επενδυτικών σχεδίων που θα δανειοδοτηθούν και τον ρόλο αυτό θα αναλάβει η τράπεζα, ενώ οι ανεξάρτητοι ελεγκτές θα επιβεβαιώνουν το καλώς έχειν στη διαδικασία ως προς το τυπικό της σκέλος, καθώς την ουσιαστική επιλογή θα κάνουν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Μάλιστα, τα τελευταία θα έχουν και συμβουλευτικό ρόλο απέναντι στις επιχειρήσεις, βοηθώντας τις να εκπονήσουν το επιχειρηματικό πλάνο με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Για τον σκοπό αυτό έχουν δημιουργήσει ειδική task force, τουλάχιστον 100 στελεχών ανά τράπεζα, τα οποία και θα ασχολούνται αποκλειστικά με τα δάνεια του Ταμείου.

Επιχειρηματικά σχέδια τουλάχιστον 3 δισ. ευρώ

Ως προς το ύψος των χρηματοδοτήσεων, αυτή τη στιγμή το Υπουργείο Οικονομικών έχει δεσμευθεί να εκταμιεύσει άμεσα προς τα εγχώρια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα το ποσό των 970 εκατ. ευρώ. Αντίστοιχα, το ΥΠΟΙΚ έχει υπογράψει συμβάσεις με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD) και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΙΒ), προκειμένου να εκταμιεύσει σε αυτά επιπλέον 600 εκατ. ευρώ.

Αυτό σημαίνει πως συνολικά, σε πρώτη φάση, μόνο από το Ταμείο Ανάκαμψης θα πέσουν στην αγορά 1,57 δισ. ευρώ. Θα πρέπει να σημειωθεί επίσης ότι το ποσό αυτό αφορά το 50% του ύψους των επενδύσεων, καθώς στα επιχειρηματικά πλάνα προβλέπεται επιπλέον τραπεζικός δανεισμός έως 30% (εκτός Ταμείου Ανάκαμψης) και ίδια συμμετοχή τουλάχιστον 20%. Με βάση τα δεδομένα αυτά, η πρώτη αυτή δέσμη επιχειρηματικών πλάνων θα είναι της τάξης των 3 δισ. ευρώ τουλάχιστον.

Από τα κεφάλαια του Ταμείου Ανάκαμψης, ποσό 12,7 δισεκατομμύρια ευρώ θα αφορά δάνεια, ενώ τα υπόλοιπα 17,8 δισεκατομμύρια επιδοτήσεις. Έχοντας υπ’ όψιν το μοντέλο 50-30-20, προκύπτει ότι ο συνολικός δανεισμός, συνεπικουρούμενος από τα κεφάλαια του Ταμείου Ανάκαμψης, ανέρχεται σε περίπου 25 δισ. ευρώ, ενώ συνολικά, με τη σχετική μόχλευση, τα χρήματα που θα πέσουν στην οικονομία ανέρχονται σε περίπου 60 δισ. ευρώ.

Χρηματοδοτήσεις σε πέντε άξονες

Ως προς τους τομείς που θα χρηματοδοτηθούν από το Ταμείο Ανάκαμψης, προκειμένου οι επενδύσεις να είναι επιλέξιμες, θα πρέπει να συμβάλλουν σε τουλάχιστον έναν από τους παρακάτω στόχους:

1) πράσινη μετάβαση

2) ψηφιακός μετασχηματισμός

3) καινοτομία – έρευνα και ανάπτυξη

4) ανάπτυξη οικονομιών κλίμακας μέσω συνεργασιών και συνενώσεων και

5) εξωστρέφεια

Ειδικά σε ό,τι αφορά την πράσινη μετάβαση, ήδη οι μεγαλύτερες ενεργειακές εταιρείες της χώρας, αλλά και μια σειρά από μεσαίες επιχειρήσεις, έχουν ήδη εκπονήσει επιχειρηματικά σχέδια για επενδύσεις σε ΑΠΕ αξίας δισεκατομμυρίων ευρώ (αναλυτική παρουσίαση στα σχέδια των μεγαλύτερων ενεργειακών ομίλων, στο άρθρο που ακολουθεί). Μάλιστα, όπως αναφέρουν τραπεζικές πηγές, έχουν ήδη έρθει σε συμφωνία με τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ούτως ώστε ένα μεγάλο κομμάτι των πρώτων δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης να κατευθυνθούν προς πράσινες επενδύσεις.

Αντίστοιχα, θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός, αλλά και η καινοτομία, η έρευνα και ανάπτυξη δεν περιορίζονται αποκλειστικά στον κλάδο της πληροφορικής. Όπως έχει διαμηνύσει ο αρμόδιος αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών και υπεύθυνος για το Ταμείο Ανάκαμψης Θεόδωρος Σκυλακάκης, η έννοια του ψηφιακού μετασχηματισμού βρίσκει εφαρμογή στο σύνολο των κλάδων αλλά και σε επιχειρήσεις κάθε μεγέθους, ανοίγοντας έτσι τη βεντάλια των χρηματοδοτήσεων.

Επιπλέον, στο κομμάτι της εξωστρέφειας, επιλέξιμες δεν είναι μόνο οι επιχειρήσεις που πραγματοποιούν άμεσες εξαγωγές αλλά και εκείνες που φέρνουν χρήματα από το εξωτερικό στη χώρα μας. Για παράδειγμα, μια τουριστική επιχείρηση, εφόσον αποδειχθεί πως πραγματοποιεί το μεγαλύτερο κομμάτι του τζίρου της από πελάτες εκτός Ελλάδος, μπορεί να αιτηθεί και να λάβει χαμηλότοκη χρηματοδότηση. Μάλιστα, για να επιβεβαιωθεί αυτό, οι επιχειρήσεις μπορούν να προσκομίσουν ακόμα και στοιχεία που να δείχνουν ότι ο τζίρος πραγματοποιήθηκε με πιστωτικές κάρτες από το εξωτερικό, μολονότι οι συναλλαγές έγιναν στην Ελλάδα.

Χρηματοδοτήσεις σε μεγάλες αλλά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις

Με όλα τα παραπάνω δεδομένα, το μεγαλύτερο ίσως στοίχημα του Ταμείου Ανάκαμψης είναι αν τελικά τα δάνεια θα κατευθυνθούν αποκλειστικά σε μεγάλες επιχειρήσεις, που είναι έτοιμες σε οργανωτικό επίπεδο, ή αν τουλάχιστον κάποια από τα χρήματα θα φτάσουν και σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Μολονότι επισήμως οι τράπεζες διατείνονται ότι στόχος τους είναι να χρηματοδοτήσουν και τις ΜμΕ, τουλάχιστον σε πρώτη φάση είναι ξεκάθαρο ότι οι αρχικές εκταμιεύσεις θα γίνουν σε συγκεκριμένα επιχειρηματικά πλάνα μεγάλων επιχειρήσεων. Και αυτό γιατί οι επιχειρήσεις αυτού του βεληνεκούς έχουν ήδη προετοιμαστεί ώστε να καταθέσουν άμεσα τις σχετικές αιτήσεις, ενώ και οι ίδιες οι τράπεζες νιώθουν πιο έτοιμες για να τις χρηματοδοτήσουν. Όσο για τις ΜμΕ, πίσω από κλειστές πόρτες ουσιαστικά οι τράπεζες τις στρέφουν προς άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως για παράδειγμα ο Αναπτυξιακός Νόμος, καθώς εκτιμούν ότι το προφίλ των χρηματοδοτήσεων αλλά και οι προβλεπόμενες διαδικασίες ταιριάζουν περισσότερο σε αυτές, σε σύγκριση με το Ταμείο Ανάκαμψης.