Είναι πιθανότερο το 2023 να αποδειχθεί έτος σύγκρουσης ή συνεννόησης με την Τουρκία;

Οικονομική Επιθεώρηση, Ιανουάριος 2023, τ.1026

Ευάγγελος Βενιζέλος, πρώην αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών, πρώην υπουργός Εθνικής Άμυνας

Το 2023 πιθανολογώ, και ελπίζω, ότι θα αποδειχθεί έτος μέσα στο οποίο θα γίνουν, ιδίως μετά τις εκλογές που θα διεξαχθούν και στις δύο χώρες, βήματα επαφής και διαλόγου ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η ρητορική της έντασης θα εξαφανιστεί ως διά μαγείας. Σημαίνει όμως ότι η δική μας στρατηγική ψυχραιμία μπορεί να αρχίσει να αποδίδει καρπούς. Με τον όρο στρατηγική ψυχραιμία εννοώ τον συνδυασμό αφενός μεν διπλωματικής και στρατιωτικής αυτοπεποίθησης, αφετέρου δε κατανόησης και αξιοποίησης των διεθνών και περιφερειακών συσχετισμών.

Η Ελλάδα, ως χώρα-μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ και στρατηγικός εταίρος των ΗΠΑ, προφανώς προτιμά μια Τουρκία που, παρά τις ιδιαιτερότητες και τις τριβές, παραμένει εντός δυτικού πλαισίου. Η ίδια άλλωστε η Τουρκία γνωρίζει ότι αυτό είναι όρος για τη διατήρηση της εθνικής συνοχής της.

Εντός δυτικού πλαισίου, παρά τον εξαιρετισμό που πάντα διεκδικεί η Τουρκία, η συνεννόηση εντέλει με την Ελλάδα είναι μια ορθολογική επιλογή γι’ αυτήν. Επιλογή που της επιτρέπει να στρέψει την προσοχή της στις πραγματικές προκλήσεις ασφάλειας που αντιμετωπίζει.

Αυτό που φαίνεται αδύνατο, ή πάντως εξαιρετικά δύσκολο, δηλαδή μια συμφωνία για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου, είναι εφικτό και σε διμερές και σε περιφερειακό επίπεδο, και μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για το κλίμα μεταξύ των δύο χωρών.

Προφανώς δεν έχω ψευδαισθήσεις. Η ιστορική καχυποψία καθιστά τα πάντα εύθραυστα και αργά, αλλά από την άλλη πλευρά η ίδια ιστορική εμπειρία δείχνει ότι και οι δύο χώρες δεν θέλησαν ποτέ, ακόμα και τις πιο κρίσιμες και δύσκολες στιγμές του τελευταίου μισού αιώνα, να διαρρήξουν οριστικά το κοινό πλαίσιο εντός του οποίου κινούνται.