«Αν κάνει “κουάκ” σαν πάπια και περπατά σαν πάπια, τότε είναι πάπια» λέει μία νεο-αμερικανική παροιμία, αλλά ο κανόνας αυτός οπωσδήποτε δεν ισχύει στην περίπτωση των chatbots που μιλούν σαν άνθρωποι αλλά δεν είναι άνθρωποι – ούτε καν ψηφιακά όντα κοντά το ορόσημο συνείδησης. Παρ’ όλα αυτά, αμέτρητοι χρήστες μπερδεύονται από τη φυσική γλώσσα και, χωρίς να το συνειδητοποιήσουν, καταλήγουν να μιλούν με ευγενικά κλισέ και «τυπικούς τρόπους» στα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, καταναλώνοντας δυσανάλογα μεγάλους πόρους.

Κάθε φορά που λέμε «παρακαλώ» ή «ευχαριστώ» στο ChatGPT, στην πραγματικότητα ταράζουμε servers, σε γιγαντιαία data centers, σπαταλώντας πόρους -ενέργεια και νερό- που χρησιμοποιούνται για την ομαλή λειτουργία των ΑΙ συστημάτων που συνομιλούν μαζί μας. Και κάθε τέτοια συνομιλία έχει πραγματικό, μετρήσιμο περιβαλλοντικό κόστος.

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι «ένας εγκέφαλος στον υπολογιστή μας». Λειτουργεί χάρη σε μία συγκεκριμένη και κοστοβόρα υποδομή – τα χιλιάδες κέντρα δεδομένων που καταναλώνουν τεράστιες ποσότητες ενέργειας και παράγουν θερμότητα. Για να παραμείνουν λειτουργικά, πολλά από αυτά τα συστήματα βασίζονται σε συστήματα ψύξης με νερό που έχει μετατραπεί σε ένα «αόρατο καύσιμο» της ψηφιακής μας εποχής.

Ο CEO της OpenAI, Σαμ Άλτμαν, το έχει περιγράψει ωμά κάνοντας λόγο για απώλειες εκατομμυρίων δολαρίων εξαιτίας της περιττής ευγένειας προς τα συστήματα ΑΙ: Κάθε φορά που κάποιος ζητά από το ChatGPT να γράψει ένα email 100 λέξεων, «αδειάζει» άθελά του περίπου ένα μπουκάλι νερό. Πρόκειται για το νερό που χρησιμοποιείται για την ψύξη των servers που επεξεργάζονται το αίτημά του.

Αν πολλαπλασιάσουμε αυτό το λίτρο νερού με τα εκατοντάδες εκατομμύρια των χρηστών που μιλούν καθημερινά στην ΑΙ, και με τα αναρίθμητα καθημερινά αιτήματα τους, αποκαλύπτεται η ακραία κλίμακα του ζητήματος. Και η σπατάλη είναι βέβαιο πως θα αυξηθεί, αν σκεφτεί κανείς πως το άλμα στην κατανάλωση νερού από το ChatGPT-3 στο ChatGPT-4 ήταν δραματικό. Το 2023, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η τεχνητή νοημοσύνη χρειαζόταν περίπου ένα μπουκάλι νερό για κάθε 10 έως 50 απαντήσεις. Έναν χρόνο αργότερα, η ίδια ποσότητα νερού χρειαζόταν μόνο για ένα email γραμμένο «διά χειρός» ChatGPT-4. Μέχρι το 2027, η κατανάλωση νερού από τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης εκτιμάται ότι θα ισοδυναμεί με την συνολική ετήσια κατανάλωση νερού στη Νέα Ζηλανδία, θα προστεθεί κοινώς ένα ακόμα «κράτος» στον χάρτη της παγκόσμιας κατανάλωσης νερού.

Οι περισσότεροι χρήστες δεν έχουν ιδέα για το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των περιττών ενεργειών. Αν γνώριζαν το πραγματικό κόστος, ίσως να γίνονταν λίγο πιο λακωνικοί και «ψυχροί» στην επικοινωνία τους με τις μηχανές, για το καλό του πλανήτη.