Οι εντυπωσιακές επιδόσεις του 2019 δεν είχαν συνέχεια εξαιτίας της πανδημίας, από το πλήγμα της οποίας δεν κατάφερε ούτε φέτος να ανακάμψει πλήρως ο τουρισμός, ενώ μεγάλη αβεβαιότητα για το 2023 δημιουργεί το κύμα ακρίβειας στις βασικές αγορές-τροφοδότες

Οικονομική Επιθεώρηση, Δεκέμβριος 2022, τ.1025

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

επιμέλεια φακέλου Μαρίνα Πρωτονοταρίου

Θετικά είναι τα πρώτα σημάδια για την πορεία των κρατήσεων το 2023, αν και η μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος που φέρνει ο πληθωρισμός δημιουργεί αγωνία για το πώς θα εξελιχθούν οι κρατήσεις και εντείνει το φαινόμενο των κρατήσεων της τελευταίας στιγμής, που είναι πλέον όλο και περισσότερες.

Στο κλίμα αυτό, ο αγώνας δρόμου έχει ξεκινήσει ήδη στη διεθνή τουριστική αγορά για να εξασφαλιστούν όσο γίνεται περισσότερες κρατήσεις στο διάστημα των επόμενων δύο μηνών, ώστε να προγραμματίσουν οι καταναλωτές τις διακοπές τους πριν μειωθεί κι άλλο το διαθέσιμο εισόδημά τους λόγω του υψηλού πληθωρισμού και του κόστους της ενέργειας. Σε αυτό το αγώνισμα συμμετέχουν όλων των ειδών τα καταλύματα και οι ταξιδιωτικοί προορισμοί, επιχειρώντας να ανταποκριθούν στις σημερινές ανάγκες και απαιτήσεις της τουριστικής αγοράς, με προτάσεις συμβατές με τις σύγχρονες τάσεις και εξελίξεις του κλάδου.

Πέρα από τον αγώνα δρόμου για να καλυφθεί πλήρως το χαμένο έδαφος της πανδημίας όμως, ο κόσμος του τουρισμού αναμένει να δει τις εκκαθαρίσεις της χρονιάς, μετά τις αποπληρωμές των φουσκωμένων υποχρεώσεων σε ενέργεια και προμηθευτές, για να πει ότι το στοίχημα κερδήθηκε.

Την ίδια στιγμή μάλιστα εκφράζει φόβους για τον χειμώνα αλλά και για την επόμενη χρονιά, δεδομένου ότι οι βασικές αγορές-τροφοδότες του ελληνικού τουρισμού αντιμετωπίζουν μεγάλα θέματα με τον πληθωρισμό και την ακρίβεια.

Η φετινή σεζόν, ωστόσο, κλείνει θετικά για τον ελληνικό τουρισμό, με τα έσοδα σύμφωνα με τις εκτιμήσεις να είναι υψηλότερα από τα 18,2 δισ. ευρώ του 2019, που αποτέλεσαν ρεκόρ. Ο καλός καιρός και η επιστροφή του επαγγελματικού τουρισμού, των συνεδρίων και των εκθέσεων, αναμένεται να ευνοήσουν Οκτώβριο και Νοέμβριο, τουλάχιστον τις πρώτες δύο εβδομάδες, φέρνοντας τον κλάδο πιο κοντά στον στόχο της υπέρβασης των επιδόσεων του 2019.

Η πορεία στο 9μηνο

Στα 15,6 δισ. ευρώ ανήλθαν τα τουριστικά έσοδα το 9μηνο, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος και υπολείπονται κατά περίπου 500 εκατ. σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2019. Οι αφίξεις μη κατοίκων ταξιδιωτών αυξήθηκαν κατά 104% και οι σχετικές εισπράξεις κατά 78,3% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2021. Πλην όμως σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2019 οι ταξιδιωτικές εισπράξεις παρουσίασαν μείωση 3,1% και η εισερχόμενη ταξιδιωτική κίνηση 12,1%.

 

Ενθαρρυντικό είναι ότι η μέση δαπάνη ανά ταξίδι αυξήθηκε κατά 10,7%, αν και προκύπτει εύλογη ανησυχία για το 2023, δεδομένων των πιέσεων που δέχεται το εισόδημα Ευρωπαίων και Αμερικανών από το κύμα ακρίβειας.

Σε σχέση με το 2019 οι αφίξεις από Γερμανία, Γαλλία και Βρετανία αυξήθηκαν και τα έσοδα ακολούθησαν. Στον αντίποδα τόσο οι αφίξεις όσο και τα έσοδα από Ρώσους ταξιδιώτες μειώθηκαν σε μεγάλο βαθμό, ενώ πτωτικά κινήθηκαν αφίξεις και έσοδα από την υπόλοιπη Ευρώπη, τις ΗΠΑ και τον υπόλοιπο κόσμο.

Τα ξενοδοχεία στην Αθήνα

Σύμφωνα με τα μηνιαία στοιχεία Απόδοσης των Ξενοδοχείων Αθήνας-Αττικής, ο Σεπτέμβριος αποτέλεσε έναν καλό μήνα, με την πληρότητα να κινείται στο 93,2% από 71,3% που ήταν τον αντίστοιχο μήνα πέρυσι και να υπολείπεται μόλις 1,6% από την πληρότητα που καταγράφηκε την τελευταία προπανδημική χρονιά του 2019.

Σε ακόμα καλύτερα επίπεδα κινήθηκε και η μέση τιμή των αθηναϊκών ξενοδοχείων, η οποία τον Σεπτέμβριο έφτασε τα 144,14 ευρώ σε σχέση με τα 102,18 ευρώ που ήταν πέρυσι και σε σχέση με τα 123,67 ευρώ που ήταν το 2019, μια αύξηση δηλαδή της τάξης του 41,1% και 16,6% αντίστοιχα. Αυξημένο κατά 14,7% σε σχέση με πέρυσι ήταν και το έσοδο ανά διαθέσιμο δωμάτιο (RevPar) τον ίδιο μήνα, φτάνοντας τα 134,37 ευρώ σε σχέση 72,82 ευρώ που ήταν το 2021 και σε σχέση με τα 117,13 ευρώ που ήταν τη χρονιά ορόσημο του 2019.

Συνολικά, όμως, η εικόνα της Αθήνας, αν συμπεριληφθούν όλα τα διαθέσιμα καταλύματα, είναι διαφορετική.

 

Η Αθήνα με μέση πληρότητα 68,7% συγκαταλέγεται μεν στο Τop 5 των 11 ευρωπαϊκών πόλεων σύμφωνα με έρευνα, βρίσκεται όμως στην τελευταία θέση ως προς την ποσοστιαία αύξηση πληρότητας. Η αύξηση της πληρότητας σε σχέση με το 9μηνο του 2021 έφτασε μόλις το 23,3%, όταν η αύξηση σε όλες τις υπόλοιπες χώρες κινήθηκε άνω του 50%, φτάνοντας στο συν 169,4% και 129,1% στις πόλεις που βρίσκονται στην πρώτη θέση της λίστας (Άμστερνταμ και Ρώμη αντίστοιχα).

Αντίστοιχα, η μέση τιμή δωματίου (ADR) έφτασε τα 123,97 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση της τάξης του 24,3 % έναντι του 2021. Το γεγονός αυτό τοποθετεί την Αθήνα στην προτελευταία θέση –θετικής– μεταβολής ADR έναντι των ανταγωνιστών της, καθώς η πλέον χαμηλή μέση τιμή δωματίου είναι τα 113,37 ευρώ (Βιέννη) και η υψηλότερη τα 292,77 ευρώ (Παρίσι).

Τέλος, με έσοδο ανά διαθέσιμο δωμάτιο (RevPar) 85,19 ευρώ (αύξηση 53,3% έναντι του 2021) βρίσκεται στην τελευταία θέση –θετικής– μεταβολής RevPar έναντι των υπολοίπων. Προτελευταία στη λίστα είναι η Κωνσταντινούπολη, όπου η αύξηση του εσόδου ανά διαθέσιμο δωμάτιο το εννεάμηνο 2022 σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα 2021 έφτασε το 123,9%, ενώ στην πρώτη θέση βρίσκεται το Άμστερνταμ, όπου η αύξηση έφτασε στο 366,5%.

Ιστορικό ρεκόρ πτήσεων

Για ιστορικό ρεκόρ πτήσεων οδεύει η Ελλάδα το 2022, με τα στοιχεία του Eurocontrol να δείχνουν ότι έως και τις 20 Νοεμβρίου οι πτήσεις εξακολούθησαν να ξεπερνούν το επίπεδο του 2019. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Fraport, που διαχειρίζεται τα 14 περιφερειακά αεροδρόμια, σε επίπεδο 9μήνου η επιβατική κίνηση ξεπέρασε τα 27 εκατ. έναντι 26,2 εκατ. το 9μηνο του 2019. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, τον μήνα Αύγουστο οι εμπορικές πτήσεις προς την Ελλάδα κινήθηκαν κατά 5% υψηλότερα σε σχέση με τον Αύγουστο του 2019, ενώ η μόνη χώρα που επίσης κινήθηκε θετικά ήταν το Λουξεμβούργο, με αύξηση 2%.

Φυσικά, ο αριθμός πτήσεων βαίνει μειούμενος όσο πλησιάζουμε τον χειμώνα, όμως έως τα τέλη Νοεμβρίου φαίνεται ότι διατηρείται σε υψηλότερα από το 2019 επίπεδα και αυτό ασφαλώς συνδέεται με τα ανοικτά ξενοδοχεία που υπάρχουν φέτος, αλλά και την επιμήκυνση της τουριστικής σεζόν, που αποτελεί τον μακροπρόθεσμο στόχο ολόκληρου του τουριστικού κλάδου.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο ο ρυθμός ανάκαμψης των πτήσεων τον Οκτώβριο του 2022 είναι στο 90% έναντι του αντίστοιχου μήνα του 2019, ενώ οι κρατήσεις για τον Νοέμβριο είναι στο 95% του αντίστοιχου μήνα εκείνης της χρονιάς.