Επιβράδυνση κρατήσεων – φόβοι για υπέρογκα κόστη

Οικονομική Επιθεώρηση, Απρίλιος 2022, τ.1017

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

της Μαρίνας Πρωτονοταρίου

Αν και ξεκίνησε η φετινή χρονιά με μεγάλες προσδοκίες για τα τουριστικά έσοδα, το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία, στην καρδιά της Ευρώπης, έφερε τα πάνω κάτω και αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά τις τουριστικές ροές της χρονιάς.

Πριν καλά-καλά κλείσει το κεφάλαιο της πανδημίας ανοίγει ταυτόχρονα ένα νέο κεφάλαιο με τον πόλεμο και τις διεθνείς οικονομικές επιπτώσεις του.

Οι τουριστικές ροές συνολικά στην Ευρώπη αναστατώθηκαν, καθώς η απουσία Ρώσων τουριστών όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για πολλά κράτη-μέλη της ΕΕ, όπως η Φινλανδία, η Εσθονία, η Γερμανία και η Ιταλία, κάνει τα κράτη αυτά να στρέφονται σε άλλες εθνικότητες. Και o ανταγωνισμός για τα μερίδια στις άλλες εθνικότητες γίνεται έντονος σε μια χρονιά όπου οι τουριστικές επιχειρήσεις πιέζονται από τις αυξήσεις και ταυτόχρονα αναγκάζονται να πιέσουν και τα περιθώρια κέρδους τους.

Σε όλη την Ευρώπη νοικοκυριά και επιχειρήσεις βρίσκονται μέσα στη δίνη ενός πληθωριστικού κυκλώνα που εκτοξεύει τα κόστη ενέργειας, μεταφορών, πρώτων υλών, ειδών διατροφής κ.λπ. Καθώς πιέζονται από τα αυξημένα κόστη, το διαθέσιμο εισόδημα μειώνεται και για άλλη μια φορά προβλέψεις δεν μπορούν να γίνουν – για άλλη μια χρονιά κινούνται σε αχαρτογράφητα νερά.

Επιβραδύνονται οι προκρατήσεις

Μετά από ακόμη ένα δύσκολο πρώτο τρίμηνο του 2022, πηγές της αγοράς τουρισμού δεν μπορούν να προβλέψουν πώς θα επηρεαστεί η ταξιδιωτική διάθεση και δυνατότητα των Ευρωπαίων τους επόμενους μήνες.

Τα πρώτα σημάδια από τις προκρατήσεις δείχνουν όχι μόνο το αναμενόμενο πάγωμα των κρατήσεων από τη Ρωσία και την Ουκρανία, αλλά και πτώση της τάξης του 50% από χώρες όπως η Τσεχία και η Πολωνία.

Το βέβαιο είναι, αναφέρουν πηγές, ότι φέτος θα χαθούν για τη χώρα μας έως 830.000 αεροπορικές θέσεις από τη Ρωσία, την Ουκρανία και τη Λευκορωσία. Ωστόσο, σύμφωνα με παράγοντες του τουρισμού, οι αγορές αυτές δεν αναμένεται να επηρεάσουν σημαντικά το συνολικό αποτέλεσμα για τον ελληνικό τουρισμό.

Σε ό,τι αφορά τις κρατήσεις τουριστικών πακέτων, αυτή τη στιγμή μπορεί να μην υπάρχει ακριβώς «πάγωμα» από τις μεγάλες αγορές, ωστόσο δεν υπάρχει ο ρυθμός των κρατήσεων των προηγούμενων εβδομάδων.

Άγνωστο παραμένει ακόμη το πώς θα αντιδράσουν φέτος οι αγορές της Πολωνίας και της Ρουμανίας, εάν δηλαδή πλέον τα νοικοκυριά των χωρών αυτών θα έχουν τη δυνατότητα να ταξιδέψουν, έπειτα από τις μεγάλες ροές Ουκρανών προσφύγων στις δύο χώρες.

Το πιο σημαντικό ερώτημα όμως που θα κρίνει την πορεία της χρονιάς είναι η συμπεριφορά των Αμερικανών τουριστών, που αποτελούν την τρίτη μεγαλύτερη αγορά για την Ελλάδα, μετά τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Κάποιες πρώτες πληροφορίες αναφέρουν μείωση των κρατήσεων των Αμερικανών γενικά στην Ευρώπη. Ο κίνδυνος είναι να θεωρήσουν ολόκληρη την Ευρώπη σε εμπόλεμη κατάσταση και να την αποφύγουν από τον προγραμματισμό των διακοπών τους.

Οι επιπτώσεις της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, υπό το πρίσμα του ευρωπαϊκού τουρισμού, συζητήθηκαν πρόσφατα σε έκτακτη συνεδρίαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ταξιδιωτικών Πρακτόρων και Τour Operators (ECTAA). Όπως αναφέρθηκε, μέχρι στιγμής δεν καταγράφονται ακυρώσεις ταξιδιωτικών προγραμμάτων, όμως η ροή των κρατήσεων έχει ανακοπεί.

Η ελληνική πλευρά πρότεινε τη δημιουργία ενός στρατηγικού σχεδίου προώθησης του ευρωπαϊκού τουρισμού σε μακρινές αγορές όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Λατινική Αμερική, η ΝΑ Ασία-Κίνα, η Αυστραλία, η Αφρική, τα ΗΑΕ και η Ινδία, προκειμένου τα κράτη-μέλη της ΕΕ να αντισταθμίσουν τις τουριστικές απώλειες από τη ρωσική αγορά το 2022, αλλά και να ενισχυθούν οι τουριστικές ροές από τις αγορές αυτές προς τους ευρωπαϊκούς προορισμούς.

 

Καλπάζουν τα κόστη

Την ίδια στιγμή, εκτός από τον κίνδυνο μειωμένων τουριστικών εσόδων, τον κλάδο απειλεί η ακρίβεια, αποτέλεσμα ενός πληθωρισμού που καλπάζει και του ενεργειακού κόστους, που παίρνει απρόβλεπτες διαστάσεις. Το ντόμινο της ακρίβειας έχει διπλή επίδραση στην πορεία του κλάδου, αφού από τη μια αυξάνει τα κόστη για τις τουριστικές επιχειρήσεις και από την άλλη μειώνει το διαθέσιμο εισόδημα των τουριστών. Σημειώνεται ότι οι αυξήσεις στα καύσιμα θα προκαλέσουν αυξήσεις και στα εισιτήρια πλοίων και αεροπλάνων, κάνοντας ακόμη πιο μεγάλο το κόστος των διακοπών.

Παράλληλα, οι ανατιμήσεις στις τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων πιέζουν περαιτέρω τους ξενοδόχους, καθώς οι tour operators ζητούν από τις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις να προχωρήσουν σε απορρόφηση του κόστους. Και με δεδομένη τη ραγδαία αύξηση των λειτουργικών δαπανών τους λόγω των αυξήσεων εν γένει, τα περιθώρια κέρδους των τουριστικών μονάδων αναμένεται να πιεστούν πολύ. Σημειώνεται πως τα 4.000 ελληνικά ξενοδοχεία μετά από δύο χρόνια πανδημίας λειτουργούν οριακά: Πληρώνουν το τεράστιο ενεργειακό κόστος, δεν λαμβάνουν κρατήσεις, κινούνται με πληρότητες 20-25%.

Αν μέχρι πρότινος και με βάση τις επενδύσεις εξοικονόμησης κάθε μονάδας το ενεργειακό κόστος ήταν στο 6-7% των εξόδων λειτουργίας, πλέον εκτοξεύεται σε υψηλά διψήφια ποσοστά – και ένας διπλασιασμός ή και τριπλασιασμός του ενεργειακού κόστους επηρεάζει τη βιωσιμότητα. Αν σε αυτό προστεθεί το έμμεσο κόστος που επιβαρύνει την ξενοδοχειακή λειτουργία μέσα από τις ανατιμήσεις των προϊόντων, το περιβάλλον γίνεται ασφυκτικό.

Τα έσοδα των ξενοδοχείων εκτιμήθηκαν σε 5,5 δισ. ευρώ το 2021, όταν το 2019 το σύνολο του τζίρου ήταν 8,4 δισ. και όλες οι ελπίδες είχαν μεταφερθεί στο 2022. Η πορεία της χρονιάς αυτής θα καθορίσει τη δυνατότητα επιβίωσης πολλών επιχειρήσεων στον κλάδο, που είναι ήδη οριακές μετά τα τελευταία δύο δύσκολα χρόνια.

 

Γιάννης Ρέτσος: Έχουμε μπει σε περίοδο αβεβαιότητας

«Μέχρι πρότινος ο στόχος για το 2022 είναι τα τουριστικά έσοδα να φτάσουν τουλάχιστον το 80% των εσόδων του 2019, δηλαδή να πιάσουν τα 15 δισ. ευρώ. Σήμερα, συνεχίζονται οι προσπάθειες και προς το παρόν δεν υπάρχουν ακυρώσεις στις κρατήσεις των ξενοδοχείων, αλλά έχουμε μπει και πάλι σε μια περίοδο αβεβαιότητας» σημείωσε ο Γιάννης Ρέτσος, πρόεδρος του ΣΕΤΕ. Καθώς είναι άγνωστο πώς θα εξελιχθεί η σύγκρουση, δεν μπορεί να προβλεφθεί ποια θα είναι η διάρκεια ούτε η έκταση των επιπτώσεών της και οι εξελίξεις στην Ουκρανία αποτελούν τον απρόβλεπτο παράγοντα της φετινής χρονιάς. «Το ενεργειακό κόστος το είχαμε υπολογίσει, όπως και την επίπτωση του πληθωρισμού στον κλάδο του τουρισμού, όμως η πολεμική σύγκρουση αποτελεί νέο δεδομένο, που μπορεί να μας επηρεάσει από καθόλου ως πολύ» σημείωσε ο Γ. Ρέτσος.

 

 

 

Τρεις πτήσεις/ημέρα από ΗΠΑ

Σημαντικές ελπίδες για τον ελληνικό τουρισμό δημιουργούνται και φέτος από την ελπίδα εσόδων από τους Αμερικανούς τουρίστες. Οι Αμερικανοί τουρίστες έσωσαν την παρτίδα και τα τουριστικά έσοδα το 2021, αφού η Ελλάδα ήταν η μόνη ευρωπαϊκή χώρα, μαζί με την Κροατία, που δεχόταν πτήσεις από τις ΗΠΑ. Το αποτέλεσμα είναι φέτος οι αμερικάνικες πτήσεις να ξεκινάνε πολύ νωρίς: η DELTA ξεκίνησε από 7 Μαρτίου και αναμένεται και η United από 24 Απριλίου, ενώ μαζί με την Emirates θα έρχονται στην Αθήνα τρεις πτήσεις από ΗΠΑ την ημέρα, ήδη από τον Απρίλιο.