Υπάρχει περιθώριο για μια «νέα συμφωνία» με την κοινή γνώμη στο μέτωπο της αντιμετώπιση της πανδημίας;

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Μπροστά στην διμέτωπη αναμέτρηση της Κυβέρνησης με την συνεχιζόμενη πανδημία του κορωνοϊού – γιατί λέμε «της Κυβέρνησης» ενώ ο Covid-19 τους κανονικούς ανθρώπους είναι που απειλεί; Από τα lock-down και τις χαλαρώσεις μέχρι τις εντατικές και τα αυριανά μαζικά self-tests; επειδή πάντα στις περιόδους κρίσης οι Κυβερνήσεις σηκώνουν την ευθύνη αντιμετώπισης, την ευθύνη μέτρων, την ευθύνη αποτελέσματος! – γίνεται η προσπάθεια να στηθεί στα πόδια της μια «νέα συμφωνία» με την κοινή γνώμη. Αν στην προ-προηγούμενη φάση η συμφωνία περιλάμβανε το να γίνει κατανοητή η λογική του lock-down της άνοιξης του 2020 και να τηρηθούν οι περιορισμοί (με «αντάλλαγμα» την συγκράτηση της διάδοσης του ιού και κάποια υποχώρηση της πίεσης στο ΕΣΥ), αν στην προηγούμενη φάση η αντίστοιχη συμφωνία ήταν να αξιοποιηθεί το κάποιο άνοιγμα του καλοκαιριού/διακοπές-τουρισμός, του φθινοπώρου/κάποια λειτουργία της αγοράς, με περιορισμούς και του χειμώνα αλλά με τήρηση μέτρων αποστασιοποίησης και υγειονομικής προστασίας (η πλέον πρόσφατη φάση, εκείνη της «φυσαρμόνικας» με αυστηροποιήσεις και χαλαρώσεις και των αυτοσαρκαστικά ονομαζόμενων «έξυπνων μέτρων» έδωσε αποκαρδιωτικά αποτελέσματα), στην τωρινή φάση η επιδιωκόμενη και διακηρυσσόμενη συμφωνία έχει στοιχεία περιπάτου σε ναρκοπέδιο.

Τι εννοούμε; Η προσπάθεια να εξασφαλισθεί συναίνεση υπό συνθήκες συνειδητοποιημένης απειλής, την οποία εξηγούσαν οι ειδικοί/οι επιστήμονες που την είχαν εισηγηθεί (αυτό ήταν το σχήμα…) στην Κυβέρνηση κι αυτή με την σειρά της ανελάμβανε την εφαρμογή, δηλαδή η προσπάθεια που κινήθηκε στην λογική Σωτήρη Τσιόδρα με την επεξήγηση και Νίκου Χαρδαλιά με το αμπέχωνο και με την απειλή κυρώσεων, περπάτησε μέχρις ενός σημείου. Μάλλον με βάση τον φόβο και την αυτοπροστασία, η κοινή γνώμη ακολούθησε. Ύστερα όμως, η ανάγκη της Κυβέρνησης για αυτεπιβράβευση – θεμελιωμένη, ειν’ αλήθεια στα δημοσκοπικά ευρήματα – την στιγμή που στην κοινή γνώμη άρχιζε να εγκαθίσταται κόπωση και δυσπιστία – κι εδώ τα ποιοτικά ευρήματα άρχισαν να το δείχνουν, αλλά ήταν τόσο γλυκιά η αίσθηση πολιτικής αποδοχής της Κυβέρνησης που δεν τα πρόσεξε! – ήρθε και συνδυάστηκε με την δυσοίωνη τροπή της ίδιας της πανδημίας. Η αυξημένη μεταδοτικότητα των νέων μεταλλάξεων του Covid-19 SARS-CoV-19, η εξάντληση των δυνατοτήτων του ΕΣΥ με τις διασωληνώσεις εκτός ΜΕΘ, η αγνόηση της πειθαρχίας των προηγούμενων μηνών και η άγαρμπη προσπάθεια αστυνόμευσης (που, μετά τις νύχτες Νέας Σμύρνης έφερε την πλήρη αναδίπλωση της αστυνόμευσης), μας εγκατέστησαν στο τωρινό αδιέξοδο. Όπου, με τους ειδικούς/επιστήμονες να έχουν προοδευτικά απαξιωθεί στα μάτια της κοινής γνώμης με τα μπρος-πίσω, με την χρήση «υποβολέων» από την Κυβέρνηση που υποδεικνύει τις υποδείξεις της Επιτροπής που… η ίδια η Κυβέρνηση εν συνέχεια υιοθετεί, καθώς και με τις συνεχείς διαρροές του τι θα συμβεί από  υπευθύνους τομέων («ο Άδωνις νίκησε την Νίκη», κατά την διατύπωση υψηλού στελέχους του κυβερνητικού στρατοπέδου όταν ανακοινώθηκε άνοιγμα του λιανεμπορίου πριν τα σχολεία…), βρεθήκαμε σε κενό εμπιστοσύνης. Υπονομευτικό κενό…

Το ότι αν στην Ευρώπη η κατάσταση δεν είναι και καλύτερη, δεν λειτουργεί – όσο κι αν στην Κυβέρνηση το φέρνουν συνεχώς ως επιχείρημα στήριξης της αυτεπιβράβευσης – σ’ έναν κόσμο που ξαναφοβάται και βλέπει επιδείνωση των στοιχείων. Το ότι η Αντιπολίτευση κάνει αντιπολίτευση με παράδοξα «παλιούς» τρόπους, την στιγμή που η απειλή υγείας και ζωής χρειάζεται άλλου είδους ενσυναίσθηση, επίσης δεν αποδίδει από ένα σημείο και πέρα. Ενώ η αυτοαντίφαση του ανοίγματος – σχετικού, διστακτικού, με προβλήματα – ακριβώς την στιγμή κορύφωσης και των κρουσμάτων και των διασωληνωμένων και των θανάτων είναι δύσκολα διαχειρίσιμη.

Σ’ αυτό το σκηνικό, οι εκκλήσεις για «ατομική ευθύνη» (που σωστά πήγε να διορθώσει σε «ατομική υπευθυνότητα» ο ίδιος ο Κ. Μητσοτάκης, ύστερα όμως… το ξέχασε), από ένα σημείο και πέρα άρχισαν να προσλαμβάνονται ως ένα δυσάρεστα και σκληρό «εσείς φταίτε, που δεν συμμορφωθήκατε». Μια στάση προσβλητική. Σε καθεστώτα δυτικού τύπου, μια τέτοια λογική δεν αποδίδει παρά μόνον στους πρόθυμους να πεισθούν…

Γι’ αυτό, τώρα, διακινείται η προσέγγιση της «νέας συμφωνίας» με την κοινή γνώμη – και τούτο την στιγμή που τα «έξυπνα μέτρα» της προηγούμενης φάσης (κλείσιμο στις 18:00 τα ΣαββατοΚύριακα. καλά, εντάξει, στις 19:00. όριο 2 χιλιομέτρων στις μετακινήσεις, διαδημοτικές απαγορεύσεις. ποσοστώσεις τηλεργασίας) ξηλώθηκαν με τον αναμενόμενο τρόπο στην πράξη. Τώρα, το ζήτημα είναι αν η ίδια κοινή γνώμη που θα κληθεί να κάνει τα self-tests και να γνωστοποιεί τα θετικά αποτελέσματά της (ή, πάντως, να τίθεται σε αυτο-καραντίνα) θα βοηθήσει. καθώς και το πώς θα «εισπραχθεί» μια ενδεχόμενη κατακόρυφη καταγραφή κρουσμάτων από μόνη και μόνη την αύξηση των τεστ.

Κατά τα άλλα, η νέου τύπου «φυσαρμόνικα», με τον ίδιο τον Πρωθυπουργό σε ρόλο Κάλχα σχετικά με το άνοιγμα ή μη δραστηριοτήτων όπως η εστίαση ενόψει του Πάσχα και η απομάκρυνσή του από τα δύσκολα (ποιος δεν θυμάται τα διαγγέλματα κάθε τρεις και λίγο, προ εβδομάδων ακόμη!) δεν λειτουργεί και τόσο προς την κατεύθυνση της πειθούς προς το κοινωνικό σώμα. Η ίδια η έννοια της – νέας, έστω – «συμφωνίας» έχει ένα προαπαιτούμενο: να θεωρηθεί ο κόσμος, η κοινή γνώμη ως ένα σύνολο ενηλίκων. Στους οποίους το μήνυμα δίνεται με επεξήγηση, με σταθερότητα και με διαφάνεια – το ακριβώς αντίθετο, δηλαδή απ’ αυτό που ζήσαμε με την υπόθεση των παρενεργειών του εμβολίου Astra Zeneca, ή και με την εκθείαση της Ευρωπαϊκής αντίδρασης όταν μπροστά στα μάτια όλων οι επιδόσεις των Βρυξελλών στο μέτωπο των εμβολίων έχουν καταρρεύσει, εντελώς τελευταία δε με τον χειρισμό της αναγγελίας ανοίγματος του λιανεμπορίου την δευτέρα κι ύστερα το ξανακλείσιμο για Θεσσαλονίκη-Πάτρα-Κοζάνη.

Η «νέα συμφωνία» αποτελεί αδήριτη ανάγκη. αλλά πρέπει να κερδηθεί. Καθημερινά.

Όταν, δε, τα μεθαυριανά self-tests αν γίνονται και ανακοινώνονται με συνέπεια και σοβαρότητα «αποκαλύψουν» χιλιάδες κρούσματα τα οποία υπάρχουν αλλά δεν τα γνωρίζουμε, τότε θα χρειαστεί αληθινή ψυχραιμία. Κι αυτή… κερδίζεται.