Ξεπροβοδίζοντας τον Μάικ Πομπέο

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Με σαφή ικανοποίηση – που μηντιακά μεταφράσθηκε σε περίπου αγαλλίαση – αποτίμησε η Κυβέρνηση την επίσκεψη του Αμερικανού ΥΠΕΞ στην Αθήνα, λίγες μέρες μετά την ανάλογη στην Λευκωσία, τις δηλώσεις που έκανε ο ίδιος, συν τις δηλώσεις της Ελληνικής πλευράς που άκουσε (και στις οποίες συγκατένευσε). Μικρή ολίσθηση, η κοινή ανακοίνωση ΥΠΕΞ/Αμερικανικής Πρεσβείας με αναφορά στην «ιστορική» Συμφωνία των Πρεσπών – αναγνώριση της κοινής αντίληψης των δυο πλευρών επί της ευρύτερης περιφερειακής προσέγγισης. που έτρεχαν στην συνέχεια και οι δυο πλευρές να την πάρουν πίσω, σβήνοντας το «ιστορική» με την ίδια σοφία με την οποία π.χ. ο Λένιν έβαζε να σβήσουν τον Τρότσκι (με αερογράφο) από τις φωτογραφίες της εποχής.

Η αλήθεια είναι ότι πέρα από τις συμβολικές διαστάσεις της επίσκεψης Πομπέο – μια, η «μη-αντιστάθμιση» με συνέχιση του ταξιδιού στην Άγκυρα, όπου τελικώς θα μεταβεί υφυπουργός του Μ. Πομπέο. άλλη, η φιλοξενία στο ιστορικό Μητσοτακέικο στο Ακρωτήρι, με θέα προς τον κόλπο της Σούδας. πρόσθετη, η επίσκεψη στον αρχαιολογικό τόπο Ασπέρας, επίσης με θέα στην Σούδα και με ιστορικές αναγωγές στους δεινούς τοξότες Απτεραίους οι οποίοι ακόμη και ως πολεμιστές/μισθοφόροι εκτός Κρήτης είχαν συμβάλει στην ναυτική κυριαρχία στην Μεσόγειο τα μινωικά χρόνια, εκδίδοντας και δικό τους νόμισμα… – η επίσκεψη αυτή θα κριθεί σε τρεις χρονικούς ορίζοντες.

Ο πρώτος είναι εκείνος των αμέσως επόμενων ημερών: θα συμβάλουν οι Αμερικανικές τοποθετήσεις στο να «κρατήσει» η ΕΕ μια γραμμή απέναντι στην Τουρκία, με παρούσα την διάσταση των κυρώσεων, ή αντιθέτως θα πεισθεί Αθήνα (και ακόμη περισσότερο Λευκωσία) να θεωρήσουν επαρκή/ικανοποιητική την ομπρέλα των δηλώσεων; Στον ίδιο χρονικό ορίζοντα, η σχεδιαζόμενη κοινή παρουσία Ελληνικών και Αμερικανικών δυνάμεων στην Ανατ. Μεσόγειο (οι δεύτερες με εφαλτήριο ήδη, την «κινητή βάση αποστολών»/ελικοπτεροφόρο Hershel Williams που θα ελλιμενίζεται μονίμως στην Σούδα) θα λειτουργήσει αποτρεπτικά αν ξαναέχουμε απειλή ΕλληνοΤουρκικής ανάφλεξης;

Ο τρίτπος είναι ο πιο ουσιαστικός, είναι ο μακροπρόθεσμος ορίζοντας – όμως για να υπάρξει χρειάζεται να περάσουν «σωστά» όλα τα ενδιάμεσα στάδια. Στον ορίζοντα αυτό θα κριθεί, π.χ. η αναβάθμιση της Σούδας – αφοπλιστικά, ο υπουργός Αμυνας Ν. Παναγιωτόπουλος ανεγνώρισε ότι η δημιουργία αληθινού ναυστάθμου στην Σούδα/Ν.Κ. παράλληλα με την αναβάθμιση της Αμερικανικής βάσης θα έχει ορίζοντα 10ετίας – αλλά και η συνολική συνεργασία για την Ανατολική Μεσόγειο. Είναι αυτή η προοπτική θετική; Θα κριθεί εν πολλοίς από το αν την πιστεύουμε εμείς (η αλήθεια είναι ότι η σύσφιξη των ΕλληνοΑμερικανικών αμυντικών σχέσεων κάλυψε διαδοχικές Κυβερνήσεις, από τα χρόνια Σαμαρά και μέσα από εκείνα ΣΥΡΙΖΑ – με ΥΠΕΞ Κοτζιά, με ΥΠΕΘΑ Καμμένο (…) και Αποστολάκη – μέχρι και την σημερινή Κυβέρνηση, οπότε μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί Ελληνικό στοίχημα βάθους), αλλά και από το πώς ξαναβλέπει την γεωστρατηγική του παρουσία εδώ ο μείζων παίκτης που δεν παύει να είναι οι ΗΠΑ. Το πλέγμα Αλεξανδρούπολη-Λάρισα/ΑΤΑΔ-Βόλος/Στεφανοβάκειο-Άραξος-Κρήτη/Σούδα δεν είναι κάτι που λειτουργεί χωρίς ένταξη σε μια ευρύτερη λογική. Είδαμε τις τελευταίες εβδομάδες, δίπλα στον κόμβο Ελλάδας-Κύπρου-Αιγύπτου-Ισραήλ να προσέρχονται τα Εμιράτα του Κόλπου, ακόμη και η Σαουδική Αραβία, με τις ΗΠΑ στο φόντο (αλλά και την κινητική Γαλλία). Πριν λίγους μήνες αυτό θα ήταν όνειρο θερινής νυκτός. Ποιος «βλέπει» τον μακρότερο ορίζοντα;

Όμως, ανάμεσα στις επόμενες εβδομάδες και τον μακρό ορίζοντα βρίσκεται ο δεύτερος ορίζοντας, εκείνος που μας πάει – ας πούμε – μέχρι την άνοιξη του 2021. Μέχρι τότε, τι θα έχει γίνει; Πρώτα-πρώτα, θα έχουν προκύψει οι αντιδράσεις – επί του πεδίου, όχι στα λόγια τύπου Ομάρ Τσελίκ και Χουλουσί Ακάρ – της άλλης πλευράς. (Εδώ, να σημειώσουμε ότι στην εσωτερική μας συζήτηση, η εξαιρετικά έντονη ενόχληση της Τουρκίας μετά την επίσκεψη Πομπέο καταγράφηκε ως απόδειξη επιτυχίας. Ομοίως η έκφραση ενόχλησης της Μόσχας. Δεν είναι καλό, αυτά να λαμβάνονται ως μέτρο επιτυχίας – παρά μόνον άμα «δείχνουν» αλλαγή συσχετισμών επιρροής, και άμα η αλλαγή αυτή κρατήσει). Για το πώς οι αντιδράσεις αυτές θα λειτουργήσουν: να θυμίσουμε ότι η Άγκυρα δεν είναι χθεσινός «χειριστής» της Ουάσιγκτον. Ύστερα, θα έχει διαμορφωθεί μέσα στο 2021 στις ΗΠΑ η διάδοχος κατάσταση της Προεδρίας Τραμπ: ποια θα είναι; τι θα κρατήσει από τα τωρινά; Μετά τις Προεδρικές εκλογές, θα έχει άλλωστε ξεθυμάνει και η (όποια) άμεση υπόσχεση της Ελληνοαμερικάνικης ψήφου. Πάντως σ’ αυτόν, τον δεύτερο ορίζοντα κάποιων μηνών θα έχουμε δει να εξελίσσονται και οι διερευνητικές Αθηνών-Άγκυρας (αφού βέβαια, πρώτα, ξεκινήσουν!), και σε ΕλληνοΕλληνικές και ενδοΚυβερνητικές ζυμώσεις (τελικά «συζητούμε με πειρατές;»; ξεπεράστηκε η πολλών εβδομάδων παρουσία του Oruc Reis άνω της Ελληνικής υφαλοκρηπίδας; στις διερευνητικές με τι επήρεια των Ελληνικών νησιών πηγαίνουμε ως βάση; κοκ), κυρίως όμως η γεωστρατηγική «ανάγνωση» της περιοχής.

Μην παραβλέψουμε, εδώ, την αναφορά Πομπέο μέχρι και στην εκκλησιαστική διεκδίκηση του Πατριαρχείου Μόσχας έναντι του Οικουμενικού: αληθινά πυκνός ο ιστός των αντιπαραθέσεων που βρίσκεται μπροστά μας.