Αγαπητοί μου αναγνώστες,

Λίγες εβδομάδες πριν από το κλείσιμο μιας χρονιάς φορτωμένης με δραματικές ανατροπές, σε όλον σχεδόν τον πλανήτη, μια δημοσιογραφική απόδραση στην Ξάνθη με έφερε κοντά σε μιαν άλλη Ελλάδα. Αφορμή υπήρξε

, που διοργανώθηκε από τη Μαρία Πετρά, ιδρύτρια της «ΠΑΣΤΑΛΙ. ΑΜΚΕ» (παστάλι είναι μια στοίβα από αποξηραμένα καπνόφυλλα, περίπου ίδιου μεγέθους, την οποία φτιάχνουν οι καπνοπαραγωγοί κατά τη διαλογή των καπνόφυλλων), στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας του 2ου Φεστιβάλ ΦΑΕΡΟΠ (το φαερόπ είναι επίσης μια λέξη παρμένη από το λεξιλόγιο των καπνεργατών: εφάγαμε φαερόπ = we got fired, δηλαδή απολυθήκαμε, πεταχτήκαμε έξω) με ποικίλες δράσεις γύρω από τη σύγχρονη βιομηχανία. Μαζί με τον Λευτέρη Αναστασάκη, συγγραφέα του βιβλίου μας Καινοτομία και Βιομηχανικός Μετασχηματισμός στην Ελλάδα 1950-1973: Διαδεδομένοι μύθοι και αφανείς αλήθειες, και με την παρουσία της προέδρου του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ) Λουκίας Σαράντη, αλλά και καθηγητών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, απευθυνθήκαμε σε μαθητές επαγγελματικών λυκείων, αλλά και στο ευρύτερο κοινό από τον κόσμο των επιχειρήσεων και άλλων τομέων.

Η Ξάνθη είναι μια πόλη περίπου 70.000 κατοίκων, γεμάτη ζωντάνια, γεγονός που οφείλεται κατά μεγάλο μέρος στη λειτουργία τμημάτων του Πανεπιστημίου Θράκης, και όπου συμβιώνουν πολιτισμένα ως Έλληνες πολίτες πληθυσμοί Πομάκων και Τούρκων.

Στο όχι και τόσο μακρινό παρελθόν, η Περιφερειακή Ενότητα Ξάνθης φιλοξενούσε μεγάλες επιχειρήσεις εντός και εκτός της βιομηχανικής της ζώνης στην περιοχή του Ευμοίρου. Κυρίως όμως η αλλαγή πολιτικής έναντι του καπνού, του παραδοσιακού και ιδιαίτερα κερδοφόρου αυτού προϊόντος της θρακικής γης, οδήγησε στην καταστροφή μεγάλες επιχειρήσεις και ακαλλιέργητα χωράφια − τα ίδια προβλήματα ανακύπτουν σήμερα στη Γαλλία, με τη δραματική πτώση της κατανάλωσης κρασιών. Μάρτυρες αυτής της καταστροφής είναι οι μεγάλες ή μικρές «σιωπηλές» καπναποθήκες, με το ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον. Σε μία από τις ελάχιστες που έχουν ανακαινιστεί στεγάζεται σήμερα το Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης, που ίδρυσε η πρωτοπόρα τότε Βιργινία Τσουδερού. Η επανάχρηση περισσότερων τέτοιων κτιρίων θα ήταν σημαντικό βήμα για να μη χάσει η όμορφη πόλη τον χαρακτήρα της − υπάρχουν παραδείγματα ανάδειξης βιομηχανικών κτιρίων στην Πολωνία, όπου είναι μάλιστα δημοφιλές ακόμα και γάμοι να γίνονται σε διατηρημένα ορυχεία, ή στη βιομηχανική περιοχή της Γερμανίας και της Ισπανίας. Αξιοσημείωτο είναι και το γεγονός ότι από την περιοχή καταγόταν και ο Αλέξανδρος Μπαλτατζής, ιδρυτής του Κόμματος Αγροτών και Εργαζομένων το 1950, αργότερα βουλευτής και υπουργός με σημαντικό έργο στην οργάνωση των συνεταιρισμών.

Πολλά είναι τα σημερινά προβλήματα της περιοχής, που δεν διαφέρουν από τα γενικότερα της χώρας μας: οξύ θέμα το δημογραφικό −εμείς γεννάμε ένα ή δύο παιδιά, οι άλλοι από 5!−, και η έλλειψη υποδομών − π.χ. υπάρχει μόνο λεωφορείο για την Κωνσταντινούπολη, γιατί η σιδηροδρομική γραμμή από Θεσσαλονίκη, που είχε εγκαινιαστεί το 2006, έχει σταματήσει να λειτουργεί.

Το θέμα είναι να έρθει η πολιτεία πραγματικά κοντά στον κόσμο της παραγωγής, για να δει τις πρόσθετες αντιξοότητες που αντιμετωπίζει εκτός των αθηναϊκών τειχών. Παράδειγμα προς μίμηση (που θα μπορούσε να προσαρμοστεί στα μέτρα μας) είναι η εντυπωσιακή πρόοδος που σημείωσε η επαρχία Ουτάρ Πραντές στη βόρεια Ινδία υπό τη στιβαρή διακυβέρνηση του διοικητή της, ενός πρώην ινδουιστή μοναχού, υλοποιώντας σοβαρές μεταρρυθμίσεις και επενδύοντας σε κάθε είδους υποδομές. 

Ευτυχώς, τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε σταθερά ανοδική πορεία. Ο επιχειρηματικός κόσμος της χώρας, αλλά και η κυβέρνηση δείχνουν επιτέλους να κατανοούν τη μεγάλη σημασία που έχει η διεύρυνση της παραγωγικής βάσης και όχι μόνο η εξάρτηση από τον τουρισμό και τη ναυτιλία. Η επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων είναι ένα από τα θετικά μέτρα που πάρθηκαν πρόσφατα.

Η απειλή να καταντήσει η χώρα να εξαρτάται για τα πάντα από εισαγωγές είναι ήδη υπαρκτή. Η αύξηση των εξαγωγών μας είτε σε γεωργικά είτε σε προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας είναι επιτακτική.

Στο ξεκίνημα της νέας χρονιάς, ας ευχηθούμε λιγότερη φλυαρία, λιγότερα σκάνδαλα, εντατικές προσπάθειες και περισσότερες συναινέσεις σε όλα τα επίπεδα.